Przetarg ograniczony nie ogranicza konkurencji

Prawo zamówień publicznych przewiduje możliwość udzielania zamówień publicznych w dwóch trybach przetargowych. Pierwszym z nich jest przetarg nieograniczony - najczęściej stosowany w Polsce tryb udzielenia zamówienia publicznego. Drugi to przetarg ograniczony - stosowany w niespełna 4 proc. udzielanych zamówień publicznych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo zamówień publicznych tryb przetargu ograniczonego jest - podobnie jak tryb przetargu nieograniczonego - podstawowym trybem udzielenia zamówienia publicznego. Zastosowanie przez zamawiającego trybu przetargu ograniczonego nie wymaga zatem spełnienia żadnych dodatkowych przesłanek.

Decyzja, który tryb wybrać, tylko pośrednio może być uzależniona od wartości zamówienia.

Zarówno tryb przetargu nieograniczonego, jak i tryb przetargu ograniczonego stanowią procedurę transparentną i konkurencyjną, jednak przetarg ograniczony jest trybem udzielenia zamówienia publicznego formalnie bardzie złożonym.

Procedura przetargu ograniczonego

Prowadząc postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu ograniczonego, zamawiający otrzymuje złożone przez wykonawców wnioski o dopuszczenie do udziału w przetargu, a oferty mogą składać wykonawcy zaproszeni do składania ofert. Zatem procedurę związaną z udzieleniem zamówienia publicznego w trybie przetargu ograniczonego można podzielić na dwie części.

Pierwsza część obliguje zamawiającego do opublikowania ogłoszenia zapraszającego potencjalnych wykonawców do składania wniosków o dopuszczenie do udziału w przetargu ograniczonym. Zamawiający nie może samodzielnie kierować zaproszeń do udziału w przetargu ograniczonym do wybranych przez siebie podmiotów.

Ogłoszenie w zależności od wartości zamówienia publikowane jest w Biuletynie Zamówień Publicznych (zamówienia poniżej kwot określonych w art. 11 ust. 8 ustawy p.z.p.) lub w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich (zamówienia powyżej progów unijnych, których wysokość określa art. 11 ust. 8).

Zamawiający w treści ogłoszenia o przetargu ograniczonym (bez względu na miejsce jego publikacji) zawiera między innymi:

● określenie przedmiotu zamówienia - uwaga - w treści ogłoszenia nie ma obowiązku podawania szczegółowych wymogów, jakie stawia zamawiający,

● warunki, jakie musi spełniać wykonawca, aby zostać zakwalifikowanym do udziału w przetargu ograniczonym oraz ustalone przez zamawiającego zasady kwalifikacji,

● kryteria oceny ofert,

● informację na temat maksymalnej ilości wykonawców, jaką zamawiający zaprosi do udziału w przetargu ograniczonym.

Szczegółowy katalog informacji, jakie musi zawierać ogłoszenie o przetargu ograniczonym, zawiera art. 48 ust. 2 ustawy - Prawo zamówień publicznych.

Istotnym elementem przewidywanym przez ustawę - Prawo zamówień publicznych w zakresie przetargu ograniczonego jest możliwość określania przez zamawiającego liczby wykonawców, którzy zostaną zaproszeni do składania ofert. Zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy p.z.p. liczba zaproszonych do składania ofert wykonawców nie może być mniejsza niż pięć i większa niż 20.

Ze względu na sprawne przeprowadzenie postępowania warte rozważenia jest określanie liczby zaproszonych wykonawców na minimalnym dopuszczalnym poziomie, tj. 5 firm. Wybór liczby zaproszonych wykonawców, o ile mieści się w przedziale określonym normą art. 51 ust. 1, nie może stanowić podstawy do wnoszenia zasadnych środków ochrony prawnej przez podmioty ubiegające się o uzyskanie zamówienia lub być kwestionowane przez organa administracji państwowej powołane między innymi do kontroli poprawności stosowania procedur udzielania zamówień publicznych.

Przepisy dopuszczają prowadzenie przetargu ograniczonego nawet w przypadku, gdy na podstawie oceny złożonych wniosków tylko jeden wykonawca zakwalifikuje się do drugiego etapu przetargu. Warto zaznaczyć, że oferty cenowe po etapie kwalifikacji mogą złożyć tylko wykonawcy zakwalifikowani na podstawie złożonych uprzednio wniosków.

Wskazana powyżej złożoność procedury prowadzenia przetargu ograniczonego jest w pewnych przypadkach niwelowana przez możliwość skrócenia terminu prowadzenia procedury przetargowej, podczas gdy ustawodawca dla trybu przetargu nieograniczonego nie przewidział możliwości skrócenia terminów przewidzianych na składanie ofert.

Poniżej przedstawiam zestawienie terminów prowadzenia postępowania o zamówienie publiczne odpowiednio dla trybu przetargu nieograniczonego i przetargu ograniczonego.

Termin składania ofert

W zależności od wartości udzielanego zamówienia procedura przetargu nieograniczonego przewiduje inne terminy na składanie ofert.

Dla przetargu nieograniczonego dotyczącego dostaw lub usług minimalny termin składania ofert wynosi siedem dni od daty opublikowania ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych, a w przypadku robót budowlanych jest to 14 dni. Natomiast dla przetargu nieograniczonego ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich ustawa - Prawo zamówień publicznych określa terminy składania ofert wynoszące:

● 40 dni od dnia przekazania ogłoszenia o zamówieniu Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich drogą elektroniczną,

● 47 dni od dnia przekazania ogłoszenia o zamówieniu Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich w sposób inny niż określony powyżej.

Ustawa p.z.p. dopuszcza również skrócenie wskazanego terminu po spełnieniu wymogów wskazanych w art. 43 ust. 3 ustawy - Prawo zamówień publicznych do:

● 22 dni - od dnia przekazania ogłoszenia o zamówieniu Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich drogą elektroniczną,

● 29 dni od dnia przekazania ogłoszenia o zamówieniu Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich w sposób inny niż określony powyżej.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 jeżeli wartość zamówienia nie przekracza progów unijnych, termin składania wniosków wynosi siedem dni, natomiast w przypadku gdy wartość zamówienia przekracza progi unijne, art. 49 ust. 2 określa termin składania wniosków na 30 dni od przekazania w formie elektronicznej ogłoszenia do publikacji w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.

Na podstawie art. 52 ust. 1 i ust. 2 termin składania ofert w zależności od wartości zamówienia wynosi odpowiednio siedem (a dla robót budowlanych 14 dni) i 40 dni (zamówienia powyżej progów unijnych) od przekazania wykonawcom zakwalifikowanym do udziału w przetargu ograniczonym zaproszenia do składania ofert wraz z treścią specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

W sprawach pilnych

Gdy zachodzi pilna potrzeba udzielenia zamówienia publicznego, zamawiający może skrócić terminy składania wniosków z 30 na 10 dni (dotyczy postępowań powyżej progów unijnych), a termin składania ofert może zostać skrócony z 40 dni do 10 dni. Powyższe wynika z treści art. 49 ust. 3 pkt. 1 oraz art. 52 ust. 4 ustawy - Prawo zamówień publicznych).

W konsekwencji istotną zaletą przetargu ograniczonego w stosunku do przetargu nieograniczonego występującą w przypadku, gdy zachodzi pilna potrzeba udzielenia zamówienia, jest możliwość szybszego przeprowadzenia procedury wyboru wykonawcy.

Powyższa zaleta dotyczy przetargów, których wartość przekracza równowartość progów unijnych. W przetargu ograniczonym ze względu na jego dwuetapowy charakter prowadzona jest prekwalifikacja wykonawców. Dzięki prekwalifikacji zamawiający zaprosi do udziału w przetargu rzeczywiście najlepszych w danym przedmiocie wykonawców, którzy uzyskają najwyższą ocenę na podstawie przeprowadzonej procedury kwalifikacji.

W przypadku robót budowlanych stosując tryb przetargu ograniczonego zamawiający nie ma obowiązku zamieszczania dokumentacji projektowej na swojej stronie internetowej. Jej treść przekazuje bowiem tylko wykonawcom zakwalifikowanym do udziału w przetargu.

Co do zasady zatem to nie wartość udzielanego zamówienia powinna determinować decyzję zamawiającego o wyborze trybu przetargu nieograniczonego lub przetargu ograniczonego. Z przetargu ograniczonego warto korzystać w szczególności w przypadku gdy przedmiotem zamówienia są roboty budowlane lub zamówienia w zakresie usług bądź dostaw świadczonych przez wielu potencjalnych wykonawców mających zamiar ubiegać się o uzyskanie danego zamówienia publicznego.

Zamawiający nie może samodzielnie kierować zaproszeń do udziału w przetargu ograniczonym do wybranych przez siebie podmiotów

Marek Okniński