Bezpośrednie przekazywanie zapłaty podwykonawcom

Zabezpieczenia te są o tyle istotne, że mają na celu uniknięcie przez zamawiającego podwójnej zapłaty za to samo zamówienie. Poza regulacjami wynikającymi z przepisów prawa, zastosowanie mogą również znaleźć odpowiednie klauzule umowne.

W związku z szeregiem upadłości po stronie generalnych wykonawców, ustawodawca wprowadził wiele regulacji w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Z jednej strony mają na celu zabezpieczenie podwykonawców przed ryzykiem braku zapłaty na ich rzecz wynagrodzenia z tytułu wykonania części zamówienia, a z drugiej strony zabezpieczenie zamawiającego przed dwukrotną zapłatą za wykonanie jednego przedmiotu zamówienia. Niezależnie od powyższych regulacji zamawiający wprowadzają do wzorów umów o generalne wykonawstwo zapisy, które warunkują wypłatę wynagrodzenia na rzecz generalnego wykonawcy od złożenia oświadczeń przez podwykonawców o zapłacie na ich rzecz wszelkich zaległości w związku z realizacją części przedmiotu zamówienia. Procedura ta jest dość skomplikowana. Racjonalnym rozwiązaniem stało się więc poszukiwanie przez generalnych wykonawców sposobu zgodnego z prawem uproszczenia tej procedury, która dodatkowo będzie zabezpieczała wszystkie strony inwestycji.

Możliwość znacznego uproszczenia procedury dokonywanych płatności na rzecz podwykonawców może odbywać się poprzez zawarcie pomiędzy zamawiającym i generalnym wykonawcą porozumienia o treści zbliżonej do regulowanej przepisami art. 921-9215 kodeksu cywilnego umowy przekazu. Zgodnie z treścią przepisu art. 9211 k.c. kto przekazuje drugiemu (odbiorcy przekazu) świadczenie osoby trzeciej (przekazanego), upoważnia tym samym odbiorcę przekazu do przyjęcia, a przekazanego do spełnienia świadczenia na rachunek przekazującego. Celem przekazu jest umożliwienie wykonania dwóch zobowiązań poprzez jedną czynność świadczenia. Prowadzi to do przyspieszenia i, co istotne, do obniżenia kosztów wykonywania zobowiązań. Przedmiotem przekazu mogą być wszystkie świadczenia, a więc również świadczenia pieniężne.

Na gruncie istniejącego stanu faktycznego dokonujący przekazu, nazywany w przepisie przekazującym (generalny wykonawca), upoważnia przez swoje oświadczenie woli dwie osoby. Po pierwsze upoważnia przekazanego (zamawiającego), aby działając w imieniu własnym świadczył osobie trzeciej (podwykonawcy) na rachunek przekazującego. Oznacza to, że podwykonawca może odebrać świadczenie spełniane przez zamawiającego, tak jakby było ono spełniane przez samego generalnego wykonawcę. Przekaz stanowi jednostronną czynność prawną, jednakże brak jest przeciwwskazań, aby strony umowy w sprawie zamówienia publicznego usankcjonowały jego treść w drodze zawartego porozumienia.

Porozumienie takie, aby w pełni zabezpieczało zamawiającego, powinno zawierać kilka wskazań. Po pierwsze określenie części przedmiotu zamówienia (w sensie przedmiotowym - zakres robót/dostaw/usług), która jest realizowana przez podwykonawców zatrudnionych przez generalnego wykonawcę. Po drugie upoważnienie udzielone przez generalnego wykonawcę do zapłaty wynagrodzenia przez zamawiającego bezpośrednio na rzecz podwykonawców w części przypadającej podwykonawcom na zasadzie przekazu, w którym płatność będzie realizowana na podstawie wystawionej każdorazowo przez generalnego wykonawcę faktury VAT. Po trzecie określenie kwot i terminów płatności, które mają zostać zrealizowane na rzecz podwykonawców, a generalny wykonawca na ich podsytawie będzie wystawiał fakturę VAT.

Jako odbiorca kwot wskazanych w fakturze VAT będzie wskazany każdorazowo konkretny podwykonawca z powołaniem się na odpowiednie postanowienie porozumienia. Zapłata przez zamawiającego w formie przekazu skutkuje bezpośrednią zapłatą na rzecz wystawcy faktury (generalny wykonawca), ponieważ uwalnia go od długu wobec jego wierzyciela, czyli podwykonawcy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 stycznia 2009 roku, sygn. akt III SA/Wa 2663/08).

Innymi słowy roszczenie o wynagrodzenie przysługujące podwykonawcy jest zaspokajane bezpośrednio przez zamawiającego, przy czym następuje zapłata długu generalnego wykonawcy wobec podwykonawcy oraz następuje zapłata długu zamawiającego wobec generalnego wykonawcy.

Porozumienie o treści wskazanej powyżej, co do zasady, nie narusza przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych, w szczególności nie stanowi istotnej zmiany umowy w rozumieniu przepisu art. 144 tej ustawy, gdyż nie stanowi w ogóle zmiany umowy.

Głównym celem omawianego rozwiązania jest uproszczenie procedury dokonywania płatności na rzecz nieraz rozbudowanej drabiny podwykonawców, jednocześnie obniżając jej koszty przy należytym zabezpieczeniu wszystkich stron realizujących inwestycję.

@RY1@i02/2014/154/i02.2014.154.211000100.802.jpg@RY2@

Łukasz Mackiewicz,

radca prawny