Dofinansowanie projektów szkolnych i edukacyjnych z funduszy unijnych

Obowiązkiem gminy jest pozyskiwanie funduszy na podniesienie poziomu nauczania i rozwój infrastruktury nauczania, a także na rozbudowę i remonty szkół.

Na realizację tzw. projektów miękkich (nieinwestycyjnych), polegających np. na organizacji dodatkowych lekcji nauki języków obcych, nauki o przedsiębiorczości, informatyki, można otrzymać pieniądze z unijnych programów pomocowych w szczególności z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL).

Z kolej na projekty inwestycyjne samorządy gminne wraz ze szkołami mogą pozyskać dotacje w ramach innych programów operacyjnych: Innowacyjna Gospodarka oraz Infrastruktura i Środowisko. Na mniejsze inwestycje o znaczeniu lokalnym, skierowane do mieszkańców konkretnej gminy, pomoc w postaci dotacji można pozyskać w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO). W większości z 16 RPO można pozyskać dofinansowanie do 75 proc. kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia inwestycyjnego. Sfinansować można budowę, rozbudowę i modernizację infrastruktury edukacyjnej i szkolnej, zakup pomocy dydaktycznych, organizowanie programów profilaktycznych oraz programów wyrównywania szans edukacyjnych.

– Warto pamiętać, że dobry projekt, to taki, który odpowiada na wszystkie bądź większość zdiagnozowanych potrzeb konkretnej szkoły. Ważnym elementem projektu jest zatem kompleksowe podejście do rozwiązania problemów, z którymi szkoła się boryka. Dobry projekt to także taki, który zawiera elementy zapewniające trwałość podejmowanych działań. Reagowanie jedynie na aktualnie występujące problemy w danej szkole nie da bowiem efektów w dłuższej perspektywie. Ponadto niewątpliwie projektami godnymi uwagi są projekty nieszablonowe, które zakładają indywidualne podejście do problemów konkretnej szkoły i jej uczniów oraz innowacyjne rozwiązania w nauczaniu i wychowaniu – informuje Monika Gawron, specjalista w Departamencie Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym Ministerstwa Rozwoju Regionalnego.

W ramach PO KL można sfinansować wiele rodzajów projektów szkolnych, o charakterze nieinwestycyjnym. W priorytetach od I do V wnioski są składane o dofinansowanie do instytucji centralnych, tj. do Ministerstwa Edukacji Narodowej lub instytucji upoważnionych przez MEN lub przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Natomiast dofinansowanie w ramach priorytetów od VI do IX jest udzielane przez urzędy marszałkowskie poszczególnych województw lub inne instytucje związane z systemem oświaty i edukacji albo powiązane z rynkiem pracy. Dlatego należy śledzić strony internetowe właściwych terytorialnie urzędów marszałkowskich.

W ramach wszystkich priorytetów, działań i poddziałań przewidziano udzielanie zaliczek na poczet ponoszonych kosztów kwalifikowanych przy realizacji określonych przedsięwzięć. Dotacje są wypłacane także w formie refundacji poniesionych kosztów. Z reguły samorządom pomoc jest udzielana do wysokości 85 proc. wartości kosztorysowej projektu. W większości przypadków koszty projektu nie powinny być niższe niż 50 tys. zł.

W ramach PO KL można sfinansować różne projekty edukacyjne w szkołach, także w szkołach wiejskich. I tak np. w ramach Poddziałania 3.3.2 – Efektywny system kształcenia i doskonalenia nauczycieli, można otrzymać wsparcie na przygotowanie szkół, także podstawowych i gimnazjów, do realizacji praktyk dla studentów przygotowywanych do wykonywania zawodu nauczyciela. Na realizację zadań związanych z realizacją takiego projektów zaplanowano wydać ponad 227 mln euro.

Natomiast w ramach Poddziałania 3.3.4 – Modernizacja treści i metod kształcenia, zaplanowano wydać ponad 231,7 mln euro. W ramach tego poddziałania można pozyskać dofinansowanie na opracowanie i pilotażowe wdrożenie innowacyjnych programów, materiałów dydaktycznych i metod kształcenia w zakresie nauk matematycznych, przyrodniczych, technicznych i nauki o przedsiębiorczości. Dotacje można pozyskać także na realizację ponadregionalnych programów rozwijania kompetencji uczniów, w szczególności w zakresie: technologii informacyjno-komunikacyjnych, języków obcych, przedsiębiorczości, nauk przyrodniczo-matematycznych.

Jednostki samorządu terytorialnego we współpracy ze szkołami mogą pozyskać środki w ramach Poddziałania 7.2.1 – Aktywizacja zawodowa i społeczna osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. W ramach tego poddziałania można zorganizować projekt tworzenia i funkcjonowania pozaszkolnych form integracji społecznej młodzieży, takich jak np.: świetlice i kluby środowiskowe. Dotacje można otrzymać również na realizację programu socjoterapeutycznego.

Dzięki Działaniu 7.3 – Inicjatywy lokalne na rzecz aktywnej integracji, dofinansowywane są projekty realizowane na terenach wiejskich, w miejscowościach liczących do 25 tys. mieszkańców. Dotacje można pozyskać na realizację projektów wyrównywania szans zawodowych uczniów i młodzieży ze szkół wiejskich. W tym przypadku, inaczej niż w innych działaniach PO KL, dofinansowanie jest oferowane dla projektów małych, których koszty nie są większe niż 50 tys. zł. Projekty realizowane w ramach Działania 7.3 mają nie dopuścić do marginalizacji młodzieży wiejskiej. Wspierane będą szkolenia, seminarja o charakterze informacyjno-promocyjnym mające na celu zwiększanie m.in. szans rozwojowych młodzieży ze szkół wiejskich. Projekty powinny mieć znaczenie lokalne i być adresowane do młodzieży z jednej lub kilku gmin. Na tego typu działania przeznaczono około 108,7 mln euro.

Jednym z ważniejszych elementów PO KL dla realizacji przedsięwzięć szkolnych jest cały priorytet IX – Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach. Przewidziano w nim pięć działań. Wszystkie adresowane są do samorządów gminnych i szkół. Są to:

● 9.1 – Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej, jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty,

● 9.2 – Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego,

● 9.3 – Upowszechnienie formalnego kształcenia ustawicznego w formach szkolnych,

● 9.4 – Wysoko wykwalifikowane kadry systemu oświaty,

● 9.5 – Oddolne inicjatywy edukacyjne na obszarach wiejskich.

W ramach Priorytetu IX pomocą ma być objętych bezpośrednio 6 proc. dzieci w wieku przedszkolnym, biorących udział w edukacji przedszkolnej na terenach wiejskich. Przez 60 proc. szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych wdrożone mają być projekty rozwojowe obejmujące m.in. nowoczesny system zarządzania, zajęcia pozalekcyjne i pozaszkolne dla młodzieży szkolnej.

Na realizację projektów w zakresie szkolnictwa zawodowego samorządy mogą pozyskać dotacje bezzwrotne w ramach działania 9,2 PO KL. Łącznie na tego typu projekty Unia Europejska zaplanowała wydać ponad 515,6 mln euro. W tym przypadku (odmiennie niż w innych działaniach PO KL), nie ma podziału na poddziałania.

Jednostki samorządowe we współpracy ze szkołami i innymi instytucjami oświatowymi mogą otrzymać dotacje na realizację programów rozwojowych szkół prowadzących kształcenie zawodowe na terenie powiatu albo gminy. Kształcenie takie powinno być ukierunkowane na zmniejszenie dysproporcji w osiągnięciach uczniów w trakcie procesu kształcenia.

Za unijne pieniądze w szkołach zawodowych można zorganizować dodatkowe zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze oraz specjalistyczne. Wspierane są projekty doradztwa i opieki pedagogiczno-psychologicznej dla uczniów wykazujących problemy w nauce zawodu. Oferowane jest wsparcie na organizowanie projektów adresowanych do szkolnej młodzieży wiejskiej ze szkół ponadgimnazjalnych i uczniów niepełnosprawnych. Dotacje będą udzielane również na realizację projektów, przeciwdziałających uzależnieniom wśród uczącej się młodzieży i ich rodzin oraz patologiom społecznym.

Dotacje są udzielane na organizacje dodatkowych zajęć pozaszkolnych wspierających system kształcenia zawodowego, jak np.: nauka prowadzenia biznesu i języki obce. Organizować można programy doradztwa edukacyjno-zawodowego.

Za unijne pieniądze można zmodernizować także system kształcenia w szkole, by odpowiadał regionalnemu rynkowi pracy, by absolwenci mogli później bez większych problemów znaleźć zatrudnienie. W ramach omawianego działania można zorganizować staże i praktyki w przedsiębiorstwach lokalnych i w regionie, służące podnoszeniu kwalifikacji zawodowych.

Ważne jest, że za pieniądze z UE można wyposażyć szkoły w nowoczesne materiały dydaktyczne, w tym w podręczniki szkolne. Wdrożyć można innowacyjne formy nauczania i oceniania charakteryzujące się wyższą skutecznością niż formy tradycyjne.

Wprowadzić można także nowe programy i narzędzia zarządzania placówką oświatową, przyczyniające się do poprawy, jakości nauczania.

W ramach Działania 9.3 PO KL, UE przeznaczyła blisko 185 mln euro na projekty związane z prowadzeniem szkoleń w formie zajęć szkolnych dla młodzieży, która ukończyła 18 lat. Jednostki samorządu terytorialnego mogą otrzymać wsparcie dla szkół prowadzących obok zajęć dla dzieci, również programy adresowane do dorosłych. Pomoc jest oferowana również do placówek oświatowych, które prowadzą tylko zajęcia szkolne dla dorosłych.

Z budżetu programu można sfinansować projekty monitorowania potrzeb i rozszerzenia oferty edukacyjnej dla potrzeb rynku pracy w regionie. Podwyższać można jakość takiej oferty. Za unijne pieniądze można pokryć koszty ubiegania się o akredytację kuratora oświaty. Pomoc jest oferowana na rozwój innowacyjnych form kształcenia zawodowego, w tym w formie e-learningu.

Gmina może z budżetu PO KL pokryć koszty kampanii informacyjnej w zakresie kształcenia ustawicznego. Wspierane jest kształcenie w formach szkolnych osób dorosłych w zakresie kwalifikacji ogólnych i zawodowych. Organizować można programy formalnego potwierdzania zdobytych kwalifikacji i umiejętności oraz doradztwa zawodowego. Docelowa grupa beneficjentów to osoby powyżej 18 lat.

Z kolej w ramach Poddziałania 9.1.3 – Pomoc stypendialna dla uczniów szczególnie uzdolnionych, można otrzymać pomoc w formie dofinansowania programów stypendialnych na obszarze regionu. Tego typu działania są skierowane do instytucji i jednostek organizacyjnych samorządu województwa. Gminy same nie mogą korzystać z tej formy pomocy.

Natomiast w ramach Działania 9.4 także gminy, jako jeden z beneficjentów, mogą organizować programy podwyższania poziomu wykwalifikowania nauczycieli gminnych szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych oraz innych szkół zawodowych. Preferowane są w tym przypadku działania skoordynowane i organizowane przez konsorcja kilku gmin, związku gmin i powiatów oraz przy współpracy z instytucjami oświatowymi. Szczególnie cenione będą projekty obejmujące swym zasięgiem nauczycieli uczących młodzież i dzieci na terenach wiejskich oraz w miejscowościach, gdzie w wyniku zmian demograficznych jest konieczność przekwalifikowania zawodowego, także w formie kursów udoskonalających i studiów podyplomowych. Na tego typu projekty UE w ramach PO KL przeznaczyła ponad 96,8 mln euro.

Wsparcie finansowe na pokrycie kosztów realizacji projektów oświatowych na terenach wiejskich i w miejscowościach liczących do 25 tys. mieszkańców można otrzymać w ramach Działania 9.5. Jest to typowa część (wiejska) Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Obok innych działań, to jest szczególnie pomocne przy organizowaniu przedsięwzięć w szkołach wiejskich. Łączna kwota budżetu w tym przypadku wynosi 150 mln euro.

Wyraźnie należy zaznaczyć, że chodzi w tym przypadku o małe projekty, których koszty kwalifikowane nie są większe niż kwota 50 tys. zł. Powinny one być adresowane szczególnie do społeczności lokalnej.

Podobnie jak w innych opisywanych działaniach PO KL, także i tu komisje oceniające projekty będą wybierane na zasadzie konkursu.

Dotacje są udzielane na tworzenie i wsparcie inicjatyw ukierunkowanych na pobudzenie świadomości środowisk lokalnych i ich zaangażowania w działaniach na rzecz rozwoju edukacji. Wspierane są projekty przyczyniające się do podnoszenia poziomu wykształcenia i kwalifikacji mieszkańców wsi oraz rozwój tzw. usług edukacyjnych adresowanych do młodzieży wiejskiej.

Dofinansowanie można pozyskać ponadto na wszelkiego rodzaju działania informacyjno-promocyjne, szkoleniowe oraz doradcze podnoszące świadomość mieszkańców obszarów wiejskich w korzyściach płynących z kształcenia i szkolenia.