Lubuskie ratuje dziedzictwo kulturowe swojego regionu

Pieniądze na zachowanie dziedzictwa regionu mogą być wydane m.in. na: inicjatywy konserwacji i renowacji zabytków, zakup sprzętu mającego wpływ na unowocześnienie instytucji kultury, tworzenie i rozwój szlaków dziedzictwa kulturowego, konserwacji różnego rodzaju zabytków ruchomych (m.in. starodruków, księgozbiorów), oraz promocji kultury regionu w kraju i za granicą.

Obowiązek utrzymania zabytków we właściwym stanie spoczywa na ich właścicielach i użytkownikach. Ponieważ nakłady na prace konserwatorskie dotychczas były niewielkie, stan utrzymania niektórych zabytków w województwie lubuskim jest zły. Prócz zabytków sztuki sakralnej, w ostatnich latach zagrożona została również architektura przemysłowa i kolejowa, z mapy regionu znikają cenne zabytki – wiatraki, młyny czy cegielnie.

Lubuskie na projekty z dziedziny kultury w Priorytecie V (Rozwój i modernizacja infrastruktury turystycznej i kulturowej) przeznaczyło 15,5 mln euro, czyli 3,54 proc. wszystkich środków dostępnych dla tego województwa w ramach Lubuskiego Regionalnego Programu Operacyjnego (LRPO). W ramach tego priorytetu realizowane są zarówno projekty dotyczące obiektów kulturalnych, historycznych i zabytkowych, zapewniające im odpowiedni stan techniczny, zabezpieczenie przed dalszym zniszczeniem oraz powszechną dostępność dla mieszkańców regionu i turystów, jak i przedsięwzięcia wiążące się ze wzmacnianiem tożsamości kulturowej i historycznej oraz lokalnej świadomości mieszkańców. Prócz renowacji historycznych i zabytkowych obiektów, możliwe są projekty zakładające budowę lub modernizację publicznej infrastruktury kultury, wyposażenie obiektów dziedzictwa kulturowego, ochronę i zachowanie terenów wykopalisk archeologicznych i archeologii przemysłowej, konserwacji zabytków ruchomych, działania związane z ochroną zasobów przyrodniczych województwa (np. tworzenie pomników przyrody) oraz opracowanie analiz i ekspertyz niezbędnych dla zapewnienia dalszego funkcjonowania obiektów kultury.

Co się zmieni w dziedzinie kultury w województwie lubuskim dzięki środkom LRPO? Spośród 15 projektów dotychczas wpisanych do Indykatywnego Planu Inwestycyjnego (IPI) LRPO w zakresie Priorytetu V, na szczególną uwagę zasługuje inicjatywa Muzeum Etnograficznego w Zielonej Górze z siedzibą w Ochli, na którą beneficjent otrzyma 3,12 mln zł dofinansowania z Unii. Projekt ten zakłada przeniesienie i rekonstrukcję 17 autentycznych obiektów architektury drewnianej i kamiennej będących przykładami budownictwa wiejskiego wraz z uzupełnieniem przestrzeni o małą architekturę oraz konserwację 12 obiektów. Dzięki temu stworzona zostanie możliwość przedstawienia przyszłym pokoleniom obiektów unikatowych, które bez wsparcia finansowego uległyby zniszczeniu i znacząco zubożyłyby cenny regionalny zasób dziedzictwa kulturowego. Przedsięwzięcie to nie tylko przyczyni się do wzmocnienia potencjału turystycznego regionu, ale również zachęci mieszkańców do poznawania swojej kultury. Muzeum prowadzi różnego rodzaju działania edukacyjne i rekreacyjne, z których korzystają zarówno dzieci i młodzież szkolna, jak i dorośli.

Kolejną cenną inicjatywą jest restauracja zabytkowego barokowego Pałacu Książęcego w Żaganiu, na którą gmina Żagań uzyska 7,38 mln zł dofinansowania z Unii. Kondycja pałacu nie daje możliwości wykorzystania całego potencjału, jaki historyczna budowla tego pokroju niesie ze sobą. Dlatego, aby przywrócić świetność temu obiektowi, czeka go remont: od dachu, przez renowację fasady budynku, po wymianę stolarki okiennej i drzwiowej. Powstałe w pałacu Centrum Tożsamości i Przyszłości Europejskiej będzie ważnym obiektem kultury zlokalizowanym w miejscu styku trzech kultur: niemieckiej, czeskiej i polskiej.

zastępca redaktora naczelnego Gazety Prawnej

Liczący niewiele ponad 8 tysięcy mieszkańców Zbąszynek przebojem zdobył pierwsze miejsce w naszym rankingu w województwie lubuskim. W ciągu ostatnich kilku kwartałów liczba realizowanych projektów unijnych w województwie podwoiła się, a ich wartość wzrosła o 70 proc. Unijne przyspieszenie widać w Lubuskiem przede wszystkim w mniejszych miejscowościach. Zasługa w tym nie tylko lokalnych samorządów, ale także przedsiębiorców i innych beneficjentów. Zbąszynek swoje zwycięstwo zawdzięcza przede wszystkim przedsiębiorcom, a właściwie jednemu. Do sukcesu przyczyniają się inwestycje Swedwoodu, realizowane wcześniej w ramach programu Wzrostu Konkurencyjności Przedsiębiorstw, a obecnie w ramach programu Innowacyjna Gospodarka. Swedwood dostał dofinansowanie za wprowadzenie nowej technologii produkcji mebli. Miasto z kolei zainwestowało w oczyszczalnię ścieków. Dzięki inwestycji przedsiębiorstwa, mocną pozycję utrzymała (w poprzednim roku zwycięzca rankingu w województwie) nadgraniczna Łęknica.

Województwo lubuskie różni się pod względem wielkości realizowanych projektów od innych regionów. Relatywnie mniej jest dużych przedsięwzięć. Po środki na duże projekty infrastrukturalne z Funduszu Spójności sięgnął tylko Świebodzin oraz Zielona Góra (projekt uporządkowania gospodarki wodno-ściekowej realizowany jest w mieście i w dwóch sąsiednich gminach wiejskich). Imponuje jednak tempo pozyskiwania nowych środków, dzięki czemu wartość wsparcia z UE na głowę mieszkańca województwa wzrosła od końca 2007 r. do kwietnia 2009 r. z 718 do 1278 złotych. W Zbąszynku sięga już 4,9 tys. zł.