Śląsk buduje gospodarkę opartą na wiedzy

RPO WSL to ważny instrument polityki regionalnej województwa na lata 2007–2013. Na realizację RPO WSL przeznaczonych jest łącznie ponad 2,328 mld euro, z czego ok. 1,713 mld euro to środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), natomiast ok. 303 mln euro stanowi wkład krajowy. Maksymalny poziom dofinansowania został ustalony na poziomie 85 proc. kosztów kwalifikowanych.

Realizacja celu głównego i wprowadzenie regionu na ścieżkę dynamicznego wzrostu wymaga stworzenia korzystnych warunków do przeobrażenia gospodarki opartej na przemyśle ciężkim w gospodarkę opartą na wiedzy. Sukces regionu zależy w dużej mierze również od przezwyciężenia barier stojących na drodze zrównoważonego rozwoju, takich jak: zły stan środowiska, niedrożny system transportowy, liczne zdegradowane obszary miejskie, w których kumulują się problemy społeczne i gospodarcze, czy wysoki stopień zużycia infrastruktury edukacyjnej i zdrowotnej. Wzrost gospodarczy i poprawa jakości życia wspomagane będą także przez umiejętne wykorzystanie potencjału turystycznego i kulturowego.

W skali kraju, w ramach wszystkich RPO (stan na początek czerwca 2009 r.), złożono około 13 tys. wniosków o dofinansowanie (po ocenie formalnej). W czołówce znajduje się województwo śląskie, gdzie przedmiotowa liczba kształtuje się na poziomie 2533, oraz województwo mazowieckie – 1841 wniosków. Obserwuje się również różnice w odniesieniu do liczby zawartych umów/wydanych decyzji o dofinansowanie. W skali regionów przedmiotowa liczba kształtuje się na poziomie 3238 i odpowiada wartości ponad 6,5 mld zł. W odniesieniu do liczby umów/wniosków w czołówce znajdują się województwa: wielkopolskie – 453 umowy/wnioski (ok. 643 mln zł) oraz województwo małopolskie – 442 umowy/decyzje (ponad 855 mln zł). W województwie śląskim wartość zawartych umów/decyzji wyniosła ponad 562 mln zł.

Priorytety w poszczególnych RPO są do siebie zbliżone. Zazwyczaj w ich ramach można pozyskać dofinansowanie na inwestycje związane ze zdrowiem, edukacją, rozwojem miast, turystyką, społeczeństwem informacyjnym, promocją regionu. Poza pięcioma programami operacyjnymi funkcjonującymi na poziomie krajowym RPO są bardzo ważnym źródłem wsparcia dla przedsięwzięć w zakresie wzmocnienia potencjału innowacyjnego, wsparcia badań (sektora B+R) czy rozwoju technologii. Na dofinansowane mogą liczyć m.in. projekty dotyczące rozwoju instytucji otoczenia biznesu, transferu badań, innowacji i przedsiębiorczości.

Kluczową rolę w zarządzaniu i wdrażaniu RPO odgrywają zarządy województw jako instytucje zarządzające programami (IZ), które odpowiadają za przygotowanie i realizację RPO (w tym za ocenę i wybór projektów do dofinansowania, dokonywanie płatności na rzecz beneficjentów, kontrolę projektów, monitorowanie i ewaluację realizacji programu). Ponadto IZ wydają wytyczne, zalecenia i podręczniki dotyczące różnych aspektów związanych z realizacją programu oraz prowadzą działania promocyjno-informacyjne.

zastępca redaktora naczelnego Gazety Prawnej

Bytom, podobnie jak rok temu, okazał się miastem, które najlepiej na Śląsku sięga po pieniądze z Unii Europejskiej. Konkurencja jest jednak duża. Dominują inwestycje w infrastrukturę, ale pojawiają się także znaczące inwestycje związane z innowacjami.

Łączna wartość dofinansowania podliczonych przez nas projektów unijnych województwa śląskiego przekraczała w połowie kwietnia 2009 r. 5,9 mld zł. Chodzi o środki zarówno ze starej, jak i już nowej perspektywy unijnej. W podpisywaniu umów widać wyraźne przyspieszenie. W ciągu ostatnich kilkunastu miesięcy (od początku 2008 roku) miasta i gminy województwa śląskiego podpisały umowy, w których wartość dofinansowania z UE sięga prawie 2,3 mld zł.

Największe w województwie projekty realizowane są z Funduszu Spójności. Stąd dominująca w rankingu pozycja nie tylko Bytomia, ale także Rybnika, Zabrza i Tych, a także Rudy Śląskiej. Związane są one przede wszystkim z inwestycjami wodnymi i kanalizacyjnymi. Dzięki pieniądzom unijnym śląskie miasta nadrabiają zaległości. Widać jednak coraz większe znaczenie inwestycji związanych z innowacjami i w kapitał ludzki. Dzięki projektom Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla oraz Centrum Materiałów Węglowych i Polimerowych (razem blisko 80 mln zł dofinansowania z UE) na trzecie miejsce w naszym rankingu wysunęło się Zabrze.

Od przystąpienia Polski do UE na mieszkańca województwa śląskiego przypadło 1271 zł dofinansowania. Podobnie jak w innych województwach, są jednak ogromne dysproporcje między liderami a outsiderami. Na jednego mieszkańca zwycięskiego w naszym rankingu Bytomia przypadło 1979 zł, a na jednego mieszkańca wiejskiej gminy Gaszowice w powiecie rybnickim zaledwie 40 zł.