sygnaliści

Pomimo że Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii (Dz. U. UE. L. z 2019 r. Nr 305, str. 17 z późn. zm.; dalej jako Dyrektywa) nałożyła na państwa członkowskie Unii Europejskiej obowiązek wprowadzenia w terminie do dnia 17 grudnia 2021 r. odpowiednich regulacji dotyczących ułatwienia zgłaszania naruszeń prawa i zapewnienia odpowiedniej ochrony osobom zgłaszającym, to stosowne przepisy póki co nie weszły w życie.

Jeśli komunikacja ma pełnić funkcję zachęty, nie może w niej zabraknąć informacji o tym, że każde zgłoszenie jest weryfikowane, a postępowania wyjaśniające prowadzone są rzetelnie

Pracodawcy mają wprowadzać rozwiązania motywujące podwładnych do sygnalizowania przypadków łamania prawa. Przepisy będą chronić dobre imię zgłaszających, ale nie zakażą wprost naruszania reputacji w mediach społecznościowych. Takie zmiany przewiduje nowa wersja rządowego projektu w sprawie sygnalistów

- Pracodawca nie prowadzi postępowań wewnętrznych w sprawie zgłoszeń naruszenia prawa. On tylko powołuje podmioty, które zrealizują to zadanie i są od niego niezależne. Projektowane przepisy o sygnalistach powinny to uwzględniać - mówi prof. Arkadiusz Sobczyk, Katedra Prawa Pracy i Polityki Społecznej Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, partner zarządzający w kancelarii Sobczyk i Współpracownicy

W projekcie ustawy dotyczącej zgłaszania naruszeń prawa brakuje możliwości składania informacji anonimowych. Nie ma też podstaw do przetwarzania danych wrażliwych.

Planowane zmiany w kodeksie pracy, w tym wymóg konsultowania wypowiedzeń umów terminowych, mogą zachęcać zatrudnionych do zrzeszania się. Szansą na wzmocnienie organizacji pracowniczych mogą być też procedury w sprawie sygnalistów, pracy zdalnej, badania trzeźwości.

Grupy kapitałowe nie chcą ustalać w każdej spółce odrębnych zasad zgłaszania naruszeń przez pracowników. Przy okazji starają się utrzymać kontrolę nad takimi sygnałami i ograniczyć odpowiedzialność za utrudnianie zgłoszeń.

Przepisy w sprawie zgłaszania naruszeń prawa mogą rozszerzyć wymóg uzasadniania zwolnień. Zarazem nie uchronią sygnalistów przed – choćby okresową – utratą pracy i źródła zarobkowania

Mimo braku przepisów ustawowych niektóre uniwersytety decydują się na wprowadzanie tymczasowych rozwiązań dla pracowników zgłaszających naruszenia prawa. Inne uczelnie jednak wolą poczekać na ostateczne wytyczne.

Niecałe dwa miesiące temu ukazał się długo wyczekiwany projekt ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa, który ma na celu implementacje dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii.

Samorządowcy domagają się rządowych wytycznych, jakie procedury stosować wobec osób ujawniających nieprawidłowości do czasu wejścia w życie ustawy kompleksowo regulującej te kwestie. Zapowiadają, że do ich wydania wszelkie zgłoszenia, które do nich wpłyną, wylądują na biurku premiera.

Do 17 grudnia państwa członkowskie UE powinny wprowadzić przepisy krajowe wdrażające unijną dyrektywę dotyczącą ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa (Dz.Urz. L 305/17 z 26 listopada 2019 r.). Polska nie wypełniła tego obowiązku, a skoro nie ma krajowych norm, to pracodawcy nie muszą obawiać się sankcji za brak spełnienia wymogów przewidzianych we wspólnotowych przepisach (np. stworzenia firmowej procedury zgłaszania naruszeń prawa).

Firmy czekają na polskie przepisy interpretujące unijną dyrektywę regulującą zgłaszanie nadużyć. Nie są jeszcze gotowe, ale ruszyły na łowy – szukają specjalistów od tworzenia kanałów zgłoszeń.

W tej chwili biura rachunkowe posiadają procedury anonimowego zgłaszania naruszeń prawa w obszarze AML, a obowiązki z tym związane wynikają z ustawy z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 971; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 815; dalej: ustawa o AML).

Dyrektorzy szkół pracują już nad wewnętrznymi regulacjami dotyczącymi sposobu komunikowania się z sygnalistami. Część z nich chce, by możliwe w ten sposób było także zgłaszanie naruszeń standardów etycznych

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 dotycząca ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE z 2019 r. L 305, s. 17; dalej: dyrektywa o ochronie sygnalistów) została opublikowana 26 listopada 2019 r. i weszła w życie 17 grudnia 2019 r., wyznaczając dwuletni okres na jej implementację w państwach członkowskich.

Te podmioty będą musiały wdrożyć procedury zgłaszania nieprawidłowości bez względu na poziom zatrudnienia i w pierwszym ustawowym terminie. Potraktowano je szczególnie ze względu na obowiązki dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu

Jakub Bartoszewicz, Jan Komosa: Projekt w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa zawiera wiele pułapek. Chodzi o kwestie związane m.in. z RODO, odwróconym ciężarem dowodu, zakresem odpowiedzialności karnej