Na jakich zasadach samorządy lokalne mogą finansowo wspierać policję oraz odbudowę zabytków

Na jakiej podstawie prawnej można udzielać wsparcia finansowego przez jednostki samorządu terytorialnego jednostkom policji? Jakie zasady obowiązują przy dofinansowaniu prac związanych z utrzymaniem zabytków?

Artykuł 167 ust. 2 pkt 5 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 249, poz. 2104 ze zm.) nakłada obowiązek podjęcia odrębnej uchwały w sprawie udzielenia pomocy rzeczowej lub finansowej innej jednostce samorządu terytorialnego, nie ma natomiast takiego obowiązku odnoszącego się do podjęcia odrębnej uchwały w sprawie przyjęcia takiej pomocy.

Podstawą do wydatkowania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego środków na wsparcie policji jest przepis art. 13 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o policji (Dz.U. z 2007 r. nr 43, poz. 277 ze zm.). Wsparcie to nie ma charakteru pomocy finansowej lub rzeczowej, o której mowa w art. 175 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, stąd nie ma do niej zastosowania dyspozycja art. 167 ust. 2 pkt 5 ustawy, tym samym nie ma potrzeby podejmowania w tej sprawie odrębnej uchwały.

Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Lublinie stoi na stanowisku, że właściwą – zgodną z przepisami art. 13 ustawy o Policji – formą uczestniczenia przez jednostki samorządu terytorialnego w pokrywaniu wydatków inwestycyjnych, modernizacyjnych lub remontowych oraz kosztów utrzymania i funkcjonowania jednostek organizacyjnych policji, a także zakupu niezbędnych dla ich potrzeb towarów i usług, jest dokonywanie wpłat na Fundusz Policji. Przekazywanie darowizn rzeczowych (np. paliwa) nie tylko nie znajduje oparcia wprost w przepisach prawa, ale może skutkować niewłaściwym korzystaniem z przekazanych środków trwałych lub materiałów (jednostka samorządu terytorialnego po przekazaniu darowizny rzeczowej nie ma kontroli nad sposobem jej wykorzystania).

Niewłaściwe jest podejmowanie przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego uchwał, w których ustalane są zasady udzielania dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru i jednocześnie udzielana jest dotacja konkretnemu podmiotowi.

Zgodnie z przepisami art. 81 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. nr 162, poz. 1568 ze zm.) w trybie określonym odrębnymi przepisami dotacja na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru może być udzielona przez organ stanowiący gminy, powiatu lub samorządu województwa, na zasadach określonych w podjętej przez ten organ uchwale.

W ocenie Kolegium RIO w Lublinie, jeżeli jednostka samorządu terytorialnego decyduje się na udzielenie takich dotacji, to w pierwszej kolejności powinna być podjęta uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, określająca ogólne zasady udzielania dotacji na wymienione prace i roboty. Uchwała w tej sprawie, z uwagi na ogólny i abstrakcyjny charakter zawartych w niej regulacji, stanowi akt prawa miejscowego. Dalszą czynnością, wykonawczą wobec tej pierwotnej, winno być podjęcie uchwały o przyznaniu dotacji konkretnemu podmiotowi, co również należy do wyłącznej kompetencji organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego. Ze zrozumiałych względów nie jest to jednak akt prawa miejscowego. Dopuszczalne jest również przyznanie dotacji poszczególnym beneficjentom na podstawie wyraźnych (określających konkretnych beneficjentów) zapisów wprowadzonych do uchwały budżetowej. Pamiętać należy wówczas, że wprowadzenie takich zmian do uchwały budżetowej należy do wyłącznej kompetencji organu stanowiącego (na podstawie pisma prezesa Regionalnej Izby Obrachunkowej w Lublinie RIO-I-421/90/09).