Bruksela zatapia właścicieli Hellady. Ale porzucenie euro oznacza upadek oligarchicznych rodzin

Dla oligarchów, którzy do niedawna trzęśli lokalną gospodarką, nie ma dobrego wyjścia. Porzucenie przez Tsiprasa euro oznacza degradację ich majątków. Pozostanie w unii walutowej - konieczność płacenia podatków, których żąda Jean-Claude Juncker.

- Musiałem wykonać robotę greckiego rządu: narzucić mniej faworyzujący system podatkowy na armatorów, choć przecież zgodny ze sprawiedliwością fiskalną - komentował na początku tygodnia szef Komisji Europejskiej, Jean-Claude Juncker. - W trakcie negocjacji Unia Europejska w ogóle próbowała doprowadzić do większej sprawiedliwości społecznej, rzucając wyzwanie osobistym interesom grupy osób - dodawał, wskazując na greckich oligarchów.

W ten sposób Bruksela potwierdziła, że namawia Ateny do przykręcenia śruby elicie greckiego establishmentu biznesowego. Według Reutersa chodzi między innymi o propozycje zwiększenia podatku od transportowanego tonażu oraz stopniowej likwidacji ulg podatkowych, jakimi z niejasnych powodów cieszyli się greccy armatorzy.

A greccy armatorzy to potęga na skalę lokalną i międzynarodową. Pod ich banderami pływa największa flota handlowa świata. W kategoriach takich jak tankowce czy okręty o największym tonażu są oni niekwestionowanym liderem w skali globu. Gdyby wziąć pod uwagę pozostałe jednostki, Grecy plasują się na piątym miejscu. Armatorzy zatrudniają 160-tysięczną armię ludzi, 4 proc. całej greckiej siły roboczej, i odpowiadają za 4,5 proc. greckiego PKB. Port w Pireusie czy przedmieścia Aten to jedna wielka sieć spółek przewozowych.

Tyle że większość tych firm zarejestrowana jest w egzotycznych miejscach, takich jak Wyspy Marshalla, Kajmany czy Turks i Caicos. Okręty z kolei pływają pod banderą np. Liberii. Wielu armatorów płaci - mimo wszystko - podatki w Grecji. Wywalczyli sobie jednak pełną autonomię wobec fiskusa, która pozwala regulować zobowiązania wobec służb podatkowych zgodnie z własnym widzimisię.

Z perspektywy gabinetu Tsiprasa spora grupa armatorów to jednocześnie właściciele greckich mediów: co oznacza bezpardonową walkę, w przypadku gdyby Ateny postanowiły uderzyć w interesy oligarchii. Najlepszym przykładem może być Wardis Wardinojanis - przeszło 80-letni patriarcha biznesowego rodu z Krety, którego fortuna wyceniana jest na przeszło 711 mln dol.

Wardinojanis posiada olbrzymią flotę tankowców, firmę Motor Oil Hellas. Ma też drugą pod względem wielkości rafinerię w kraju, sieć stacji benzynowych i pięciogwiazdkowy hotel w Atenach. Rodzina kontroluje też stacje telewizyjne Star i Mega Channel.

Jeszcze inny przykład to rówieśnik naftowego magnata, Jorgos Bombolas - twórca największej firmy budowlanej w Grecji, Ellaktoru. Przez lata ten "sowiecki agent wpływu", jak mawiali o nim adwersarze, trzymał twardą ręką dziennik "Ethnos" - medialny filar greckiej lewicy. W mediach swoje interesy rozgrywają też klany Latsisów czy Angelopulosów, kolejne familie, które zaczynały od handlowania na morzach i oceanach.

Przez lata kasta bogaczy była w Grecji tematem tabu. Trudno się zresztą dziwić, co najmniej dwóch premierów utrzymywało, że do upadku ich gabinetów doprowadzili oligarchowie. "Prywatne media w Grecji znajdują się w rękach niewielkiej grupy ludzi, którzy dorobili się lub odziedziczyli wielkie fortuny - i są związani poprzez krew, małżeństwa czy romanse z politykami i urzędnikami rządowymi czy innymi magnatami medialnymi i biznesowymi" - pisali amerykańscy dyplomaci w jednej z depesz ujawnionych przez WikiLeaks. W kraju nie ma branży, w której rodziny nie miałyby wpływów. - To właśnie oni są prawdziwym wrogiem wolnego rynku w Grecji - kwitował prawnik i ekonomista z Uniwersytetu w Atenach, Aristidis Chadzis. - Do tej pory jednak byli tabu: politycy o nich nie mówili, media o nich nie pisały - dorzucał.

Teraz oligarchia znalazła się w oblężeniu. Ciosy padają niemal z każdej strony. Notowania Star Bulk Carriers - firmy przewozowej Petrosa Papasa - spadły na początku tego tygodnia o 3,8 proc. Straty liczy też klan Nikosa Fragosa i jego córki, Angeliki Frangu. Czy jednak rodziny zbuntują się wraz z greckim ludem przeciw decyzjom Brukseli?

"Gdzieś na zielonych, wpływowych północnych przedmieściach Aten zebrał się tłum dobrze umocowanych biznesmenów, polityków, naukowców i innych szych" - opisywał "Financial Times" jedno z przyjęć, na których spotykają się greckie elity. "Dla nich życie bez euro jest w zasadzie niewyobrażalne. Wspólna waluta sprawiła, że łatwiej im wysyłać dzieci na najlepsze uczelnie za granicą, pozwoliła kupować rezydencje i luksusowe dobra w całej Europie" - czytamy w gazecie. Teraz Europa podcina gałąź, na której rozsiedli się biznesowi magnaci. Oni zapewne są gotowi przełknąć tę gorzką fiskalną pigułkę. Inaczej zostaną sam na sam z Tsiprasem, który najwyraźniej podziela zdanie greckiej ulicy na ich temat. A Grecy nazywają swoich oligarchów "dawadzidis", co znaczy "alfonsi".

@RY1@i02/2015/125/i02.2015.125.000000400.802.jpg@RY2@

reuters/forum

Wardis Wardinojanis: fortuna patriarchy rodu z Krety wyceniana na przeszło 711 mln dol.

Mariusz Janik

dgp@infor.pl