Europa zależy teraz od ajatollahów

W prowadzonej między UE, USA i Iranem grze o przyszłość programu atomowego ajatollahów zakładnikiem jest bezpieczeństwo dostaw surowca. Amerykanie już podjęli decyzję o zaostrzeniu sankcji. UE daje do zrozumienia, że przyjmie bardziej ugodową postawę, jeśli Iran wróci do rozmów o atomie.

Teheran z jednej strony testuje w cieśninie rakiety i prowadzi manewry marynarki wojennej. Z drugiej wypuszcza przecieki o gotowości do negocjacji. Napięta sytuacja w każdej chwili może wymknąć się spod kontroli.

Urząd ds. Energii USA uważa, że cieśnina Ormuz jest najważniejszym punktem tranzytowym w światowym handlu ropą. Każdego dnia przepływa tędy kilkanaście tankowców, przewożąc ok. 15,5 mln baryłek surowca z Arabii Saudyjskiej, Iraku, Iranu, Kuwejtu, Bahrajnu i Zjednoczonych Emiratów Arabskich. To stanowi prawie 40 proc. całości ropy przewożonej tankowcami i 21 proc. globalnego zużycia tego surowca. Zdaniem amerykańskiego instytutu Lipow Oil Arabia Saudyjska i kraje Zatoki Perskiej mogłyby co prawda w razie konieczności na tyle zwiększyć wydobycie ropy, aby zastąpić import z Iranu, jednak w przypadku wstrzymania żeglugi przez cieśninę Ormuz większość paliwa nie miałaby jak zostać przetransportowana do odbiorców. Stąd, uważają eksperci Lipow Oil, zwyżka cen ropy byłaby na tyle poważna, że mogłaby ograniczyć o 1 - 2 punkty procentowe tempo wzrostu w tym roku gospodarek UE i USA. To oznaczałoby, że zarówno Unia, jak i Stany Zjednoczone już nie tylko w pierwszej połowie 2012 roku (jak to prognozowano) znalazłyby się w recesji, lecz także ich gospodarka kurczyłaby się przynajmniej do końca roku. Iran jest czwartym największym eksporterem ropy na świecie: sprzedaje za granicą 4 mln baryłek dziennie.

Zdaniem waszyngtońskiego Międzynarodowego Instytutu Studiów Strategicznych (IISS) Iran ma 23 łodzie podwodne wyposażone w systemy utrudniające wykrycie przez radary lub sonary. Wczoraj, w ramach trwających 10 dni manewrów wojskowych z udziałem 90 okrętów, irańska marynarka wystrzeliła trzy rakiety średniego zasięgu. W najwęższym miejscu przesmyk ma 53 km, jednak ze względu na liczne skały tankowce mogą poruszać się tylko w pasie o szerokości nie większej niż 3 km. Dla Iranu wprowadzenie przez Zachód embarga na eksport ropy mogłoby doprowadzić do paraliżu państwa, bo aż 80 proc. wydatków budżetowych jest finansowych właśnie z eksportu surowca. Jednak Bruksela jest coraz bliższa wprowadzeniu embarga: opowiadają się za tym m.in. Wielka Brytania, Francja i Niemcy w odwecie za niewstrzymanie przez Teheran prac nad bronią jądrową. Z kolei pod koniec zeszłego roku prezydent USA Barack Obama podpisał ustawę, która zakazuje amerykańskim firmom współpracy z irańskim bankiem centralnym. A to w praktyce uniemożliwia eksport przez Iran ropy, bo w rozliczeniu kontraktów dewizowych pośredniczy bank centralny.

Wczoraj ceny ropy jednak spadły o 0,8 proc. (do 98,8 dol. za baryłkę) po tym, jak rzeczniczka amerykańskiej V Floty ostrzegła, że Stany Zjednoczone nie dopuszczą do zakłócenia swobody żeglugi przez Ormuz, a irańscy dyplomaci zasugerowali, że są gotowi do rozmów o atomie.

Inwestorzy giełdowi wierzą, że przewaga technologiczna USA nad Iranem jest na tyle duża, że ewentualna blokada cieśniny będzie krótkotrwała. Zdaniem "New York Timesa" w razie podjęcia przez Teheran próby zatapiania tankowców Waszyngton odpowie uderzeniem na główne instalacje wojskowe w samym Iranie, a być może nawet spróbuje doprowadzić do obalenia obecnego reżimu.

@RY1@i02/2012/002/i02.2012.002.00000080d.803.jpg@RY2@

Najważniejszy punkt tranzytowy w światowym handlu ropą

Jędrzej Bielecki

jedrzej.bielecki@infor.pl