Nie można od razu odrzucać najtańszych ofert

Prezes Urzędu Zamówień Publicznych wydał komunikat, w którym wyjaśnił zasady udzielania zamówień publicznych na roboty drogowe oraz odrzucania oferty z najniższą ceną.

W komunikacie podkreślono, że obecne regulacje ustawy - Prawo zamówień publicznych, dotyczące oceny składanych ofert, stanowią odzwierciedlenie przepisów prawa europejskiego. Ustawa stanowi, że kryteriami oceny ofert są albo cena, albo cena i inne kryteria odnoszące się do zamówienia, takie jak np. jakość, funkcjonalność, parametry techniczne, najlepsze technologie w zakresie oddziaływania na środowisko, koszty eksploatacji, serwis oraz termin wykonania zamówienia.

Jak z tego wynika, instytucja zamawiająca wykonanie np. konkretnych robót może dokonać wyboru oferty spośród składanych przez przedsiębiorców, biorąc pod uwagę wyłącznie cenę. Jednak może również zastosować obok ceny także inne kryteria, które wymieniono w ustawie.

Dodatkowo każdy wykonawca ma obowiązek wykazać, że posiada stosowne uprawnienia, wiedzę i doświadczenie niezbędne do realizacji zamówienia, odpowiedni potencjał techniczny, wykwalifikowane osoby, odpowiednią sytuację ekonomiczną i finansową.

Cechy te są bezwzględnie wymagane od każdego wykonawcy i stanowią warunek dopuszczenia oferty do dalszego badania i oceny.

W komunikacie zwrócono uwagę, że w przypadku robót budowlanych instytucja zamawiająca, opisując przedmiot zamówienia, zwykle precyzyjnie określa termin jego wykonania, warunki gwarancji, parametry techniczne i jakościowe.

W takich też okolicznościach sprecyzowanie innych niż cena kryteriów oceny ofert może stać się bezprzedmiotowe, bowiem stawiane wymogi dotyczą każdego z wykonawców przystępujących do przetargu.

W trakcie postępowania o zamówienie publiczne jednak mogą pojawić się wątpliwości co do wiarygodności oferowanej ceny. Problem ten może dotyczyć zarówno postępowania, w którym cena jest jedynym kryterium oceny ofert, jak i postępowania, w którym zastosowano również inne kryteria. Zastosowanie innych kryteriów nie wyłącza ryzyka, że złożona zostanie oferta z rażąco niską ceną.

Ustawa - Prawo zamówień publicznych zobowiązuje zamawiającego, aby w celu ustalenia, czy złożona oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia, zwrócił się do wykonawcy o udzielenie wyjaśnień. Powinny one dotyczyć elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny. Jednocześnie zamawiający zobligowany jest odrzucić ofertę wykonawcy, który nie złożył wyjaśnień lub jeżeli ich ocena wraz z dostarczonymi dowodami potwierdza, że podano rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia.

Dostrzegając praktyczne trudności zamawiających z ustaleniem, czy dana cena faktycznie jest ceną zaniżoną, rząd RP z inicjatywy Urzędu Zamówień Publicznych, wystąpił 15 kwietnia do Komisji Europejskiej z wnioskiem o zdefiniowanie pojęcia "rażąco niskiej ceny". Poinformowano o tym w komunikacie prezesa Urzędu Zamówień Publicznych.

Jednocześnie stwierdzono, że w świetle prawa unijnego nie jest dopuszczalne automatyczne odrzucanie oferty najtańszej bez umożliwienia wykonawcy przedstawienia wyjaśnień służących wykazaniu, że jego oferta nie jest obarczona wadą rażąco niskiej ceny. Rozwiązania takiego nie przewiduje również np. prawo niemieckie ani inne znane urzędowi prawodawstwo państw członkowskich Unii Europejskiej.

W świetle niemieckiego prawa zamówień publicznych na roboty budowlane, jeśli oferta wydaje się zbyt niska i nie można na podstawie przedłożonych dokumentów dotyczących ustalenia ceny ocenić jej adekwatności, to wymaga się od oferenta wyjaśnień na piśmie w zakresie sposobu ustalenia ceny dla całej lub dla części realizowanego świadczenia.

Tym samym samo złożenie oferty z najniższą ceną, która nie jest jednocześnie ceną rażąco niską, nie może w świetle prawa unijnego stanowić wystarczającej podstawy dla jej odrzucenia.

Niezależnie od treści prawa unijnego rozwiązanie takie należy również uznać za nieracjonalne, albowiem godziłoby w słuszny interes wykonawcy, który w przetargu składa realną ofertę, tyle że najtańszą, oraz w interes ekonomiczny instytucji publicznych, a tym samym podatników.

Instytucja publiczna zamawiająca wykonanie np. konkretnych robót może wybrać ofertę spośród złożonych przez firmy, biorąc pod uwagę wyłącznie cenę. Ale może zastosować obok ceny także inne kryteria, które wymieniono w ustawie - Prawo zamówień publicznych

Zamawiający w celu ustalenia, czy oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia, zwraca się do wykonawcy o udzielenie w określonym terminie wyjaśnień dotyczących elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny.

Zamawiający odrzuca ofertę wykonawcy, który nie złożył wyjaśnień lub jeżeli dokonana ocena wyjaśnień wraz z dostarczonymi dowodami potwierdzą, że oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Art. 90 - 91 ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2010 r. nr 113, poz. 759 z późn. zm.).

Komunikat prezesa urzędu w sprawie stosowania kryterium ceny przy udzielaniu zamówień publicznych na roboty drogowe oraz odrzucania oferty z najniższą ceną (www.uzp.gov.pl).