Organ stanowiący gminy nie może narzucać zasad pochówku

Uchwała rady gminy modyfikująca przepisy ustawowe jest nieważna.

Rada Gminy Grabowo podjęła uchwałę nr XXVII/166/10 w sprawie zasad sprawiania pogrzebów przez gminę. W par. 1 ust. 1 radni ustalili, komu przysługuje świadczenie dotyczące sprawienia pogrzebu przez gminę uznając, iż są to osoby zmarłe bezdomne, samotne lub też samotne bez dochodu, zamieszkałe lub przebywające na terenie gminy, jeżeli nie posiadają osób zobowiązanych do alimentacji, względnie osoby zobowiązane niemające możliwości jej pochowania. Z kolei w par. 5 organ stanowiący ustalił zasady zwrotu kosztów pogrzebu, określając, iż wydatki, które gmina poniosła na pokrycie kosztów pogrzebu, podlegają zwrotowi w całości z zasiłku pogrzebowego, jeżeli on przysługuje. Natomiast w par. 5 ust. 2 rada ustaliła, iż jeżeli zmarły pozostawił spadek, wydatki pokrywa się w całości lub części z masy spadkowej. W przypadku gdy wystarcza ona na pokrycie wydatków związanych z pogrzebem, zwrot wydatków dochodzi się od spadkobierców. Jeżeli natomiast masa spadkowa nie wystarcza na pokrycie wydatków pogrzebowych, dochodzi się ich od spadkobierców częściowego zwrotu kosztów pochówku.

W ocenie organu nadzoru sprzeczne z prawem jest zawężenie kręgu osób, którym gmina zobowiązana jest sprawić pogrzeb. Jest to regulacja naruszająca art. 10 ustawy z 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 23, poz. 295 z późn. zm.). Przepis ten po pierwsze wskazuje podmioty, którym przysługuje prawo chowania zmarłych, a także zawiera konkretne obowiązki ciążące na określonego rodzaju podmiotach publicznych. Zgodnie z nim prawo pochowania zwłok ludzkich ma najbliższa rodzina osoby zmarłej, a mianowicie: pozostały małżonek, krewni zstępni, krewni wstępni, krewni boczni do czwartego stopnia pokrewieństwa oraz powinowaci w linii prostej do pierwszego stopnia. Natomiast zgodnie z ust 2 art. 10 ustawy zwłoki niepochowane przez podmioty wskazane wyżej mogą być przekazane do celów naukowych publicznej uczelni medycznej lub publicznej uczelni prowadzącej działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych. Jednoczenie w sytuacji niepochowania zwłok przez podmioty, o których mowa w ust. 1 art. 10 (małżonka, krewnych lub powinowatych), lub nieprzekazania publicznej uczelni są one chowane przez gminę właściwą ze względu na miejsce zgonu (art. 10 ust. 3). W ocenie wojewody przytoczone przepisy określają precyzyjnie, kiedy gmina zobowiązana jest do pochowania zwłok ludzkich. W konsekwencji organ stanowiący gminy nie może określić, komu przysługuje prawo pochówku, jak też nie posiada kompetencji do ustalania zasad organizacji pogrzebu.

Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody podlaskiego z 3 sierpnia 2010 r., NK.II.BG.0911- 114/2010

Opracowała Hanna Wesołowska