W jaki sposób samorząd jest reprezentowany na zewnątrz

radca prawny z Warszawy

Gminę reprezentuje na zewnątrz wójt (burmistrz, prezydent). Wójt posiada także status reprezentanta gminy przed sądem. Jeżeli postępowanie sądowe dotyczy zarządu mieniem gminy, oświadczenia woli oprócz wójta może także składać działający na podstawie jego upoważnienia zastępca (samodzielnie albo wraz z inną upoważnioną przez wójta osobą). Regułą jest, że gminę przed sądem reprezentuje jej pełnomocnik, najczęściej adwokat lub radca prawny. Może nim być pracownik samorządowy, który ma umocowanie.

W przypadku jednostek organizacyjnych gminy stroną procesu zawsze jest gmina, nie zaś ta jednostka, i to gmina powinna być bezpośrednio wskazana jako powód lub pozwany, co nie wyklucza, żeby obok gminy wskazać tę jednostkę. Kierownik tej jednostki może natomiast występować w imieniu gminy w granicach udzielonego mu pełnomocnictwa. Może także udzielać pełnomocnictwa substytucyjnego adwokatowi i radcy prawnemu.

Inne rozwiązanie występuje, gdy jedną ze stron procesu ma być gminna osoba prawna, przykładowo jednoosobowa spółka kapitałowa gminy. Są to podmioty niezależne, a zasady ich reprezentacji określa umowa lub statut spółki. W braku postanowień w tym zakresie należy stosować przepisy kodeksu spółek handlowych. Poza gminnymi osobami prawnymi, zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym, gmina realizuje swoje zadania także w formie jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, których kierownicy działają na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wójta.

Realizacja zadań w formie spółki handlowej wymaga respektowania w pierwszej kolejności uregulowań kodeksu spółek handlowych Organem realizującym zdolność do czynności prawnych spółki (w tym reprezentacji przed sądem) jest jej zarząd. Zgodnie z kodeksu spółek handlowych każdy członek zarządu ma prawo reprezentować spółkę we wszystkich czynnościach sądowych. Sposób reprezentacji w przypadku zarządu wieloosobowego może zostać ustalony przez wspólników (akcjonariuszy) w umowie spółki bądź statucie, będących podstawą funkcjonowania spółek kapitałowych. W razie braku takich uregulowań obowiązuje zasada automatyzmu, tj. mają zastosowanie postanowienia art. 205 lub 373 kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z postanowieniami powyższych przepisów do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem.

hw