Musimy dostosować polskie prawo do dyrektyw

Ustawa - Prawo zamówień publicznych musi być zgodna z przepisami określonymi w dyrektywach Parlamentu Europejskiego i Rady. W celu zwiększenia elastyczności wydatkowania środków publicznych, a także mając na względzie umożliwienie wykorzystania zamówień publicznych jako środka do realizacji przez państwa członkowskie UE określonych celów i polityk, Parlament Europejski uchwalił 26 lutego 2014 r. dwie dyrektywy. Pierwsza - nr 2014/24/UE w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE. Druga - nr 2014/25/UE w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych, uchylająca dyrektywę 2004/17/WE. Konsekwencją decyzji Parlamentu Europejskiego jest obowiązek dostosowania ustawy - Prawo zamówień publicznych do wymogów zawartych w wyżej wskazanych dyrektywach.

W nowych dyrektywach zawarto rozwiązania formalnoprawne dotyczące w szczególności obszarów związanych z:

● obowiązkiem komunikacji elektronicznej między wykonawcą i zamawiającym, co powoduje konieczność stworzenia narzędzi pozwalających na przeniesienie procedur postępowań do środowiska teleinformatycznego,

● uelastycznieniem procedur ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego,

● ułatwieniem dostępu do zamówień publicznych przez przedsiębiorców,

● wykorzystaniem kryteriów oceny ofert w sposób umożliwiający udzielenie zamówienia na podstawie oferty najkorzystniejszej ekonomicznie z punktu widzenia zamawiającego,

● powierzaniem zadań i zawierania umów w ramach współpracy publiczno-publicznej, w tym zamówień udzielanych podmiotom zależnym (tzw. zamówienia typu in-house),

● zmianami w zakresie trybów udzielania zamówień (wprowadzenia szczególnego rodzaju współpracy zamawiającego z wykonawcami z wykorzystaniem trybu partnerstwa innowacyjnego; ułatwień w korzystaniu z dialogu konkurencyjnego i procedury konkurencyjnej z negocjacjami poprzez możliwość rezygnacji lub zmiany kolejności poszczególnych etapów w procedurze zamówienia publicznego,

● kontrolą zamówień publicznych,

● systemem środków ochrony prawnej.

Konieczne dostosowanie

Powyższy katalog wskazuje, że zakres zmian w ustawie - Prawo zamówień publicznych, jakie muszą zostać wprowadzony dla implementacji nowej dyrektywy dotyczącej zamówień publicznych, będzie znaczący.

Trwające obecnie prace legislacyjne w założeniach przyjmują między innymi wprowadzenie zmian w omówionych poniżej zakresach.

● Komunikacja zamawiający - wykonawca ubiegający się o uzyskanie zamówienia publicznego. Przygotowywane zmiany mają na celu wzrost znaczenia komunikacji elektronicznej pomiędzy zamawiającym a wykonawcami. W założeniach nowelizacji przyjęto, że oferty i wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sporządza się w postaci dokumentu elektronicznego, opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu oraz składa się przy użyciu profilu nabywcy. Zamawiający z administracji rządowej albo samorządowej są obowiązani przy przeprowadzaniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego do korzystania z profilu nabywcy udostępnionego na platformie e-Zamówienia, która zostanie stworzona przez Urząd Zamówień Publicznych.

● Wymogi dotyczące opisu przedmiotu zamówienia. Projekt zmian zakłada, że zamawiający opisuje przedmiot zamówienia w jeden z następujących sposobów:

a) w kategoriach wymagań wydajnościowych lub funkcjonalnych, w tym aspektów środowiskowych, pod warunkiem że parametry są dostatecznie precyzyjne, aby umożliwić oferentom ustalenie przedmiotu zamówienia, a zamawiającemu udzielenie zamówienia publicznego;

b) poprzez odniesienie się w kolejności preferencji do:

- Polskich Norm przenoszących normy europejskie,

- norm innych państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego przenoszących normy europejskie,

- europejskich ocen technicznych,

- wspólnych specyfikacji technicznych,

- norm międzynarodowych,

- innych systemów referencji technicznych ustanowionych przez europejskie organy normalizacyjne;

c) poprzez odniesienie do norm, ocen technicznych, specyfikacji technicznych i systemów referencji;

d) w kategoriach wymagań wydajnościowych lub funkcjonalnych, o których mowa w pkt a) powyżej, i poprzez odniesienie do norm, ocen technicznych, specyfikacji technicznych i systemów referencji, o których mowa w pkt b) powyżej, stanowiących środek domniemania zgodności z tego rodzaju wymaganiami wydajnościowymi lub funkcjonalnymi.

● Kryteria oceny ofert. Nowe dyrektywy wymuszają dalsze promowanie poprzez odpowiednie rozwiązania formalnoprawne wykorzystania kryteriów pozacenowych oraz:

- wybór oferty w oparciu o kryterium cyklu życia produktu;

- użycie przyjaznych dla środowiska sposobów produkcji;

- promowanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Zgodnie z założeniami nowelizacja ustawy p.z.p. w przypadku wyboru oferty na podstawie najlepszej relacji jakości do ceny lub kosztu, kryteriami oceny ofert są cena lub koszt, i inne kryteria, w szczególności:

a) jakość, w tym parametry techniczne, właściwości estetyczne i funkcjonalne, dostępność, projektowanie dla wszystkich użytkowników, aspekty społeczne, środowiskowe i innowacyjne, handel i jego warunki;

b) organizacja, kwalifikacje i doświadczenie osób wyznaczonych do realizacji danego zamówienia publicznego, jeżeli te wymagania mogą mieć znaczący wpływ na poziom wykonania zamówienia publicznego;

c) serwis oraz pomoc techniczna, warunki dostawy, takie jak termin dostawy, sposób dostawy oraz czas dostawy lub okres realizacji.

● Podwykonawstwo zamówień publicznych. Zmiana w ustawie - Prawo zamówień publicznych ma uporządkować kwestię dotyczącą podwykonawców. Założeniem nowelizacji jest wprowadzenie rozdziału dotyczącego podwykonawstwa, który w jednym miejscu reguluje powyższą kwestię. W założeniach do nowelizacji prawa zamówień publicznych proponuje się dodanie przepisu dotyczącego powierzenia podwykonawcy realizacji części zamówienia, w stosunku do której zamawiający określił kryteria kwalifikacji, jednolity dokument powinien również obejmować zaktualizowane oświadczenie własne podwykonawcy, potwierdzające spełnienie przez niego kryteriów kwalifikacji.

● Skrócenie okresu archiwizacji akt z przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Dotychczas obowiązujący czteroletni okres archiwizacji dokumentacji z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego ma zostać skrócony do trzech lat, od dnia udzielenia zamówienia publicznego, zmiany umowy lub unieważnienia postępowania, w sposób gwarantujący nienaruszalność tych dokumentów. Ponadto zamawiający przechowuje przez cały okres obowiązywania umowy w sprawie zamówienia publicznego, nie krócej jednak niż przez 3 lata od dnia zawarcia tej umowy lub jej zmiany, kopię zawartych umów w sprawach zamówień publicznych i aneksów do tych umów.

● Umowy w sprawach zamówień publicznych. W projekcie zmian ustawy p.z.p. zakłada się wprowadzenie katalogu obejmującego okoliczności skutkujące możliwością wprowadzenia zmian postanowień zawartych w umowie:

- jeżeli zmiany zostały przewidziane w dokumentach zamówienia w sposób jasny, przejrzysty i jednoznaczny, w szczególności zmiany dotyczące wysokości wynagrodzenia wykonawcy, warunki, zakres i charakter tych zmian,

- w przypadku udzielenia zamówień dodatkowych dotychczasowemu wykonawcy, pod warunkiem, że zmiana wykonawcy nie może zostać dokonana z powodów ekonomicznych lub technicznych oraz mogłaby spowodować istotną niedogodność lub znaczne zwiększenie kosztów dla zamawiającego,

- poprzez spełnienie łącznie następujących warunków: konieczność zmiany nie można było przewidzieć z zachowaniem należytej staranności, zmiana nie dotyczy ogólnego charakteru umowy, wartość zmiany nie przekracza 50 proc. wartości realizowanego zamówienia publicznego,

- gdy wykonawcę, któremu zamawiający udzielił zamówienia publicznego, zastąpił nowy wykonawca, w wyniku jednoznacznej klauzuli umownej, sukcesji uniwersalnej lub częściowej praw i obowiązków wykonawcy, restrukturyzacji, w sytuacji przyjęcia przez zamawiającego zobowiązań wykonawcy względem podwykonawców,

- gdy wartość zmian nie przekracza progów unijnych i 10 proc. wartości realizowanego zamówienia publicznego dotyczącego zamówień na usługi lub dostawy lub 15 proc. w przypadku zamówień publicznych na roboty budowlane.

Istotna zmiana w umowie

W ramach planowanej nowelizacji przepisów ustawy p.z.p. proponuje się wprowadzenie przepisu określającego, co należy rozumieć przez pojęcie istotnej zmiany postanowień umowy oraz wprowadzenie warunków, których spełnienie (co najmniej jednego) będzie skutkowało wprowadzeniem istotnej zmiany postanowień umowy:

● zmiana mogłaby się przyczynić, że w postępowaniu wzięliby lub mogliby wziąć udział inni wykonawcy,

● zmiana prowadzi do zmiany równowagi ekonomicznej umowy lub umowy ramowej na korzyść wykonawcy w sposób nieprzewidziany w pierwotnej umowie lub umowie ramowej,

● zmiana znacznie rozszerza zakres umowy lub umowy ramowej,

● zmiana powoduje zastąpienie wykonawcy nowym wykonawcą w innych przypadkach niż określonych w ustawie.

Edyta Partyn