36 mld zł mniej: czy samorządy sobie z tym poradzą?

Według informacji Ministerstwa Finansów, przychody z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) będą niższe od zaplanowanych o 14,5 proc., co oznacza spadek dochodów tylko dwunastu miast Unii Metropolii Polskich (UMP) o około 1,38 mld zł (4,5 proc. ogółu dochodów). Do tego dochodzi spadek dochodów w mniejszych miejscowościach. Jak szacuje Związek Gmin Wiejskich RP dochody te na terenie gmin mogą być niższe nawet o kilkanaście mld zł. Ministerstwo prognozuje jeszcze większe ubytki w podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) - sięgające 27,5 proc., co może oznaczać uszczuplenie dochodów tylko dużych miast o ponad 400 mln zł.

W warunkach dekoniunktury spada liczba transakcji, zwłaszcza związanych z nieruchomościami, a więc i wpływów z podatku od czynności cywilnoprawnych (w pierwszym półroczu br. stanowiły one jedynie nieco powyżej 60 proc. wpływów pierwszego półrocza ubiegłego roku). Niezmiernie trudna jest sprzedaż nieruchomości komunalnych, zaś ich rynkowe ceny znacząco spadły. Dochody 12 miast UMP ze sprzedaży mienia w pierwszym półroczu br. wyniosły jedynie 54 proc. w analogicznym okresie ub. r. i 42 proc. pierwszego półrocza rekordowego w tej dziedzinie roku 2007. Podobnie jest w mniejszych miejscowościach, gdzie ruch na rynku kupna - sprzedaży nieruchomości praktycznie ustał.

Jak sobie radzić

W pierwszej kolejności pojawiają się dyżurne hasła. Na przykład: należy korzystać z cateringu przygotowywanego przez gospodarstwa pomocnicze przy szkołach gastronomicznych. Trzeba kupować usługi w szkołach poligraficznych, a kwiaty - w swoich zakładach zieleni, dążyć do mniejszego zużycia materiałów biurowych, na przykład przez dwustronne drukowanie.

To nie próba ośmieszania tych pomysłów. Należy myśleć przede wszystkim o rozwiązaniach usprawniających funkcjonowanie urzędu, a nie tylko o nerwowym obcinaniu wydatków. Do najważniejszych można zaliczyć wprowadzenie zasady organizowania przetargów dla całej gminy. Uzyskuje się wówczas efekt skali.

- Warto pomyśleć także o rozwiązaniach systemowych, które choć rozłożone w czasie i wymagające większego wysiłku, dadzą znacznie większe oszczędności - mówi prof. Katarzyna Duczkowska - Małysz, kierownik katedry rozwoju obszarów wiejskich Szkoły Głównej Handlowej.

Finansowanie inwestycji poprzez większe wykorzystanie Funduszy Unijnych może być właśnie takim sposobem. Fundusze stanowią interesującą alternatywę dla finansowania centralnego, ograniczonego przez kryzys. Na razie wszystko wskazuje na to, że z wykorzystaniem tych pieniędzy przez Polskę nie jest źle. Na początku września br. umowy o dotację były warte prawie 15 proc. wszystkich pieniędzy, jakie dała nam w tej perspektywie finansowej UE do dyspozycji. - Warto włożyć większy wysiłek w pozyskiwanie pieniędzy z Funduszy Europejskich - uważa Józef Kaczmarek, burmistrz Uniejowa, miasteczka które od lat przoduje w zakresie korzystania z unijnych dotacji.

W dobrym zarządzaniu warto także zadbać o ograniczającą ryzyko informację gospodarczą. Raporty o kondycji finansowej firm, z którymi współpracują samorządy są domeną Biura Informacji Kredytowej (Platforma ESOR, Raporty BIK4Company) oraz odpowiednie narzędzia informatyczne ułatwiające skuteczne odzyskiwanie należności (np. PC Dłużnik) powinny w znacznym stopniu zminimalizować ryzyko związania się z nierzetelnym lub przeżywającym trudności partnerem. Do właściwej oceny ryzyka niezbędne są również raporty z informacjami z pozostałych sektorów gospodarki o zaleganiu z innymi płatnościami oparte o dane z Centralnej Ewidencji Dłużników InfoMonitor BIG S.A. Warto wspomnieć, że kwota zaległych płatności Polaków w sierpniu 2009 roku wyniosła 12,06 mld zł. A liczbę tzw. klientów podwyższonego ryzyka szacuje się 1,47 mln osób. Ryzyko związania się z nierzetelnym partnerem nie jest więc bagatelne.

Zamieszanie na rynku nieruchomości powoduje, że sama wycena, jeśli została dokonana kilkanaście miesięcy temu, jest obecnie nieaktualna. Pomocny w gospodarce nieruchomościami może okazać się system AMRON dostarczający aktualnych i weryfikowanych na bieżąco informacji o tym rynku. System wyposażony jest w narzędzia statystyczne i analityczne umożliwiające analizę rynku.

Dbać o inwestycje

Kryzys przede wszystkim nie może spowodować załamania się inwestycji jednostek samorządowych. Z roku na rok rosnący ich udział w budżetach był bowiem chlubą polskiego samorządu. Leasing nie musi dotyczyć, wbrew powszechnie panującym opiniom, jedynie środków transportu, ale także nieruchomości. Dla podmiotów publicznych, które dla branży stają się coraz poważniejszym partnerem, został stworzony tzw. leasing komunalny, który uwzględnia ich specyfikę działania. Może on być bardzo atrakcyjną alternatywą dla finansowania inwestycji poprzez kredyt.

Tym i innym sposobom przeciwdziałania zjawiskom kryzysowym w samorządach poświęcony jest cykl konferencji organizowany przez kwartalnik "EDS - Europejski Doradca Samorządowy" pod patronatem Ministerstwa Finansów, Związku Banków Polskich, Unii Metropolii Polskich, Unii Miasteczek Polskich, Związku Gmin Wiejskich RP oraz Związku Województw RP. W październiku i listopadzie odbyły się konferencje w Warszawie (centralna), Poznaniu, Szczecinie i Gdańsku, Toruniu, Krakowie i Olsztynie.

to prognozowany spadek dochodów od osób prawnych (CIT)

Konferencje dla samorządu

Temat: Planowanie i realizacja inwestycji z udziałem funduszy europejskich dla ożywienia gospodarczego Polski. Praktyczne rekomendacje dla beneficjentów w czasie spowolnienia gospodarczego

● Kielce - 20 listopada 2009

● Wrocław - 4 grudnia 2009

● Zielona Góra - 8 grudnia 2009

● Łódź - 11 grudnia 2009

● Lublin - 8 stycznia 2010

● Katowice - 12 stycznia 2010

● Opole - 15 stycznia 2010

● Białystok - 19 stycznia 2010

● Rzeszów - 22 stycznia 2010

● Warszawa - 29 stycznia 2010

Główne zagadnienia:

● finanse jednostek samorządu terytorialnego i przedsiębiorstw komunalnych,

● projekty europejskie,

● nadzór właścicielski przedsiębiorstw komunalnych sprawowany przez Samorządy

● ocena ryzyka współpracy i weryfikacja kontrahentów gmin,

● działania wspomagające budżety

Poza materiałami redakcyjnymi do udziału w audycji zapraszani są eksperci zajmujący się w/w tematami. Organizowane są również godzinne dyżury telefoniczne eksperta.

@RY1@i02/2009/226/i02.2009.226.050.0001.001.jpg@RY2@

Dłużnicy

Antoni Krępski