Nie mylić dostępności z powszechnością

Wspomniany przepis ogranicza tryb zapytania o cenę do sytuacji, gdy przedmiotem zamówienia są dostawy rzeczy lub usługi powszechnie dostępne o ustalonych standardach jakościowych, a wartość zamówienia nie przekracza równowartości kwot określonych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy - Prawo zamówień publicznych.

Pod pojęciem "powszechnie dostępne" należy rozumieć produkty bądź usługi o charakterze masowym, bardzo popularnym, seryjnym, powtarzalnym, pospolitym, łatwo dostępnym zarówno na rynku lokalnym, jak i ogólnopolskim. Natomiast jako ustalone standardy jakościowe należy rozumieć rzeczy bądź usługi znormalizowane, spełniające przeciętne wymagania stawiane dla danego asortymentu (grupy towarowej).

Warunek powszechnej dostępności i ustalonych standardów jakościowych wyklucza możliwość zastosowania trybu zapytania o cenę przy zamawianiu dostaw bądź usług nietypowych, realizowanych przez niewielką liczbę podmiotów, nieznormalizowanych, trudno porównywalnych z uwagi na posiadane różnorodne cechy jakościowe.

Znalazło to potwierdzenie w uchwale Krajowej Izby Odwoławczej z 3 stycznia 2012 r. (sygn. akt KIO/KD 104/11), w którym izba uznała, iż tryb zapytania o cenę nie może być wykorzystywany do nabywania towarów lub usług specjalistycznych, do zamówień na nietypowe usługi wymagające szczególnych kwalifikacji bądź usługi wyjątkowego zastosowania, przy czym brak wymogu posiadania uprawnień do wykonywania wskazanych zadań nie świadczy o tym, że do ich wykonywania nie jest potrzebna specjalistyczna wiedza.

W uchwale z 28 września 2011 r. (sygn. akt KIO/KD 74/11) Krajowa Izba Odwoławcza zdefiniowała użyte w ustawie p.z.p. pojęcie "powszechnej dostępności". W sprawie objętej wskazaną uchwałą zamawiający argumentował spełnienie przesłanek powszechnością usług, które były przedmiotem zamówienia (usługi szkoleniowe), wskazując na wielość podmiotów, które mogą świadczyć tego typu usługi. Jednakże izba stwierdziła, że zamawiający niesłusznie utożsamia przesłankę powszechnej dostępności z powszechnością występowania. Pojęcia te nie są jednak równoważne. Fakt, że na danym rynku istnieje wiele podmiotów oferujących swoje usługi określonego rodzaju (powszechność występowania), nie oznacza, że każdy potencjalnie zainteresowany pozyskaniem danej usługi będzie mógł ją bez problemu uzyskać (powszechna dostępność).

Marek Okniński