Jak sfinansować przedsięwzięcia proekologiczne w jednostkach samorządu terytorialnego

Jest kilka źródeł pozyskania wsparcia finansowego na realizację projektów z zakresu gospodarki wodno-ściekowej i odpadowej. Niestety w obecnej perspektywie finansowej UE coraz mniej jest środków unijnych. Obecnie jednostki samorządu terytorialnego realizujące tego typu projekty inwestycyjne mogą liczyć tylko na dofinansowanie z Regionalnych Programów Operacyjnych. Gminy wiejskie i miejsko-wiejskie dodatkowo wsparcie na te cele mogą pozyskać z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW). W przypadku gospodarki wodno-ściekowej fundusze z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (PO IiŚ) zostały już rozdysponowane. Obecnie podpisywane są kolejne umowy na realizację projektów. W ubiegłym tygodniu jednak Ministerstwo Rozwoju Regionalnego postanowiło o przekazaniu samorządom kolejnych 170 mln euro na gospodarkę wodno-ściekową. Resort zakłada, że dodatkowe środki pozwolą sfinansować znaczną część projektów z list rezerwowych PO IiŚ. Inaczej jest ze środkami na gospodarkę odpadami, gdzie stopień rozdysponowania środków jest różny. Fundusze zarezerwowane w PO IiŚ na takie inwestycje nie zostały dotychczas zakontraktowane przez finalne zawarcie umów na realizację projektów. Przed niektórymi projektami kluczowymi jeszcze długa droga ich optymalnego przygotowania. Zdaniem ekspertów taka sytuacja nie jest zaskakująca, gdyż dobre przygotowanie projektu zakładu termicznego zagospodarowania odpadów to długi i złożony proces, wymagający dodatkowo uzyskania akceptacji społecznej.

Nie ulega jednak wątpliwości, że wsparcie z PO IiŚ jest jednym z najkorzystniejszych źródeł pozyskiwania kapitału inwestycyjnego. Dotacje mogą wynieść do 85 proc. kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia. Na atrakcyjność dofinansowania wpływa także to, że istnieje realna możliwość otrzymania zaliczki na poczet wydatków, jakie będą poniesione w związku z realizacją inwestycji.

Środki finansowe w formie dotacji, pożyczek i dopłat do oprocentowania kredytów bankowych można otrzymać z największego krajowego źródła, jakim jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚIGW) oraz z jego wojewódzkich odpowiedników. Z wszystkich wymienionych źródeł wsparcie można otrzymać nie tylko na zupełnie nowe inwestycje, ale na modernizację, remonty i odbudowę obiektów, w tym oczyszczalni, systemu kanalizacji wodno-ściekowej, zakładu komunalnego zajmującego się segregacją i zagospodarowaniem odpadów. Jest to szczególnie ważne przy obecnej sytuacji w kraju, gdzie w niektórych gminach infrastruktura wodno-ściekowa została zniszczona przez powódź.

W tym roku z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej można pozyskać dofinansowanie na realizację projektów wodno - ściekowych w ramach priorytetu I - Ochrona wód, w działaniu - Gospodarka ściekowa w ramach Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK). O środki finansowe, samorządy gminne mogą starać się od początku 2010 r. do końca 2015 roku. Realizacja inwestycji zaś musi być zakończona do końca 2025 roku. Natomiast na realizację przedsięwzięć z zakresu gospodarki odpadami pomoc finansową można otrzymać w ramach projektu nr 3 - Ochrona powierzchni ziemi. W tym przypadku dofinansowanie przewidziano m.in. w działaniach:

● gospodarowanie odpadami komunalnymi,

● zamykanie i rekultywacja składowisk odpadów komunalnych,

● dofinansowanie systemu recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

NFOŚiGW oraz fundusze wojewódzkie stosują kilka rodzajów dofinansowania inwestycji realizowanych przez samorząd terytorialny. Są to przede wszystkim oprocentowane pożyczki, dotacje oraz poręczenia. Kolejnym atutem finansowania krajowego jest możliwość udzielenia promesy dofinansowania przez NFOŚiGW. Jest to przydatne w sytuacji realizacji projektów unijnych w ramach regionalnych programów inwestycyjnych lub PO IiŚ. Pożyczka może być udzielona na okres do 15 lat, a w wyjątkowych przypadkach nawet do 25 lat. Pożyczkobiorca może otrzymać również karencję w spłacie rat kapitałowych do 18 miesięcy. Atrakcyjność tej formy wsparcia polega głównie na umorzeniu części jej spłaty do 10 proc. wypłaconej wcześniej kwoty. Zaoszczędzone w ten sposób środki finansowe muszą być przeznaczone na realizację innych celów proekologicznych. Umorzenie jest udzielane po spłacie 50 proc. wartości pożyczki oraz po spełnieniu wymogów stawianych w umowie zawartej przy realizacji przedsięwzięcia.

NFOŚiGW, podobnie jak fundusze wojewódzkie oferują samorządom także dotacje na wszelkiego rodzaju przedsięwzięcia proekologicznego. Do nich zalicza się m.in. budowa systemu oczyszczalni gminnych, kanalizacji wodnej i ściekowej. Dotacje są udzielane także na:

● dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych,

● częściową spłatę kapitału kredytu bankowego,

● dopłatę do oprocentowania lub ceny wykupu obligacji komunalnych emitowanych na cele realizacji przedsięwzięć proekologicznych.

Ta forma pomocy udzielana jest na okres nie dłuższy niż 10 lat. Warunkiem wypłaty dotacji jest osiągniecie przez beneficjenta efektu rzeczowego i ekologicznego przedsięwzięcia finansowanego ze środków NFOŚiGW. W ramach KPOŚK nabór wniosków o dofinansowanie odbywa się w trybie ciągłym. Są to dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych udzielane wnioskodawcom, którzy samodzielnie wybierają bank kredytujący przedsięwzięcie. Wysokość pomocy nie może przekroczyć oprocentowania kredytu. Sama zaś wysokość kredytu nie może być niższa niż 2 mln zł.

Wsparcie w ramach dotacji na realizację przedsięwzięć z zakresu gospodarki wodno - ściekowej i odpadami przewiduje również każdy z 16 istniejących Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO). Wysokość pomocy wynosi nie więcej niż 75 proc. kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia. Finansowanie udzielane jest w formie refundacji częściowo poniesionych wcześniej kosztów zgodnie z zawartą umową o dofinansowanie. W tym przypadku nie przewidziano wypłat zaliczek na poczet ponoszonych wydatków inwestycyjnych, jak to ma miejsce np. w PO IiŚ.

Należy pamiętać, że każdy z 16 regionalnych programów operacyjnych działa autonomicznie i sam wyznacza terminy oraz odmienne procedury naboru wniosków o dofinansowanie.

Natomiast gminy wiejskie mogą otrzymać wsparcie w ramach PROW w działaniu- Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej. Wysokość pomocy jest nie większa niż 75 proc. kosztów kwalifikowanych. Dofinansowanie jest udzielane do kwoty 4 mln zł na projekty w zakresie gospodarki wodno-ściekowej. Wspierane są niewielkie inwestycje i realizowane w miejscowościach nie większych niż 5 tys. mieszkańców.

● podstawowe dane na temat projektu - dokładne określenie wnioskodawcy i beneficjenta,

● dane dotyczące projektu: tytuł projektu, podstawowe niedobory obecnego systemu, cel projektu, analiza i opis opcji, zgodność przedsięwzięcia z konkretnym programem operacyjnym, analiza wpływu inwestycji na środowisk, wyniki analizy finansowej oraz struktura kosztów,

● opis istniejącego systemu wodno-ściekowego - krótko historia systemu, bilans wody i ścieków charakterystyka techniczna,

● opis projektu - zakres rzeczowy projektu, opis i charakterystyka wybranej technologii, lokalizacja przedsięwzięcia, koszty inwestycyjne, ocena zadania budowlanego,

● analizę oddziaływania na środowisko - opis sposobu wdrożenia projektu, ocena oddziaływania inwestycji na środowisko. Opis spójności projektu z planami i programami oraz polityką wspólnotową,

● plan i funkcjonowanie projektu - realny harmonogram realizacji inwestycji, koszty wdrożenia, struktura organizacyjna,

● plan finansowy - struktura i źródła finansowania kosztów projektu.

Andrzej Okrasiński

gp@infor.pl