Chiny i Tajwan: od wojny do interesów

W czerwcu Pekin i Tajpej podpiszą porozumienie o współpracy gospodarczej ECFA. Dla kontynentalnych Chin to etap na drodze do reintagracji ze "zbuntowaną prowincją". Tajpej oficjalnie wyklucza zjednoczenie. Woli określenie "elastycznej dyplomacji". Równocześnie coraz rzadziej mówi o ogłaszaniu niepodległości.

Tak wiele na linii Tajpej - Pekin nie działo się od dawna. Administracja prezydenta Ma Jing-jeou prowadzi rozmowy o współpracy gospodarczej, które włączą jego kraj w procesy integracyjne w Azji Południowo-Wschodniej. Oficjalne komunikaty mówią o zniesieniu ceł, ochronie inwestycji po obu stronach i własności intelektualnej, wzmocnieniu tajwańskiego eksportu. Nieoficjalnie Pekin w zawoalowanej formie przekonuje o konieczności "pokojowego zjednoczenia". Po przyłączonym w 1997 roku Hongkongu i w 1999 Makao kolejnym celem jest Tajwan.

Okazją do demonstrowania gestów pojednania jest trwające w Szanghaju Expo. Podczas jego inauguracji prezydent ChRL Hu Jintao na spotkaniu z honorowym przewodniczącym tajwańskiego Kuomintangu Wu Poh-hsiung mówił o Expo jako "dumie wszystkich Chińczyków. Również tych po drugiej stronie cieśniny tajwańskiej". - Wierzę, że Szanghaj zwiększy wzajemne zrozumienie i zaufanie polityczne - dodawał. Hu precyzował wyraźnie, jak te zaufanie budować - przeciwstawiając się "secesjonistom" dążącym do ogłoszenia niepodległości Tajwanu.

Symboliczne jest również umiejscowienie pawilonów ChRL, Hongkongu, Makao i Tajwanu na Expo. Budynki stoją obok siebie. Przedstawiają jedne Chiny składające się z czterech elementów.

Tylko wczoraj ogłoszono, że zostanie zwiększona o sto liczba rejsów samolotów pasażerskich (do 380), a o 20 (do 48) - transportowych między ChRL i Tajwanem, by podtrzymać wymianę handlową (jej wartość rocznie wynosi 109 mld dol.).

- Nowe loty będą odbiciem gospodarczego współdziałania. Dla Tajwanu Chiny są jednym z najszybciej rosnących rynków - uważa cytowany przez agencje analityk z Action Economics w Singapurze David Cohen. - To wygląda na jedne z najszybciej rozwijających się kontaktów na świecie - dodał.

Jeszcze przed ogłoszeniem decyzji o lotach miało miejsce znacznie ważniejsze wydarzenie. Na początku maja otwarto w Chinach pierwszą oficjalną tajwańską instytucję - biuro turystyczne. Podobne przedstawicielstwo ChRL powstanie w Tajpej. Przy okazji takich wydarzeń obie strony posługują się dyplomatycznym metajęzykiem. - Celem (otwarcia biura - red.) jest pokazanie tajwańskich krajobrazów ludziom z Chin kontynentalnych - głosił komunikat tajwański. Nikt nie ma jednak złudzeń, że oprócz "pokazywania krajobrazów" chodzi o twardą dyplomację.

W rozmowach Tajpej - Pekin w korzystniejszej pozycji są Chiny kontynentalne. Na początku roku ogłosiły budowanie strefy wolnego handlu z państwami ASEAN, Japonią i Koreą Płd. Dążą do regionalizacji swojej waluty - juana - by podważyć w Azji Południowo-Wschodniej znaczenie dolara. Mają wzrost gospodarczy rzędu 9 proc. PKB. Wzmocniły pozycję w MFW i Banku Światowym. Do tego na władze w Tajpej naciska tajwański biznes, dla którego Chiny kontynentalne są najważniejszym rynkiem (21 proc. eksportu).

- Chiny znalazły się w bezprecedensowo korzystnej sytuacji. Do tego już nie grożą jak kiedyś. Mówią językiem współpracy i pojednania - komentuje w rozmowie z "DGP" były wiceszef ministerstwa obrony, a dziś analityk Institute of International Affairs and Strategic Studies na Tamkang University w Tajpej - Lin Chong-pin. Jego zdaniem stoi za tym chęć wchłonięcia Tajwanu. Co na to tajwańskie władze? - Po prostu normalizujemy nasze stosunki gospodarcze - komentował w rozmowie z "DGP" wiceszef tajwańskiej dyplomacji David Lin. - Opozycja obawia się, że Tajwan będzie zbyt zależny od rynku chińskiego. Ma do tego prawo. Z naszej perspektywy chodzi o czysty biznes - dodaje.

@RY1@i02/2010/100/i02.2010.100.000.013a.001.jpg@RY2@

Fot. AFP

Na światowej wystawie Expo w Szanghaju pawilon Tajwanu (z lewej) usytuowany był tuż obok pawilonu chińskiego

Zbigniew Parafianowicz

zbigniew.parafianowicz@infor.pl