Najważniejsze nowości w przepisach o zamówieniach publicznych

Czego dotyczy zmiana

Przepis

Brzmienie nowej regulacji

Jakie będą konsekwencje

Definicja ustawowa

Art. 2 pkt 1a

Cykl życia produktu - wszelkie możliwe kolejne fazy istnienia danego produktu, to jest: badanie, rozwój, projektowanie przemysłowe, produkcja, naprawa, modernizacja, zmiana, utrzymanie, logistyka, szkolenie, testowanie, wycofanie i usuwanie.

Oceniając oferty, zamawiający może kierować się nie tylko ceną początkową, ale ogółem kosztów związanych z inwestycją. Dla przykładu - przy zamówieniu na budowę obiektu może brać pod uwagę koszty związane z jego późniejszym utrzymaniem (np. ogrzewaniem), co sprawi, że chociaż początkowa cena będzie wyższa, to ostateczne koszty dużo niższe niż w tańszych ofertach.

Definicja ustawowa

Art. 2 pkt 5d

Obiekt budowlany - wynik całości robót budowlanych w zakresie budownictwa lub inżynierii lądowej i wodnej, który może samoistnie spełniać funkcję gospodarczą lub techniczną.

Dotychczas w ustawie nie było definicji obiektu budowlanego. Ustawodawca postanowił ją wprowadzić ze względu na to, że termin ten pojawia się w przepisach (np. w definicji robót budowlanych).

Warunki udziału w postępowaniu

Art. 22 ust. 5

Warunki oraz opis sposobu dokonania oceny ich spełniania mają na celu zweryfikowanie zdolności wykonawcy do należytego wykonania udzielanego zamówienia. W postępowaniu w sprawie udzielenia zamówienia, którego przedmiot stanowią dostawy wymagające wykonania prac dotyczących rozmieszczenia lub instalacji, usługi lub roboty budowlane, zamawiający może oceniać zdolność wykonawcy do należytego wykonania zamówienia w szczególności w odniesieniu do jego rzetelności, kwalifikacji, efektywności i doświadczenia.

Pozwala to zamawiającym na kreowanie dodatkowych warunków uczestniczenia w przetargu, co będzie miało duże znaczenie zwłaszcza w kontekście oceny rzetelności wykonawców i ich przeszłości. Zamawiający będzie mógł np. wymagać, aby wykonawca należycie wykonał wcześniejsze inwestycje o podobnym charakterze. Jeśli kontrahenci nie potwierdzą rzetelności, to zostanie on wykluczony z przetargu.

Przesłanki wykluczenia

Art. 24 ust. 1 pkt 1

Wyklucza się wykonawców, którzy wyrządzili szkodę, nie wykonując zamówienia lub wykonując je nienależycie, lub zostali zobowiązani do zapłaty kary umownej, jeżeli szkoda ta lub obowiązek zapłaty kary umownej wynosiły nie mniej niż 5 proc. wartości realizowanego zamówienia i zostały stwierdzone orzeczeniem sądu, które uprawomocniło się w okresie 3 lat przed wszczęciem postępowania.

Wyrządzenie niewielkiej szkody (mniej niż 5 proc. wartości zamówienia) nie będzie już dyskwalifikować przedsiębiorców. Dzisiaj nawet szkoda na symboliczną złotówkę pod względem formalnym powoduje konieczność wykluczenia z przetargu o wartości setek milionów złotych.

Dodatkową przesłanką do wykluczenia - poza wyrządzeniem szkody - stanie się zobowiązanie do zapłaty kary umownej. Nawet po wypłaceniu takiej kary firma podlegać będzie wykluczeniu, chyba że kwota kary jest niższa niż 5 proc. wartości kontraktu.

Przesłanki wykluczenia

Art. 24 ust. 2 pkt 1

Wyklucza się wykonawców, którzy wykonywali bezpośrednio czynności związane z przygotowaniem prowadzonego postępowania, z wyłączeniem czynności wykonywanych podczas dialogu technicznego, lub posługiwali się w celu sporządzenia oferty osobami uczestniczącymi w dokonywaniu tych czynności, chyba że udział tych wykonawców nie utrudni uczciwej konkurencji.

Nowością jest dodanie do treści tego przepisu fragmentu przesądzającego, że nie dotyczy on wykonawców uczestniczących w dialogu technicznym. Dialog ma pomagać zamawiającym w ustalaniu przedmiotu zamówienia, a więc siłą rzeczy firmy biorące w nim udział w jakimś stopniu wykonują czynności związane z przygotowaniem postępowania. Gdyby nie nowelizacja, to groziłoby im wyłącznie wykluczenie.

Przesłanki wykluczenia

Art. 24 ust. 2 pkt 5

Wyklucza się wykonawców, którzy należąc do tej samej grupy kapitałowej, w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, złożyli odrębne oferty lub wnioski o dopuszczenie do udziału w tym samym postępowaniu, chyba że wykażą, że istniejące między nimi powiązania nie prowadzą do zachwiania uczciwej konkurencji pomiędzy wykonawcami w postępowaniu o udzielenie zamówienia.

Firmy powiązane ze sobą kapitałowo (np. spółka matka i spółka córka) nie będą mogły składać odrębnych ofert, chyba że udowodnią, iż nie zachwieje to konkurencji w danym przetargu. Ciężar dowodowy spoczywać będzie na wykonawcach. Zamawiającemu do wykluczania wystarczy samo stwierdzenie złożenia odrębnych ofert przez powiązane ze sobą firmy.

Wyjaśnianie charakteru powiązań

Art. 24b

Zamawiający zwraca się do wykonawcy o udzielenie w określonym terminie wyjaśnień dotyczących powiązań kapitałowych w celu ustalenia, czy zachodzą przesłanki wykluczenia wykonawcy.

Oceniając wyjaśnienia, bierze pod uwagę obiektywne czynniki, w szczególności wpływ powiązań między przedsiębiorcami, na ich zachowania w postępowaniu oraz przestrzeganie zasady uczciwej konkurencji.

Zamawiający wyklucza z postępowania o udzielenie zamówienia wykonawcę, który nie złożył wyjaśnień, oraz takiego, który nie złożył listy z wykazem powiązań.

Przepis reguluje procedurę wyjaśniania charakteru istniejących powiązań kapitałowych między wykonawcami i tego, jaki mają wpływ na uczciwą konkurencję. Jeśli wykonawca w określonym terminie nie złoży takich wyjaśnień zostanie wykluczony z przetargu. Taki sam będzie skutek, gdy w ofercie zabraknie wykazu powiązań kapitałowych.

Dokumenty

Art. 26 ust. 2d

Wykonawca, wraz z wnioskiem lub ofertą, składa listę podmiotów należących do tej samej grupy kapitałowej albo informację o tym, że nie należy do grupy kapitałowej.

Dokument ten ma pomóc zamawiającemu w ustaleniu powiązań, które mogą skutkować wykluczeniem wykonawcy z postępowania.

Dialog techniczny

Art. 31a

Zamawiający, przed wszczęciem postępowania o udzielenie zamówienia, może przeprowadzić dialog techniczny, zwracając się o doradztwo lub udzielenie informacji w zakresie niezbędnym do przygotowania opisu przedmiotu zamówienia, specyfikacji istotnych warunków zamówienia lub określenia warunków umowy.

Przepis ten pozwoli zamawiającym konsultować z wykonawcami rozwiązania pozwalające jak najlepiej zaspokoić jego potrzeby. Ma odgrywać znaczenie zwłaszcza przy innowacyjnych technologiach, które z natury rzeczy mogą nie być znane zamawiającemu. Dzięki dialogowi z przedsiębiorstwami zyska wiedzę pomagającą mu m.in. przy tworzeniu specyfikacji.

Ogłoszenie w przetargu ograniczonym

Art. 48 ust. 2 pkt 8a

Ogłoszenie o przetargu ograniczonym zawiera opis obiektywnego i niedyskryminacyjnego sposobu dokonywania wyboru wykonawców, którzy zostaną zaproszeni do składania ofert, gdy liczba wykonawców spełniających warunki udziału w postępowaniu będzie większa niż określona w ogłoszeniu o zamówieniu.

Zamawiający już na etapie publikacji ogłoszenia będą musieli wprowadzać jasne i - co ważniejsze - niedyskryminacyjne kryteria, przesądzające o tym, kto przejdzie do drugiego etapu postępowania, jeśli liczba zainteresowanych będzie większa niż przewidział to zamawiający. Dzisiaj najczęściej decyduje o tym ocena doświadczenia wykonawców, ale zamawiający nie zawsze precyzują, na podstawie jakich elementów będzie ona dokonywana. Nowelizacja pozwoli na stosowanie także innych kryteriów.

Kwalifikacja w przetargu ograniczonym

Art. 51 ust. 2

Jeżeli liczba wykonawców spełniających warunki udziału w postępowaniu jest większa niż określona w ogłoszeniu, zamawiający zaprasza do składania ofert wykonawców wyłonionych w sposób obiektywny i niedyskryminacyjny.

Kwalifikacja wykonawców, którzy przejdą do drugiego etapu przetargu musi następować w sposób obiektywny i niedyskryminacyjny. Tę samą zasadę powtórzono także w innym trybie dwuetapowym - negocjacjach z ogłoszeniem (art. 57 ust. 3).

Kryteria oceny w dialogu konkurencyjnym

Art. 60c ust. 1a

Jeżeli ze względu na złożoność zamówienia nie można, na tym etapie postępowania, ustalić znaczenia kryteriów oceny ofert, w ogłoszeniu o zamówieniu zamawiający podaje kryteria oceny ofert w kolejności od najważniejszego do najmniej ważnego.

Dialog konkurencyjny to tryb przewidziany dla skomplikowanych zamówień. Zamawiający na początkowym etapie nie wie, jakie rozwiązania będą dla niego najlepsze - po to właśnie prowadzi konsultacje z wykonawcami. Z tego powodu nowa regulacja pozwala nie ustalać dokładanej wagi poszczególnych kryteriów decydujących o ostatecznym wyborze oferty. Zamawiający może poprzestać na wskazaniu, które z nich będą ważniejsze, a które mniej.

Koncesje na roboty budowlane

Art. 131 ust. 4

Koncesjonariusz, na żądanie zamawiającego, zawiera z innym podmiotem umowę o podwykonawstwo, stanowiącą co najmniej 30 proc. wartości koncesji.

Przepis ten ma służyć wsparciu małych i średnich przedsiębiorców. Zamawiający udzielając koncesji będzie mógł zażądać, by część prac została zlecona podwykonawcom, czyli zazwyczaj właśnie małym lub średnim przedsiębiorcom. Za podwykonawców nie zostaną uznane firmy powiązane kapitałowo z koncesjonariuszem.

Zamówienia związane z obronnością

Art. 131a-131w

Rozdział 4a ustawy - Zamówienia w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa

Nowy rozdział wprowadza specjalne procedury stosowane przy zamówieniach na broń i sprzęt dla wojska.

Warunki przy zamówieniach sektorowych

Art. 134a

Zamawiający może ustanowić system kwalifikowania wykonawców, do udziału w którym dopuszcza wykonawców spełniających warunki wskazane przez zamawiającego w publicznym ogłoszeniu dotyczące określonej kategorii zamówień sektorowych, i wpisuje ich do wykazu zakwalifikowanych wykonawców.

Zamawiający udzielający zamówień sektorowych (np. kopalnia, elektrownia) będzie miał możliwość stworzenia systemu kwalifikowania wykonawców. Pozwoli on na jednorazową weryfikację spełniania przez nich warunków, po której zostaną wpisani do specjalnego wykazu. Wykaz ten ma obowiązywać przez z góry określony przez zamawiającego okres. W każdym momencie firma będzie mogła aktualizować swe dane. Jeśli w jej dorobku pojawi się nowe zrealizowane należycie zlecenie, to zamawiający będzie je musiał dopisać.

Warunki przy zamówieniach sektorowych

Art. 134d ust. 3

Wykonawcy dopuszczeni do udziału w systemie kwalifikowania wykonawców nie są zobowiązani do złożenia dokumentów potwierdzających spełnianie warunków wskazanych w ogłoszeniu o systemie kwalifikowania wykonawców przy kolejnych zamówieniach objętych tym systemem, o ile złożone dokumenty są aktualne, w rozumieniu odrębnych przepisów.

Przepis ten przesądza, że jeśli wykonawca został już raz zweryfikowany i trafił do systemu kwalifikowania, to przy kolejnych przetargach nie musi już przedstawiać dokumentów potwierdzających spełnianie przez niego warunków. Zaoszczędzi to czasu i formalności zarówno zamawiającym, jak i wykonawcom.