Jak nowa ustawa wpłynie na budżety i planowanie w samorządach

@RY1@i02/2009/201/i02.2009.201.092.0007.001.jpg@RY2@

Tomasz Strąk, doktor, Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego

TOMASZ STRĄK

doktor, Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego

Nowa ustawa o finansach publicznych wprowadza istotne, lecz nie rewolucyjne zmiany w zakresie gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Wprowadzone zmiany dotyczą wszystkich etapów cyklu budżetowego: przygotowania budżetu, jego realizacji oraz trybu zatwierdzenia jego wykonania. Podobnie jak w przypadku podsektora rządowego, ustawa likwiduje gospodarstwa pomocnicze oraz rachunki dochodów własnych (z pewnymi wyjątkami) samorządowych jednostek budżetowych. Pozostawia natomiast zakłady budżetowe (w tym przypadku określono jednak zamknięty katalog zadań, które mogą wykonywać samorządowe zakłady budżetowe). W zakresie form organizacyjnoprawnych jednostek sektora publicznego ustawa wprowadza zatem w jednostkach samorządu terytorialnego znacznie mniejsze zmiany niż w podsektorze rządowym. Podobnie jest w przypadku planowania wieloletniego. Zakres i znaczenie wieloletniego planu finansowego państwa jest większe niż przewidzianej dla samorządów wieloletniej prognozy finansowej (WPF). Różnice dotyczą także kwestii budżetowania zadaniowego. W przypadku podsektora rządowego planowanie wieloletnie ma w zasadzie w całości charakter zadaniowy zaś w przypadku planowania rocznego - zadaniowy i tradycyjny. Jednostki samorządu terytorialnego obligatoryjnie muszą sporządzać zarówno roczny budżet, jak i WPF jedynie w układzie tradycyjnym. Wprowadzenie w danej jednostce samorządu terytorialnego budżetu zadaniowego ma zatem nadal charakter dobrowolny.

Modelowo prace nad budżetem samorządy będą poprzedzone opracowaniem WPF, przyjmowanej w drodze uchwały organu stanowiącego. Podobnie, jak ma to miejsce w przypadku uchwały budżetowej, inicjatywa w sprawie sporządzania i przedłożenia do uchwalenia projektu uchwały w sprawie WPF i jej zmiany należy wyłącznie do zarządu jednostki samorządu terytorialnego.

WPF nie będzie mogła być sporządzana na okres krótszy niż rok budżetowy i trzy kolejne lata. Minimalny okres sporządzania prognozy będzie podlegał obowiązkowemu wydłużeniu, na okres, na jaki przewiduje się limity wydatków wieloletnich. WPF będzie prognozą kroczącą, czyli uzupełnianą (przedłużaną) na kolejny rok budżetowy, tak aby każdorazowo obejmowała rok budżetowy i co najmniej trzy kolejne lata.

Ciekawym i ważnym rozwiązaniem jest przyjęcie, iż w planie wydatków WPF wyszczególnia się także wydatki na: wieloletnie przedsięwzięcia, a także na wynagrodzenia i składki od nich naliczane oraz wydatki związane z funkcjonowaniem organów jednostki samorządu terytorialnego. Wieloletnie przedsięwzięcia ze swej istoty marą charakter zadaniowy, dla każdego z nich należy między innymi określić cel. Mogą to być przykładowo:

● programy, projekty lub zadania, związane z: programami finansowanymi z udziałem środków UE, umowami o partnerstwie publiczno-prywatnym;

● umowy, których realizacja w roku budżetowym i w latach następnych jest niezbędna do zapewnienia ciągłości działania jednostki i z których wynikające płatności wykraczają poza rok budżetowy;

● gwarancje i poręczenia udzielane przez jednostki samorządu terytorialnego.

Uwzględniając fakt, iż WPF obejmuje limit wydatków i zobowiązań przedsięwzięć wieloletnich, a także wprowadzone w ustawie ograniczenia możliwości dokonywania przez organ stanowiący samorządu terytorialnego zmniejszenia wydatków na ich realizację, można znacznej części budżetu samorządu nadać charakter wieloletniego planu zadaniowego.

Projekt uchwały w sprawie WPF lub jej zmiany zarząd jednostki samorządowej przedstawiać ma wraz z projektem uchwały budżetowej regionalnej izbie obrachunkowej - celem zaopiniowania oraz organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego.

Na podstawie WPF oraz uchwały budżetowej RIO przedstawiać będzie opinię w sprawie prawidłowości prognozy kwoty długu jednostki, wynikającej z planowanych i zaciągniętych zobowiązań.

ŁZ