Malta sprawdzi efekty reformy emerytalnej z 2007 roku

Reforma systemu emerytalnego na Malcie została wprowadzona przez ustawę o reformie emerytalnej z 2006 roku, która weszła w życie 1 stycznia 2007 r. Agata Biernat, konsultant w Dziale Prawno-Podatkowym PricewaterhouseCoopers, wyjaśnia, że miała ona na celu wprowadzenie znaczących zmian w systemie emerytalnym w celu dopasowania go do zmian społecznych i zakładała zmiany dotyczące m.in. wieku emerytalnego, wysokości świadczeń emerytalnych, warunków przejścia na wcześniejszą emeryturę oraz okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne.

- Wszelkie zmiany miały być wprowadzane stopniowo w celu maksymalnego złagodzenia perturbacji społecznych i ekonomicznych. Osiągnięcie tego celu ułatwić miał łagodny okres przejściowy - stwierdza Agata Biernat.

Składki na ubezpieczenie społeczne w systemie maltańskim opłacane są zarówno przez pracownika, jak i pracodawcę.

- Wynoszą w obu przypadkach 10 proc. dochodu - podaje Agata Biernat.

Ekspert dodaje, że wysokość składek podlega także dodatkowym ograniczeniom co do swojej maksymalnej i minimalnej wartości. W 2009 roku maksymalna tygodniowa składka odprowadzana przez każdego pracodawcę i każdego pracownika wynosiła 32,33 euro, a minimalna 14,65 euro.

W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą na Malcie składka na ubezpieczenie społeczne wynosi 15 proc. dochodów i również podlega ograniczeniom co do wysokości (maksymalna wartość tygodniowej składki wynosiła w 2009 roku 48,50 euro, a minimalna 25,50 euro).

System emerytalny Malty opiera się na jednym obowiązkowym filarze. Według danych Agaty Biernat, reforma emerytalna z 2006 roku zakłada co prawda wprowadzenie drugiego i trzeciego filara, jednak dokładne zasady ich konstrukcji nie są jeszcze znane. Zgodnie z założeniami przyjętymi w reformie, drugi filar ma być obowiązkowy i dotyczyć zarówno osób zatrudnionych na umowę o pracę, jak i prowadzących własną działalność gospodarczą. Przynależność do trzeciego filara, mającego za zadanie pomnażania środków na przyszłą emeryturę, ma być dobrowolna.

Do otrzymywania emerytury na Malcie ma prawo każda ubezpieczona osoba po osiągnięciu wieku emerytalnego, który w wyniku zmian wprowadzonych przez reformę emerytalną jest zróżnicowany.

- Wiek emerytalny kobiet i mężczyzn na Malcie przed rokiem 2007 wynosił 60 lat dla kobiet i 61 lat dla mężczyzn. Wprowadzając nową reformę emerytalną, Malta, tak jak niektóre państwa europejskie (np. Wielka Brytania, Czechy, Włochy, Austria), podjęła decyzję o podwyższeniu i wyrównaniu wieku emerytalnego. Proces ten jeszcze się jednak nie rozpoczął - podkreśla Agata Biernat.

Dodaje, że po wprowadzonych zmianach wiek emerytalny ma wynosić docelowo 65 lat dla obu płci. Będzie jednak podnoszony stopniowo i w zależności od daty urodzenia danej osoby.

Na Malcie obowiązuje emerytura uzależniona od dochodów, która wynosi 2/3 średniej rocznej (tzw. Two-Thirds Pension).

- Przed wprowadzeniem reformy emerytalnej wysokość emerytury wyliczano dla pracowników najemnych na podstawie średniej wartości wynagrodzenia z 3 najlepszych kolejnych lat w ciągu ostatnich 10 lat przed przejściem na emeryturę, a dla osób prowadzących własną działalność gospodarczą z ostatnich 10 kolejnych lat przed przejściem na emeryturę - przypomina nasza rozmówczyni z PricewaterhouseCoopers.

Od razu jednak stwierdza, że od 2007 roku osoby urodzone po 1 stycznia 1962 r. obowiązują nowe zasady stanowiące, że wysokość emerytury jest wyliczana na podstawie średniego rocznego dochodu z 10 najlepszych lat wyodrębnionych z ostatnich 40 lat pracy.

Przed 2007 rokiem emerytura w wysokości 2/3 średniego rocznego dochodu była wypłacana osobom, które odprowadzały średnio 50 składek rocznie przez 30 lat. Zgodnie z nowymi zasadami okres płacenia składek wydłużył się w zależności od roku urodzenia i wynosi odpowiednio:

● 30 lat dla osób urodzonych przed 31 grudnia 1951 r.,

● 35 lat dla osób urodzonych w latach 1952 - 1961,

● 40 lat dla osób urodzonych po 1 stycznia 1962 r.

Obowiązujący przed 2007 rokiem system emerytalny zakładał, że emeryci poniżej 65. roku życia (niezależnie od tego, czy chodzi o pracownika najemnego czy osobę nieotrzymującą wynagrodzenia) osiągający tygodniowe dochody powyżej ustawowego dochodu minimalnego tracą prawo do świadczeń emerytalnych. Obecnie - jak mówi Agata Biernat - takie warunki zostały utrzymane tylko dla osób poniżej 65. roku życia urodzonych do 31 grudnia 1961 r. Natomiast osoby urodzone od 1 stycznia 1962 r., osiągające dochody przed 65. rokiem życia stracą prawo do emerytury, niezależnie od wysokości tego dochodu.

Zróżnicowane zostały także warunki, na których można ubiegać się o przejście na wcześniejszą emeryturę. Zgodnie z ustawą emerytalną z 2006 roku osoba, która osiągnęła wiek 61 lat, ale nie osiągnęła jeszcze wieku emerytalnego, może ubiegać się o wcześniejszą emeryturę, pod warunkiem że nie wykonuje pracy zarobkowej oraz jeżeli spełni kryteria dotyczące wysokości odprowadzonych do tej pory składek, czyli jeżeli od momentu osiągnięcia pełnoletniości wpłaci:

● 2080 składek (około 41,6 lat pracy), w przypadku osób urodzonych po 1 stycznia 1962 r.,

● 1820 składek (około 36,4 lat pracy), w przypadku osób urodzonych w latach 1952-1961.

Zmiany w systemie emerytalnym dotyczyły także minimalnej i maksymalnej wysokości świadczeń emerytalnych. Stawkę minimalną, która obecnie kształtuje się na poziomie 2/3 minimalnej stawki wynagrodzenia dla osoby samotnej (czyli około 105 euro w 2009 roku) i 4/5 minimalnej stawki wynagrodzenia dla małżeństw (czyli około 122 euro w 2009 roku), zastąpiono dla osób urodzonych po 1 stycznia 1962 r. stawką na poziomie nie mniejszym niż 60 proc. średniego krajowego wynagrodzenia. Reforma zakłada także znaczne podwyższenie maksymalnej stawki świadczeń emerytalnych, która w 2009 roku wynosiła około 216 euro tygodniowo.

W ciągu ostatniej dekady reforma systemu emerytalnego uważana była za priorytet rządu maltańskiego. Zamysłem było stopniowe wprowadzanie zmian, mających na celu zabezpieczenie interesów społeczeństwa w przyszłości, przy jednoczesnym zapobieganiu jego dezorganizacji. Jednak coraz częściej podkreśla się także konieczność uwzględnienia bardzo szybkich zmian społecznych wpływających na sytuację na rynku pracy, które będą miały znaczący wpływ na sytuację ekonomiczną kraju w przyszłości.

- Chodzi oczywiście o problemy związane ze starzeniem się społeczeństw, które zdaniem Komisji Europejskiej są na Malcie szczególnie widoczne. Pomimo prognoz, że populacja Europy do roku 2060 nieznacznie wzrośnie, populacja Malty prawdopodobnie będzie malała - wyjaśnia Agata Biernat.

Jej zdaniem, zgodnie z przewidywaniami KE, udział ludności w wieku produkcyjnym w populacji Malty spadnie z obecnego poziomu około 70 proc. do około 55 proc. w 2060 roku, a udział ludności w wieku poprodukcyjnym wzrośnie z około 14 do 32 proc., co z kolei wpłynie niekorzystnie na wysokość ponoszonych w związku z tym wydatków publicznych.

W związku ze starzeniem się społeczeństwa Malty koszty emerytur prawdopodobnie wzrosną z 7,2 do 13,4 proc. PKB w 2060 roku. Prognozowany wzrost tych kosztów będzie więc ponad 2,5 razy większy niż średni wzrost w całej UE.

W świetle tych prognoz reforma systemu emerytalnego na Malcie jest przez Komisję Europejską uważana jedynie za niewielki postęp i podlega krytyce. Jako szczególne zagrożenie KE wskazuje możliwe problemy z systemem opieki zdrowotnej, który w związku z rosnącym odsetkiem ludzi starszych będzie w przyszłości nadmiernie obciążony.

Świadczenia emerytalne na Malcie są przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych zgodnie z czterema obowiązującymi stawkami podatkowymi (dla rezydentów: 0, 15, 25, 35 proc. lub dla nierezydentów: 0, 20, 30, 35 proc.).

System emerytalny na Malcie gwarantuje ulgi podatkowe, które stwarzają atrakcyjne możliwości dla nierezydentów. 15 proc. podatku nalicza się tylko od dochodu otrzymanego lub też przetransferowanego na Maltę z zagranicznych bądź też lokalnych źródeł. Natomiast zagraniczne źródła dochodu nieotrzymywane na Malcie nie podlegają tam opodatkowaniu.

Oznacza to, że dzięki 41 umowom o unikaniu podwójnego opodatkowania rezydenci Malty mogą otrzymywać swoje emerytury na Malcie nieopodatkowane u źródła, które podlegać będą tylko 15-proc. podatkowi dochodowemu. Dlatego dzięki otrzymaniu karty stałego pobytu obcokrajowiec może oszczędzić aż do 25 proc. swojego przychodu, zakładając, że emerytura w kraju jej otrzymania opodatkowana jest 40-proc. podatkiem dochodowym.

Dzięki otrzymaniu karty stałego pobytu obcokrajowiec może oszczędzić aż do 25 proc. swojego przychodu.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl