Zasady działania gminnych spółek określa umowa

Jednostki samorządu terytorialnego mogą samodzielnie podejmować decyzje, w jakiej formie organizacyjnej chcą prowadzić działalność gospodarczą. Przepisy umożliwiają im tworzenie zakładów budżetowych lub spółek prawa handlowego. Spółki posiadają większą niezależność przy wykonywaniu swoich zadań.

Zakłady budżetowe są powoływane i odwoływane przez radę gminy, powiatu lub sejmik województwa. Prowadzą one działalność w imieniu i na rachunek danej jednostki samorządu, jednak w swoich działaniach są samodzielne.

Jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne, a także mogą przystępować do takich spółek. Dodatkowo samorządy mogą tworzyć spółki komandytowe lub komandytowo-akcyjne, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz.U. z 2009 r. nr 19, poz. 100).

Poza sferą użyteczności publicznej gmina może tworzyć spółki prawa handlowego i przystępować do nich, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki:

● istnieją niezaspokojone potrzeby wspólnoty samorządowej na rynku lokalnym,

● występujące w gminie bezrobocie w znacznym stopniu wpływa ujemnie na poziom życia wspólnoty samorządowej, a zastosowanie innych działań i wynikających z obowiązujących przepisów środków prawnych nie doprowadziło do aktywizacji gospodarczej, a w szczególności do znacznego ożywienia rynku lokalnego lub trwałego ograniczenia bezrobocia.

Poza sferą użyteczności publicznej gmina może tworzyć spółki prawa handlowego i przystępować do nich również wówczas, gdy zbycie składnika mienia komunalnego mogącego stanowić wkład niepieniężny gminy do spółki albo też rozporządzenie nim w inny sposób spowoduje dla gminy poważną stratę majątkową.

Ograniczenia, dotyczące tworzenia spółek prawa handlowego i przystępowania do nich przez gminę nie mają zastosowania do posiadania przez gminę akcji lub udziałów spółek zajmujących się czynnościami bankowymi, ubezpieczeniowymi oraz działalnością doradczą, promocyjną, edukacyjną i wydawniczą na rzecz samorządu terytorialnego, a także innych spółek ważnych dla rozwoju gminy.

Zgodnie z ogólnymi zasadami kodeksu spółek handlowych przy sporządzeniu statutu w przypadku spółki akcyjnej, jak również przy zawieraniu umowy w przypadku sp. z.o.o, gminę jednoosobowo reprezentuje wójt (burmistrz, prezydent) lub jego zastępca samodzielnie lub z upoważnioną przez wójta (burmistrza, prezydenta)osobą. Pełnomocnictwo musi być udzielone w formie aktu notarialnego, gdyż zarówno statut spółki akcyjnej, jak, i umowa spółki z o.o. wymagają tej formy. Powiat przy dokonywaniu czynności założycielskich reprezentowany jest przez dwóch członków zarządu lub jednego członka zarządu z osobą upoważnioną, natomiast województwo reprezentuje marszałek wraz z członkiem zarządu, o ile statut województwa nie stanowi inaczej. Statut w samorządowej spółce akcyjnej oraz umowa w samorządowej spółce z o.o. określa sposób reprezentacji danej spółki. Jeżeli w tej kwestii nie ma żadnych szczególnych postanowień, zastosowanie mają odpowiednio przepisy kodeksu spółek handlowych.

W spółkach z udziałem jednostek samorządu terytorialnego działa rada nadzorcza. Do rad nadzorczych w spółkach z udziałem jednostek samorządu terytorialnego stosuje się przepisy kodeksu spółek handlowych, z pewnymi wyjątkami. Przede wszystkim kadencja członka rady nadzorczej w spółkach z większościowym udziałem samorządu trwa trzy lata. Członkowie rady nadzorczej, reprezentujący w spółce jednostkę samorządu terytorialnego, są powoływani spośród osób, które złożyły egzamin w trybie przewidzianym w przepisach o komercjalizacji i prywatyzacji. Równocześnie członków zarządu spółek z udziałem jednostek samorządu terytorialnego powołuje i odwołuje rada .

● państwowych zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych państwowych jednostek budżetowych,

● gminnych, powiatowych i wojewódzkich zakładów budżetowych prowadzących działalność w zakresie innym niż dopuszczony przez ustawę o finansach publicznych,

● gospodarstw pomocniczych gminnych, powiatowych i wojewódzkich jednostek budżetowych,

● minister finansów musi dokonać zmian w wydatkach budżetu państwa na wniosek ich dysponenta , zapewniając odpowiednie środki na wynagrodzenia.

Hanna Wesołowska

gp@infor.pl