recenzja książki

Economicus 2019, dziewiąta edycja konkursu dla najbardziej interesujących publikacji o gospodarce na naszym rynku wydawniczym, nabiera tempa. Oto tytuły nominowane w kategorii najlepsza książka ekonomiczna przełożona na język polski. Zwycięzcę poznamy 20 listopada podczas odbywającego się w Krakowie Open Eyes Economy Summit

To pewnie tylko plotka, ale podobno raper Taco Hemingway planował pierwotnie wydać jedna po drugiej dwie płyty. Po „Umowie o dzieło” miał być „Kredyt hipoteczny”. Ostatecznie jednak Taco nagrał album „Szprycer”. Może dzięki temu, że „Umowa…” odniosła duży komercyjny sukces.

Losy Maurycego Beniowskiego to w gruncie rzeczy bardzo polska historia. Oto polityczny awanturnik, który rzucał śmiałe wyzwanie silniejszym od siebie i honorowo przegrywał

Gdybyśmy cofnęli się o 150 albo 200 lat, ze zdumieniem odkrylibyśmy, że literatura piękna była wówczas dużo bardziej świadoma problemów gospodarczych niż dziś. A autorzy tacy jak Adam Mickiewicz, Charlotte Brontë czy Wiktor Hugo bywali w swym pisarstwie niemal ekonomistami. Przypomina nam o tym nowa antologia tekstów z XVIII i XIX wieku, którą przygotowali literaturoznawczyni Katarzyna Czeczot i filozof Michał Pospiszyl.

Książkę Jakuba Szamałka otwiera znamienna deklaracja: „To nie jest powieść science fiction”. – Czytelnik nieobeznany z tą problematyką mógłby dojść do wniosku, że to jest jakieś wróżenie z fusów, moje fantazje i rozważania na temat tego, co się wydaje jedynie teoretycznie możliwe – tłumaczy Szamałek. – Tymczasem sprawy się mają inaczej: to, o czym piszę w książce, już się wydarzyło. I to niekoniecznie w laboratoriach, ale w codziennym życiu. Mało tego: niektórych kwestii świadomie nie umieściłem w powieści, uznając, że odbiorca po prostu mi nie uwierzy. To dziwne: unikać pisania o rzeczywistości, by nie zostać wziętym za odjechanego futurystę. Zależało mi jednak na tym, by „Cokolwiek wybierzesz” miało walor historii realistycznej, dziejącej się tu i teraz, a nie mrocznej ekstrapolacji w rodzaju serialu „Czarne lustro”. By nie wyglądało na to, że zmyślam.

Po trzech dekadach transformacji pisząca i czytająca Polska zainteresowała się tym, co jest pomiędzy absolutnym sukcesem a kompletną porażką. Szlakiem przetartym przez Filipa Springera („Miasto Archipelag”) poszła teraz Magdalena Okraska. Springer brał pod lupę dawne miasta wojewódzkie średniej wielkości, jak Łomża czy Siedlce, i opisywał to, co zobaczył w nich po latach transformacji. Okraska skoncentrowała się na jednym regionie. Opowiedziała o Zagłębiu, w którym mieszka.

 To było dość smutne. Bo nie jest fajnie widzieć na twarzach sympatycznych skądinąd kolegów ten charakterystyczny wyraz zazdrości maskowanej ostentacyjnym „desinteressment”. Akurat zdarzyło mi się być świadkiem, jak jeden z nich odbierał przysłany z wydawnictwa egzemplarz „Rzeczpospolitej między lądem a morzem” Jacka Bartosiaka.

Telepraca miała być wybawieniem. Dla wielu stała się jednak koszmarem. Zwłaszcza w takim kraju jak Polska.

Kotłownia. Nie taka jak w „Misiu”, gdzie siedział facet z papierosem, odbierał telefony i mówił: „Czy ja palę, pani kierowniczko? Ja palę cały czas”. Nowe kotłownie mieszczą się na wyższych piętrach biurowców w warszawskim city. Obok największych instytucji finansowych, urzędów państwowych i gigantów konsultingu. W tej nowej kotłowni ma kipieć od emocji i agresji. Stąd nazwa – pochodząca od angielskiego „boiler room”.

Książka Erika Tabery’ego to swego rodzaju poradnik, jak się nie zgubić w gąszczu populistycznej postprawdy. Przydałby się taki w Polsce.

 Różnorodność najłatwiej kocha się w teorii. Ale gdy przychodzi co do czego, nagle się okazuje, że ta różnorodność w praktyce jest zawsze zupełnie inna, niż to sobie wyobrażaliśmy. I tak się składa, że w prawdziwym życiu co rusz powstają monopole. Nie tylko gospodarcze, lecz również myślowe.

Pisanie o wielkich firmach może być ciekawe. Jednak pod warunkiem, że autor pozostanie sceptyczny wobec ich legendy. Książka Bartowa Elmore’a o koncernie Coca-Cola nie powstała na kolanach. I dlatego jest interesująca.

Spółki dzielą się na osobowe i kapitałowe. Oraz na spółki Skarbu Państwa, które się nie dzielą, lecz w których się dzieli. Posady, apanaże, zaszczyty. Jeszcze dekadę temu wydawało się, że niebawem o udziale podmiotów państwowych lub takich, w których państwo ma wiele do powiedzenia, na rynku kapitałowym, nie będzie zbyt wiele okazji mówić. Ale to się zmieniło. Dziś to właśnie państwowe molochy narzucają ton. Są branże w których prywatny biznes przypomina płotki pośród rekinów zdominowanych przez aparat państwowy.

W cieniu wielkich polsko-polskich wojen o wszystko poznańskie wydawnictwo Heterodox uparcie buduje inne podejście do ekonomii. Do rąk czytelnika trafia właśnie druga część „Przewodnika po kapitale” Davida Harveya.

Jest bardzo prawdopodobne, że cała ta analityka predykcyjna to kolejne „abrakadabra” branży konsultingowej. Szanse, że tak właśnie jest, oceniam na jakieś 70 proc. (oczywiście swojego algorytmu stojącego za tym wyliczeniem wam nie zdradzę). Ale nawet jeśli mamy tu na tacy nowe „mambo dżambo”, to przecież warto wiedzieć, co też nowego biznesowi doradcy wymyślają, żeby uzasadnić rację swego istnienia oraz sowite wynagrodzenia.

W żyłach naszych płynie krew, co ścina się na widok nędzy i ciemnoty (…). Konieczne jest podjęcie walki przeciwko ciągłemu utrzymywaniu pewnych kast i instytucyj (pisownia oryginalna – red.), przeciw układowi stosunków, które oddzielają pracującego od narzędzi pracy. Na takie instytucje będziemy zapatrywać się jako na siły wrogie”. Tymi słowami prawie 140 lat temu prekursor socjologii Ludwik Krzywicki polemizował z czołowym pozytywistycznym kronikarzem epoki Bolesławem Prusem.

Nigdy w życiu nie spotkałam nikogo, kto mówi, że uwielbia dyskryminować kobiety” – pisze na samym wstępie Therese Huston. A jednak dyskryminacja jest faktem. Nawet w miejscach, które od lat stawiają sobie za cel szerokie włączanie kobiet do podejmowania najważniejszych decyzji. Czy winę za to ponosi wyłącznie czysty męski szowinizm? To byłoby zbyt proste.

Teksty o odpowiedzialności karnej menedżerów należą do najczęściej poszukiwanych przez czytelników DGP. Słowo daję, porównywalne emocje wzbudzają tylko sprawy spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot religijnych i – od pewnego czasu – RODO.

Ta książka ma wielkie szanse spodobać się wszystkim. I tym, którzy się tych nowych hord barbarii boją, i także tym, którzy z nimi sympatyzują albo wręcz się do nich zaliczają.