Czy samorządy mogą uniknąć zamykania placówek oświatowych

@RY1@i02/2011/250/i02.2011.250.088000600.802.jpg@RY2@

Ewa Łowkiel, wiceprezydent Gdyni, zajmuje się nadzorem nad edukacją

Decyzja o likwidacji placówki oświatowej jest z wielu powodów niezwykle trudna, rodzi sporo emocji, często towarzyszą jej protesty nauczycieli, uczniów i rodziców. Jej przyczyną jest malejąca liczba uczniów i rosnące koszty utrzymania szkoły. Poprzedzana jest analizą sytuacji demograficznej, odległości od miejsc zamieszkania uczniów do szkoły (kl. I - IV - 3 km. kl. starsze i gimnazjum - 4 km.), a także analizą kosztów. Każda z decyzji wymaga indywidualnej oceny. Warto też podkreślić, że zarówno w odległych od centrum dzielnicach dużych miast, jak i na wsi szkoły pełnią nie tylko funkcję edukacyjną, ale także kulturalną, integrującą, stanowią miejsce spotkań mieszkańców, dysponują bazą sportową, która służy nie tylko uczniom placówki. By uniknąć likwidacji z powodu zmniejszania się liczby uczniów można w szkole podstawowej część pomieszczeń przeznaczyć np. na przedszkole lub zwiększyć liczbę klas "0" dla 5-latków czy (jeszcze przez 2 lata) 6-latków.

W Gdyni, z powodu malejącej liczby uczniów, do 2 dużych budynków zespołów szkół przenieśliśmy poradnie psychologiczno-pedagogiczne, znacząco poprawiając warunki pracy pracowników i możliwość realizacji działań statutowych, a w jednej ze szkół sytuujemy filię biblioteki miejskiej, co sprzyja koncentracji funkcji ważnych dla mieszkańców. W przypadku szkół ponadgimnazjalnych, a szczególnie zawodowych, do chwili obecnej uniknęliśmy likwidacji dzięki bardzo elastycznie kształtowanej ofercie kształcenia zawodowego przy ścisłej współpracy z pracodawcami. Praktycznie co roku oferujemy naukę w nowych zawodach.

Procedurę likwidacji placówki oświatowej określa ustawa o systemie oświaty. Nie później niż 6 miesięcy przez planowanym terminem likwidacji (do końca lutego) rada gminy zobowiązana jest podjąć uchwałę o zamiarze likwidacji placówki, przy czym sama uchwała likwidacyjna może być podjęta w terminie późniejszym. Konieczne jest zawiadomienie o zamiarze likwidacji właściwego kuratora oświaty i wszystkich rodziców uczniów. Ważne jest pisemne zawiadomienie każdego rodzica, gdyż w przypadku niedopełnienia tego obowiązku likwidacja nie będzie możliwa. Organ prowadzący musi zapewnić uczniom możliwość kontynuowania nauki w inne szkole publicznej, a w przypadku szkół, do których uczęszczają uczniowie objęci obowiązkiem szkolnym (szkoły podstawowe i gimnazja), gdy odległość do placówki przekracza wielkości ustawowe, gmina musi zapewnić uczniom dowóz pod opieką nauczyciela. Uchwałę o likwidacji placówki poprzedza opinia organu sprawującego nadzór pedagogiczny.

Przejęliśmy w Gdyni zasadę likwidacji w trybie wygaszania, czyli poprzez brak naboru, co umożliwia uczniom ukończenie cyklu edukacyjnego. Taki system jest kosztowniejszy, ale chroni uczniów przed stresem związanym ze zmianą placówki. W tym trybie wygaszaliśmy szkoły podstawowe, w miejsce których tworzyliśmy gimnazja. W przypadku szkół ponadgimnazjalnych, które nie mają rejonów, gdy konieczne jest ograniczenie liczby oddziałów (z powodów demograficznych), warto łączyć szkoły w zespół szkół i jednocześnie zmienić adres jednej z nich.

Gdy szkoła liczy nie więcej niż 70 uczniów, można ją na podstawie uchwały rady gminy po uzyskaniu pozytywnej opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny przekazać w drodze umowy osobie prawnej nie będącej jednostką samorządu terytorialnego lub osobie fizycznej. W takich sytuacjach nie stosuje się procedury likwidacyjnej. To sposób na ocalenie małej szkoły i wiele gmin wiejskich go wykorzystuje. Możliwe jest też zwiększenie dotacji np. o koszty dowozu uczniów, które ponosiłby organ prowadzący po likwidacji placówki. Dzięki tej możliwości funkcjonuje wiele małych wiejskich szkół, uczniowie mają zapewnione bezpieczne warunki nauki, a mieszkańcy miejsce spotkań.

Wprowadzenie bez subwencji oświatowej od września 2011 obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego dla 5-latków, malejąca liczba uczniów, rosnące koszty utrzymania placówek (wzrost płac, sposób obliczania średnich wynagrodzeń), a jednocześnie konieczność ograniczenia wydatków bieżących zgodnie ze zmienioną ustawą o finansach publicznych powodują, że samorządy muszą monitorować sieć szkół, by racjonalnie godzić potrzeby mieszkańców z możliwościami finansowymi.

Not. AR