Uchwały kierunkowe – sposób na wyrażenie opinii czy narzędzie nacisku?

Podstawę do wydawania uchwał kierunkowych stanowi art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.), który wskazuje, że do wyłącznej właściwości rady gminy należy m.in. stanowienie o kierunkach działania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz przyjmowanie sprawozdań z tego tytułu. Zdarza się jednak, że radni wątpią w skuteczność działań włodarza i chcą go sprawdzić. Tego typu kontrolę zapowiedziała niedawno komisja rewizyjna Rady Miasta Krakowa. Powołano specjalny zespół, który przeanalizuje wykonanie uchwał kierunkowych podjętych od 1 stycznia 2010 r. do 30 czerwca 2019 r. Zdaniem ekspertów taka sytuacja nie jest niczym wyjątkowym, choć nie jest też powszechna. Procedura „sprawdzam” bywa bowiem wdrażana tylko w sytuacji uzasadnionych wątpliwości co do jakości wykonania uchwał kierunkowych. – Komisja rewizyjna może podejmować tego rodzaju działania kontrolne – mówi Monika Głazik z Urzędu Miasta Lublin. – Jeśli chodzi o nasze miasto, to w bieżącej kadencji rady komisja rewizyjna nie sprawdzała stanu wykonywania uchwał, ale przeprowadzone kontrole i ich przedmiot nie wskazywały na uchybienia w tym zakresie – zapewnia. Magda Anuszek, naczelnik Biura Rady Miasta Gdyni, dodaje, że komisja rewizyjna może dokonywać analizy wszystkich uchwał rady także podczas prac na absolutorium. Wówczas może prosić o wyjaśnienie przyczyn ich niewykonania. Informacja w tej sprawie stanowi przesłankę do sformułowania wniosku w sprawie udzielenia prezydentowi absolutorium. Dane na temat realizacji uchwał zawarte są również w raporcie o stanie miasta, zgodnie z art. 28aa ust. 2 u.s.g.

Maciej Kiełbus, partner w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners, zaznacza, że do 2002 r. spór co do wykonania uchwał kierunkowych mógł stanowić przesłankę faktyczną uzasadniającą odwołanie przez radę zarządu gminy. – Obecnie pomijanie przez wójta uchwał kierunkowych rady gminy może stanowić jedną z przyczyn odmowy udzielenia mu wotum zaufania – mówi. I przypomina, że nieudzielenie go w dwóch kolejnych latach może skutkować podjęciem przez radnych uchwały o referendum w sprawie odwołania wójta. – Należy wszakże pamiętać, że negatywny wynik referendum może skutkować zakończeniem działalności rady gminy z mocy prawa przed upływem kadencji – dodaje prawnik.