Egzekucja należności przysługująca samorządom

Dochodzenie należności w trybie egzekucji administracyjnej jest możliwe, jeżeli wynikają one z decyzji, postanowień lub orzeczeń bądź – w przypadku organów administracji publicznej – bezpośrednio z przepisów prawa.

Żaden organ jednostki samorządu terytorialnego nie może prowadzić egzekucji z nieruchomości. Uprawnienie w tym przedmiocie posiada wyłącznie naczelnik miejscowo właściwego urzędu skarbowego. Własne organy egzekucyjne mają duże jednostki samorządu terytorialnego, takie jak Warszawa, Kraków, Szczecin czy Wrocław. W sumie przepisy uprawnienie takie przyznają 46 miejscowościom. W tych przypadkach organem gminy właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest prezydent miasta. Przeważnie więc organem egzekucyjnym gminy są naczelnicy urzędów skarbowych.

Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela (np. gminy) i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego według wzoru spoczywa również na wierzycielu, którego należność pieniężna wynika z orzeczenia sądu zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, z tym że w tym przypadku nie wymaga się opatrzenia tytułu wykonawczego pieczęcią urzędową. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym (naczelnik urzędu skarbowego w zakresie zobowiązań z podatku dochodowego albo prezydent miasta w zakresie podatku od nieruchomości), przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez siebie.

Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Egzekucja administracyjna może zostać wszczęta dopiero wtedy, gdy wierzyciel po upływie terminu do uiszczenia określonej należności prześle dłużnikowi pisemne upomnienie wzywające go do jej uregulowania, z jednoczesnym zagrożeniem skierowania sprawy do postępowania egzekucyjnego w administracji. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia tego upomnienia.