Cały świat żegna Vaclava Havla

Dla Czech był większą reklamą niż hokej, piwo czy semteks - napisał o zmarłym wczoraj Vaclavie Havlu słowacki dziennik "Hospodarskie Noviny". Słynny działacz antykomunistyczny, dramaturg, pisarz, ostatni prezydent Czechosłowacji i pierwszy Republiki Czeskiej, a zarazem współtwórca i symbol współczesnych Czech, miał 75 lat.

Jak podają czeskie media, Havel zmarł w wyniku komplikacji po długiej chorobie, której początki sięgają lat 60. Zdrowie współtwórcy Karty 77 osłabiły pobyty w więzieniu, na jakie go skazywały komunistyczne władze Czechosłowacji. Największym ciosem okazała się jednak choroba nowotworowa, w wyniku której w 1996 r. Havel stracił na stole operacyjnym połowę prawego płuca. Rak mocno osłabił system oddechowy polityka, skazując go na chroniczny bronchit. - Nie mogę zrobić jednej dziesiątej tego, co wcześniej - żalił się w tym roku w wywiadzie dla czeskiej prasy Havel.

Pisanie sztuk teatralnych oraz praca nad własnym filmem "Odejścia", jakie pochłonęły ostatnie dwa lata życia byłego prezydenta, to zaledwie cząstka w oceanie dokonań Havla. Stojąc na czele antykomunistycznego Forum Obywatelskiego, doprowadził do bezkrwawego przekazania władzy w ręce opozycji w 1989 roku w ramach tzw. aksamitnej rewolucji. Wkrótce też jako niekwestionowany lider opozycji antykomunistycznej został prezydentem. Nie zdołał jednak zapobiec podziałowi Czechosłowacji na Czechy i Słowację. Opowiadający się za federacją dwóch narodów, mocno przeżył podział i w lipcu 1992 roku podał się do dymisji. Wkrótce jednak wrócił do władzy i rządził krajem nieprzerwanie do 2003 roku.

Jako prezydent skutecznie realizował cele aksamitnej rewolucji - pod hasłem "Z powrotem do Europy". W pierwszej kolejności doprowadził do wyjścia z Czech wojsk Związku Radzieckiego, przygotował reformy gospodarcze, a w 1999 roku wprowadził kraj do Sojuszu Północnoatlantyckiego. To za kadencji Havla Republika Czeska uczyniła największe postępy w integracji z Unią Europejską, do której weszła już w 2004 roku.

Vaclav Havel urodził się w 1936 roku w Pradze w słynnej rodzinie przedsiębiorców. Życie swoje postanowił związać jednak z zawodem dalekim od przemysłu. Jako absolwent fakultetu teatralnego praskiej Akademii Sztuk Pięknych zyskał sławę jako dramaturg już w latach 50. Szybko znalazł się jednak na celowniku władz komunistycznych. Presja ze strony cenzury szybko uczyniła z działacza teatralnego zawziętego dysydenta.

Havel został wyróżniony najwyższymi odznaczeniami wielu krajów, między innymi polskim Orderem Orła Białego, francuską Legią Honorową, amerykańskim Medalem Wolności, Orderem Kanady I Klasy.

Nino Dżikija

nino.dżikija@infor.pl