Procedura odstąpienia od umowy o wykonanie zamówienia publicznego

Stosownie do postanowień art. 145 ust. 1 ustawy p.z.p. w razie zaistnienia istotnej zmiany okoliczności powodującej, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym, czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, zamawiający może odstąpić od umowy w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o tych okolicznościach.

Zamawiający może skorzystać z instytucji odstąpienia od umowy w sprawie wykonania zamówienia publicznego wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wyżej wymienione przesłanki. Ponieważ art. 145 ust. 1 ustawy p.z.p. ma charakter wyjątku od reguły wiążącej obie strony umowy, zamawiający nie może interpretować zachodzących przesłanek rozszerzająco.

Interes publiczny a możliwość odstąpienia od umowy

Ustawa - Prawo zamówień publicznych niestety nie definiuje pojęcia interesu publicznego. Biorąc pod uwagę fakt, że przepis art. 145 ust. 1, w którym użyto pojęcia "interes publiczny" odnosi się do umowy dotyczącej wykonania zamówienia publicznego, należy przyjąć iż chodzi o interes obywateli, dla których dana inwestycja jest realizowana. Z całą pewnością interes publiczny nie jest tożsamy z interesem zamawiającego, aczkolwiek w większości przypadków jestz nim zbieżny.

Interes publiczny obejmuje sytuacje, w których dalsza realizacja przedmiotu umowy prowadziłaby do niewłaściwego wykorzystania środków publicznych, którymi dysponuje zamawiający.

Przykładowo:

● Jeżeli przedmiotem umowy o realizację zamówienia publicznego jest ochrona obiektu sportowego, który zostaje w okresie trwania umowy zamknięty z powodu uszkodzenia dachu (np. wynikającego z zalegania śniegu) i dalsza ochrona, w zakresie określonym umową, nie jest konieczna, to w interesie publicznym nie leży bowiem zapewnienie ochrony obiektu, który nie jest użytkowany zgodnie z zakresem zawartym w podpisanej poprzednio umowie,

● W sytuacji gdy umowa o wykonanie zamówienia publicznego obejmowała remont drogi jednak na skutek zniszczeń (np. wywołanych powodzią), konieczna będzie budowa nowej drogi, to wówczas nie leży w interesie publicznym wydatkowanie środków na remont, a zatem możliwe jest odstąpienie od już zawartej umowy, której przedmiot obejmował remont drogi.

Zakładając, że w danej sytuacji zamawiający uzasadni, iż aktualnie realizacja umowy nie leży w interesie publicznym, musi jednocześnie wykazać, że nie można było przewidzieć zaistnienia okoliczności skutkujących koniecznością odstąpienia od umowy.

Wskazane powyżej przykłady (nieprzewidziane uszkodzenie budynku lub zniszczenie drogi na skutek powodzi) stanowią przypadki, których istotnie nie można było przewidzieć.

Należy jednocześnie zaznaczyć, że sytuacje, których nie można było przewidzieć mogą mieć zarówno charakter merytoryczny (odnoszący się do przedmiotu umowy), ale zdarzają się również nieprzewidziane sytuacje związane ze zmianami formalno-prawnymi.

Przykładowo za nieleżące w interesie publicznym dalsze wykonywanie umowy może zostać uznana sytuacja gdy zmieniają się przepisy prawa w taki sposób, który skutkuje bezcelowością dalszego wykonywania zawartej umowy. Może wystąpić bowiem sytuacja, gdy np. przedmiotem umowy objęto wycinkę drzew na obszarze, który wskutek zmiany przepisów został objęty ochroną konserwatora przyrody.

Termin odstąpienia od umowy

Przepis art. 145 ust. 1 p.z.p. pozwala na odstąpienie od już zawartej umowy w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o okolicznościach uzasadniających taką decyzję. Jeżeli zamawiający nie dotrzyma wskazanego terminu, pozbawia się de facto możliwości odstąpienia od umowy, powołując się na zaistnienie okoliczności, które wystąpią na więcej niż 30 dni przed decyzją o odstąpieniu od umowy.

Wynagrodzenie wykonawcy

W przypadku gdy dojdzie do odstąpienia od umowy ustawa - Prawo zamówień publicznych przewiduje możliwość żądania przez wykonawców wyłącznie wynagrodzenia należnego z tytułu wykonania części umowy (art. 145 ust. 2 p.z.p.).

W związku z powyższym najlepszym rozwiązaniem jest zawieranie w umowach szczegółowej kalkulacji kosztów realizacji zamówienia tak, aby w przypadku gdy dojdzie do odstąpienia od umowy, możliwe było precyzyjne i ustalenie, w oparciu o przejrzyste zasady, wynagrodzenia należnego wykonawcy za już zrealizowane prace.

Niestety w praktyce umowy w sprawach wykonania zamówienia publicznego rzadko zawierają klauzule dotyczące rozliczeń między stronami na wypadek odstąpienia przez zamawiającego od umowy na podstawie art. 145 ust. 1 p.z.p.

Warto podkreślić, że wykonawcy należy się wynagrodzenie również w sytuacji, gdy prace zostały przed odstąpieniem od umowy wykonane, ale nieodebrane jeszcze przez zamawiającego.

W sytuacji gdy wykonawca oceni, że podjęta przez zamawiającego decyzja o odstąpieniu od umowy narusza art. 145 ust. 1 p.z.p., może skierować do sądu cywilnego na zasadach wynikających z art. 189 kodeksu postępowania cywilnego pozew o ustalenie istnienia stosunku prawnego pomiędzy stronami umowy.

@RY1@i02/2014/110/i02.2014.110.211000100.802.jpg@RY2@

Edyta Partyn