służba cywilna

Święta Bożego Narodzenia w 2026 roku będą wyjątkowo długie. Część pracowników odpocznie aż przez pięć dni z rzędu, od czwartku 24 grudnia do poniedziałku 28 grudnia, bez konieczności wykorzystywania urlopu. Premier wydał już zarządzenie wyznaczające dodatkowy dzień wolny za święto przypadające w sobotę. Decyzja obejmuje członków korpusu służby cywilnej, natomiast w prywatnych firmach termin wolnego ustala pracodawca. Nie wszyscy jednak skorzystają z wolnego 28 grudnia 2026. Wyjaśniamy.

Przywrócenie konkursów na wyższe stanowiska w służbie cywilnej, ale też transfery pracowników bez naboru – to m.in. propozycje zmian w służbie cywilnej. Urzędy i związki zawodowe zgłaszają do nich liczne zastrzeżenia.

Anita Noskowska-Piątkowska, szefowa służby cywilnej, szuka urzędników specjalistów do czasowej realizacji zadań w innych urzędach. Ich wysokie kompetencje – jak dowiedział się DGP – miałyby być wykorzystywane przy kluczowych inwestycjach państwa, takich jak budowa Portu Polskiego (dawnego CPK), a także Polskiego Atomu.

Urzędy w administracji rządowej, a także samorządowej, kierują oferty pracy głównie do osób ze stażem. Skutek jest taki, że borykają się z nieobsadzonymi stanowiskami i blokują możliwość rozpoczęcia kariery absolwentom szkół wyższych.

Zarówno szefowie urzędów, jak i związkowcy mają uwagi niemal do każdego przepisu projektu pragmatyki zawodowej członków korpusu służby cywilnej. Poparcie zyskało jedynie przywrócenie konkursów na stanowiska dyrektorskie.

DGP dotarł do najnowszych danych dotyczących urzędników mianowanych. Liczba uprawnionych do najwyższego stopnia dodatku stale rośnie, rosną też otrzymywane przez nich dodatki. Co więcej 4 lipca 2026 r. o 500 miejsc dla urzędników mianowanych powalczy dwukrotnie więcej kandydatów.

Karierę w służbie cywilnej chce robić coraz więcej osób, jednak o powodzeniu wciąż częściej decyduje szef urzędu niż konkurs. Płace są przyzwoite w ministerstwach, urzędach centralnych i wojewódzkich. Pracownicy cywilni zatrudnieni w policji czy w straży pożarnej o płacy na poziomie średniej krajowej wciąż mogą tylko pomarzyć.

Zarówno samorządy, jak i administracja rządowa korzystają w pracy ze sztucznej inteligencji. Regulacji, które mogłyby wyznaczyć granice takiej praktyki, ciągle brakuje, a urzędnikom pozostają branżowe szkolenia i ogólne wytyczne.

- Poczekajmy, jak się potoczy cały proces legislacyjny projektu nowelizacji ustawy o służbie cywilnej, bo jest w nim wiele rewolucyjnych rozwiązań, które mogą budzić sprzeciw poszczególnych urzędów. Mam tu na myśli nie tylko przywrócenie konkursów, ale też oddelegowania i coroczne oceny - mówi Paweł Cukrowski, dyrektor generalny Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie.

Dr hab. Stefan Płażek: Wprowadza się konkursy na stanowiska dyrektorów, ale jednocześnie pozostawia możliwość wskazania kandydatów spoza korpusu służby cywilnej. Dotąd wymagano od kandydata tytułu magistra, tymczasem projekt ponownie obniża wymagania do licencjatu.

W administracji rządowej ruszyła druga edycja badania „Twoja służba cywilna 2026”, które potrwa do końca maja. Członkowie korpusu będą oceniać podjęte działania w ich obszarach w ciągu dwóch lat od pierwszego badania.

Resort finansów potwierdza, że w tegorocznej ustawie budżetowej nie została zaplanowana rezerwa celowa z przeznaczeniem na sfinansowanie zmian wynikających z ustawy z 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1423). Urzędnicy otrzymają niższe nagrody.

W budżetówce obowiązują mniej lub bardziej restrykcyjne zakazy podległości wobec urzędników i ich przełożonych, którzy są małżonkami. Szefowa służby cywilnej idzie dalej i chce tymi ograniczeniami objąć również osoby w nieformalnych relacjach.

Członkowie korpusu służby cywilnej mają coraz więcej pozapłacowych udogodnień w pracy urzędniczej. Mimo to tylko 5,5 proc. osób poniżej 29. roku życia pracuje w administracji rządowej. Szefowa służby cywilnej namawia dyrektorów generalnych i kierowników urzędów do wdrażania work-life balance.

Ja nie siedzę cicho. Może zajęło to więcej czasu, niż powinno, ale ja cieszę się z tego, że wreszcie projekt nowelizacji ustawy o służbie cywilnej, który przywraca m.in. otwarty i konkurencyjny nabór na wyższe stanowiska, trafił do konsultacji - mówi Anita Noskowska-Piątkowska, szefowa służby cywilnej w wywiadzie dla DGP.

Dla 115 tys. pracowników służby cywilnej coroczna ocena ich pracy nie przełoży się na awans czy dodatkową gratyfikację. Urzędnicy mianowani będą mieć trudniejszy dostęp do kolejnego stopnia służbowego i wyższego dodatku.

Reforma służby cywilnej od lat przypomina polityczny ping-pong: każda władza wymienia kadry i zmienia zasady gry. Konkursy albo uznaniowość – wybór wydaje się pozorny, a państwo wciąż nie ma stabilnej, profesjonalnej administracji.

Praca w administracji jest jak gra w Super Mario: raz jest spokojnie, raz zbierasz premie, to znowu ktoś ci „zabiera życia”. Prezesowanie w spółce to raczej Mortal Kombat. Tak można najkrócej opisać pracę dyrektora w ministerstwie.

Do pracy w administracji rządowej na stanowiskach przewidzianych dla dyrektorów i ich zastępców nie będzie już wystarczała znajomość z ministrem lub wojewodą. O powołanie będzie można się ubiegać tylko po wykazaniu odpowiedniego doświadczenia zawodowego i przystąpieniu do otwartego, konkurencyjnego naboru.