Weryfikacja oferty wykonawcy wykluczonego

Wskazać należy, że ustawodawca celowo rozróżnia instytucję wykluczenia wykonawcy z postępowania od odrzucenia oferty. W piśmiennictwie wskazuje się na etapowość postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.

Ocena ofert

Wyróżnia się przy tym cztery etapy badania i oceny ofert: wstępną ocenę ofert, podmiotową ocenę wykonawców, formalną (przedmiotową) ocenę ofert oraz właściwą ocenę ofert (A. Kurowska, M.Sarnowski, G.Wicik, P. Wiśniewski: Analiza wyroków sądów okręgowych oraz analiza orzeczeń zespołów arbitrów wydanych na podstawie ustawy Prawo zamówień publicznych, s. 151) .

Zgodnie z tym wykluczenie wykonawcy następuje więc w drugim etapie postępowania przetargowego, polegającym na ocenie spełnienia przez wykonawców warunków udziału w postępowaniu, postawionych przez zamawiającego. Odrzucenie oferty następuje natomiast dopiero w trzecim etapie oceny ofert. Wykluczenie dotyczy wykonawcy, zatem spowodowane jest przesłankami o charakterze podmiotowym, wymienionymi w art. 24 Pzp.

Odrzucenie oferty

Konsekwencją wykluczenia wykonawcy z postępowania jest uznanie jego oferty za odrzuconą - tak więc oferta ta nie jest już badana pod kątem jej zgodności z opisem przedmiotu zamówienia. Zasadniczo dopiero w toku przedmiotowej oceny ofert zamawiający może odrzucić ofertę, która jest wadliwa ze względów przedmiotowych. W konsekwencji, pełnej ocenie w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego podlegają tylko te oferty, które nie zostały uznane za odrzucone (tj . oferty złożone przez wykonawców wykluczonych z postępowania) [i] [i] lub nie zostały odrzucone (Prawo zamówień publicznych. Komentarz pod red. T. Czajkowskiego, Warszawa 2006, str. 303).

Pogląd ten został również wyrażony w Informatorze Urzędu Zamówień Publicznych Nr 5/2009, który na stronie 17 zawiera następujące stwierdzenie "Na powyższe wskazuje rola instytucji wykluczenia oraz treść normy prawnej wyrażonej w art. 24 ust. 4 ustawy, który stanowi, że: "Ofertę wykonawcy wykluczonego uznaje się za odrzuconą", który to przepis wskazuje, iż badanie oferty wykonawcy wykluczonego z postępowania jest bezprzedmiotowe".

Bezcelowość badania

W świetle tego w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki wykluczenia wykonawcy z postępowania, a jednocześnie okoliczności tej nie można sanować w trybie art. 26 ust. 3 i 4 ustawy (np. w przypadku braku wniesienia przez wykonawcę wymaganego wadium, które nie podlega uzupełnieniu) zamawiający nie jest zobowiązany do przeprowadzania merytorycznego badania złożonej oferty.

W tej sytuacji badanie oferty wykonawcy podlegającego wykluczeniu należy uznać za bezcelowe i niepotrzebnie wydłużające proces udzielenia zamówienia publicznego. Dopiero w sytuacji, gdy wykonawca w wyniku postępowania odwoławczego skutecznie przywróci swój udział w postępowaniu (zamawiający unieważni dokonaną czynność wykluczenia go z postępowania), jego oferta będzie podlegała pełnemu merytorycznemu badaniu.

Przeprowadzenie badania złożonej oferty pod kątem istnienia przesłanek skutkujących jej odrzuceniem będzie zasadne jedynie w przypadku, gdy sankcja w postaci wykluczenia wykonawcy będzie uzależniona od skutecznego uzupełnienia przez wykonawcę złożonej oferty w trybie art. 26 ust. 3 ustawy. Jak wynika bowiem z brzmienia art. 26 ust. 3 ustawy obowiązek wezwania wykonawcy do uzupełnienia złożonej oferty nie zachodzi w przypadku, gdy oferta wykonawcy podlega odrzuceniu albo konieczne byłoby unieważnienie postępowania. Dlatego też przy ustalaniu obowiązku wykonania wymienionego przepisu ustawy zasadne i celowe jest ustalenie i rozstrzygnięcie tych okoliczności.

Justyna Majecka - Żelazny

Radca prawny