kultura historia

- Rewolucję na Białorusi cechuje ten sam rodzaj politycznego rozsądku, który widzieliśmy 40 lat temu w Polsce – mówi francuski europoseł Bernard Guetta, w latach 80. korespondent „Le Monde” nad Wisłą

1 września 1939 roku niemieckie bombowce nurkujące Ju-87 Sztukas zaatakowały w godzinach porannych Wieluń, doprowadzając do śmierci uśpionych mieszkańców miasta oraz wielkich zniszczeń zabudowy. Wydarzenie to jest niewątpliwie ogromną tragedią i, z moralnego punktu widzenia, zbrodnią. Jednak Niemcy byli przekonani, że niedoskonałe wówczas prawo międzynarodowe nienadążające za szybko rozwijającą się technologią, pozwoli im uniknąć ewentualnej kary i wykorzystać Wieluń jako poligon doświadczalny z bezbronnymi cywilami. Niestety, nie mylili się – pisze dr Mateusz Piątkowski z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.

Podpisanie Porozumień Sierpniowych i powstanie „S” stało się początkiem przemian 1989 r.: obalenia komunizmu i końca systemu pojałtańskiego.

Mówi się o karnawale Solidarności – to był czas oddechu, lecz przede wszystkim ogromnej aktywności, zaangażowania, reformowania państwa. I ciągłego zwarcia z władzą. Z Janem Olaszkiem rozmawia Estera Flieger.

Minęło 40 lat i wszyscy już wszystko opowiedzieli lub ubarwili. Ale rocznice prowokują do ocen. I wszyscy zrobią to z łatwością mądrzejsi o 40 lat. Ja wtedy nie wiedziałem nic z tego, co wiem dzisiaj.

Henryk Wujec - były działacz opozycji demokratycznej, członek KOR, działacz "Solidarności", więzień polityczny, polityk - został pośmiertnie odznaczony przez prezydenta Andrzeja Dudę Orderem Orła Białego.

Małej grupie ukraińskich radykałów udało się latem 1930 r. podpalić galicyjskie Kresy. Wybierając brutalną odpowiedź, Józef Piłsudski przekreślił własne marzenie o pojednaniu.

- Najbliższy sąsiad nie jest w stanie zdobyć się na substytut sprawiedliwości w postaci pomnika - mówi w rozmowie z DGP Hanna Radziejowska, szefowa Instytutu Pileckiego w Berlinie.

100 lat temu, 15 sierpnia 1920 r., na przedpolach Warszawy zatrzymano pochód Armii Czerwonej. Polskie zwycięstwo i błyskotliwa kontrofensywa przeszły do historii jako jedna z najważniejszych batalii w dziejach Europy i jeden z najważniejszych mitów założycielskich odrodzonej Polski.

- Gdyby w 1920 r. Polska przegrała, miałaby nikłe szanse na odrodzenie. Może bylibyśmy dziś w takiej sytuacji jak Białoruś - mówi w rozmowie z DGP Grzegorz Nowik prof. ISP PAN, wicedyrektor Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku.

Przez ostatnie sto lat górnicy mieli przekonanie, że jeśli żyje im się całkiem stabilnie, to wkrótce nadejdzie katastrofa. To jedyne, czego mogli być pewni.