Czy zmiany w zakresie procedur budżetowych w nowej ustawie o finansach są korzystne

Nowe zasady przygotowania uchwały budżetowej jednostki samorządu terytorialnego są bez wątpienia istotnym krokiem w stronę racjonalizacji gospodarki finansowej tych jednostek. Najważniejsze zmiany w tym zakresie dotyczą uzupełnienia procedury budżetowej o planowanie wieloletnie, które w znacznej części będzie miało charakter zadaniowy (przedsięwzięcia wieloletnie). Zupełnie nowym elementem w procedurze budżetowej samorządów jest konieczność opracowania wieloletniej prognozy finansowej (WPF), która ma charakter minimum czteroletniego planu dochodów i wydatków, przychodów i rozchodów gmin powiatów i województw. Zakres WPF jest w zasadzie taki sam jak uchwały budżetowej. WPF jest rozwinięciem budżetu o co najmniej kolejne trzy lata. Minimalny okres sporządzania prognozy będzie podlegał obowiązkowemu wydłużeniu na okres, na jaki przewiduje się limity wydatków wieloletnich na realizację przedsięwzięć, które będą obejmowały zarówno wydatki ujęte w projektach współfinansowanych ze środków UE, jak i wydatki majątkowe i bieżące, w tym związane z zapewnieniem ciągłości działania jednostki. Wydłużenie okresu planistycznego z roku do liczby lat, na które planuje się wieloletnie przedsięwzięcia oraz określanie wieloletnich limitów wydatków i zobowiązań, niesie ze sobą liczne korzyści, w tym w szczególności: konieczność zaplanowania wszystkich konsekwencji podejmowanych dzisiaj działań, zapewnienie stabilności ich finansowania. Dodatkowo rozwiązanie to powinno ograniczyć częste w tym względzie marnotrawstwo oraz wyeliminować przedsięwzięcia, na które nie ma pokrycia w dochodach. Równocześnie nastąpi rezygnacja z tworzenia nieprzydatnych do zarządzania, mających jedynie charakter propagandowy, dokumentów planistycznych, ograniczeniu również ulegnie negatywny skutek wygasania wydatków na koniec roku. Definiowanie dla przedsięwzięć wieloletnich limitów zobowiązań pozwala dodatkowo określić ich nieodwracalne konsekwencje dla przyszłych budżetów.

Dotychczas planowanie wieloletnie w JST obejmowało prognozę kwoty długu, wieloletni program inwestycyjny (WPI) oraz strategie rozwoju. W praktyce realizacja dwóch ostatnich elementów nie byłaby możliwa nawet w przypadku podwojenia budżetu danej jednostki samorządu terytorialnego. Na tym tle pojawia się kolejna zaleta nowych rozwiązań prawnych. Niejako produktem ubocznym nowych rozwiązań jest bowiem ocena jakości dotychczas opracowanych i obowiązujących w JST strategii rozwojowych oraz WPI. Radni będą mieli, w postaci WPF, narzędzie, które pozwoli na analizę realności obu dokumentów, a tym samym ocenę celowości ich przygotowania w dotychczasowym kształcie.

Słabą stroną proponowanych rozwiązań jest natomiast brak konieczności planowania i oceny rezultatów przedsięwzięć wieloletnich. Ustawa określa jedynie konieczność wskazania celu przedsięwzięcia, ale bez konieczności podania metody oceny jego realizacji. Należy bowiem pamiętać o tym, że obok licznych zalet określania limitów wieloletnich niewątpliwą ich wadą jest usztywnienie planowania wydatków w przyszłości.

Kolejną zaletą nowych rozwiązań jest wprowadzenie nowej metodyki planowania wydatków i dochodów budżetowych opartych na wieloletnich planach finansowych. Punktem wyjścia do opracowania planu budżetu na kolejny rok będą wielkości ujęte w WPF, które następnie będą modyfikowane z uwzględnieniem aktualnych potrzeb i preferencji. Modyfikacje te będą jednak ograniczone ze względu na ujęte w WPF limity wydatków i zobowiązań przedsięwzięć wieloletnich, a także wprowadzone ograniczenia w zakresie dokonywania przez organ stanowiący samorządu zmniejszenia wydatków na realizację tych przedsięwzięć. Dodatkowo zaplanowanie nowego przedsięwzięcia w uchwale budżetowej będzie skutkowało koniecznością zaprezentowania w WPF jego konsekwencji na kolejne lata.

@RY1@i02/2009/240/i02.2009.240.092.0006.001.jpg@RY2@

Tomasz Strąk; doktor, Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, Uniwersytet Szczeciński