Czy samorząd może zarządzać wszystkimi drogami w swoim obszarze administracyjnym

Czy istnieje możliwość ustanowienia jednego zarządcy dróg w mieście, stwarzając mu odpowiednie warunki finansowe do ich utrzymania i modernizacji?

Zgodnie z ustawą z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 z późn. zm.) zarządcami dróg publicznych są odpowiednio: dróg krajowych - generalny dyrektor dróg krajowych i autostrad, wojewódzkich - zarząd województwa, powiatowych - zarząd powiatu, gminnych - wójt (burmistrz, prezydent miasta). Natomiast w miastach na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Jednocześnie należy podkreślić, że przepisy ustawy o drogach publicznych umożliwiają przekazywanie zarządzania drogami pomiędzy różnymi podmiotami. Stosownie do art. 19 ust. 4 ww. ustawy zarządzanie drogami może być przekazywane między zarządcami w trybie porozumienia regulującego w szczególności wzajemne rozliczenia finansowe. Oznacza to, że jeżeli władze samorządowe widzą taką potrzebę, mogą skorzystać z tej możliwości. Innymi słowy, obecnie burmistrz (prezydent) miasta może wystąpić do zarządców dróg innych kategorii, które przebiegają przez to miasto, z propozycją przekazania przez nich zarządzania tymi drogami w trybie porozumienia. A jeżeli zarządcy dojdą do porozumienia, wówczas zarządzanie wszystkimi drogami na terenie może zostać przekazane burmistrzowi (prezydentowi) miasta. W ocenie Ministerstwa Infrastruktury nie wydaje się właściwe przekazywanie samego zarządzania drogami publicznymi w miastach do kompetencji burmistrza (prezydenta) miasta bez kompleksowego uregulowania przedmiotowej sprawy, np. rozstrzygnięcia kwestii własności dróg podlegających przekazaniu, zmiany organu zarządzającego ruchem. Zatem zmiana struktury zarządzania drogami w miastach oznaczałaby systemową zmianę wielu ustaw, nie tylko ustawy o drogach publicznych, co wymagałoby pogłębionych analiz. Istotną kwestią przedmiotowego przekazania zarządzania wszystkimi drogami publicznymi w miastach burmistrzom i prezydentom miast jest aspekt finansowy. Trudne ze względów praktycznych byłoby ustalenie środków finansowych, które mogłyby zostać przesunięte od dotychczasowych zarządców dróg w miastach na rzecz burmistrza (prezydenta) miasta. W tym miejscu należy podkreślić, że obecnie drogi zarządzane przez władze samorządowe są finansowane z budżetu właściwych samorządów, zaś skala wydatków na te drogi zależy głównie od tego, jaki jest poziom udziału dochodów budżetów samorządów w podatkach dochodowych od osób fizycznych i prawnych, oraz od tego, ile środków finansowych dana jednostka samorządu terytorialnego ze środków własnych przeznaczy na drogi. Dodatkowo problem istnienia wielu zarządców dróg w granicach jednego miasta będzie stopniowo zanikał w przypadku dróg krajowych w wyniku budowy obwodnic tych miast. Natomiast w zakresie innych kategorii dróg publicznych możliwa jest również zmiana ich kategorii, w przypadku gdy drogi spełniają przesłanki zaliczenia do kategorii dróg gminnych, w trybie określonym w ustawie o drogach publicznych (na podstawie odpowiedzi na interpelację nr 12695).

hw