Wojewoda zwoła sesję rady gminy, gdy brak jest przewodniczącego

Sejm uchwalił ustawę nowelizującą ustawy o samorządzie gminnym, powiatowym i wojewódzkim. Nowe przepisy regulują sytuację jednoczesnego odwołania lub rezygnacji przewodniczącego i wiceprzewodniczących oraz niewybrania w ich miejsce osób do pełnienia tych funkcji. W takim przypadku sesję rady gminy, w terminie 30 dni od dnia przyjęcia rezygnacji albo od dnia odwołania, zwołuje wojewoda. Sesja zwoływana jest na dzień przypadający w ciągu siedmiu dni po upływie powyższego terminu.

W jednostce samorządu terytorialnego, w której do dnia wejścia w życie ustawy odwołano przewodniczącego i wiceprzewodniczących organu stanowiącego albo przyjęto ich rezygnację i nie dokonano w ich miejsce wyboru osób do pełnienia tych funkcji, sesję organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego zwołuje wojewoda w ciągu 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Obecnie czeka ona na publikację w Dziennik Ustaw.

Potrzeba uregulowania tej kwestii wyniknęła z problemów, które wyłoniły się w trakcie stosowania przepisów. W jednej z małopolskich gmin przewodniczący został odwołany, a wiceprzewodnicząca była ciężko chora. Przez kilka miesięcy nie można było przeprowadzić sesji rady gminy. Według nowych przepisów wojewoda mógłby zwołać radę. Na tak zwołanej sesji doszłoby do wyboru nowego przewodniczącego.

Inny przykład to gmina Parysów. W radzie gminy przewodniczący i jego zastępca złożyli rezygnację z pełnionej funkcji 30 grudnia 2007 r., po czym sesja nadzwyczajna została oficjalnie zamknięta. Rada nie podjęła uchwały przyjmującej tę rezygnację, w związku z czym zgodnie z art. 19 ust. 5 o samorządzie gminnym przyjmuje się, że do 31 stycznia 2008 r. powinni oni wykonywać swoje obowiązki (m.in. zwoływać sesję). Od momentu złożenia rezygnacji zarówno przewodniczący, jak i jego zastępca nie uwzględniają wniosków o zwołanie sesji nadzwyczajnej składanych zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, nie ma również zwoływanych sesji w tzw. normalnym trybie, gdyż radni ci twierdzą, iż nie wykonują już swoich funkcji. Tym samym nie ma osoby uprawnionej do zwołania sesji, aby wybrać nowego przewodniczącego i jego zastępcę.

Projektodawcy ustawy uważają, że nowelizacja wychodzi naprzeciw tego typu sytuacjom i dzięki przejrzystości proponowanego rozwiązania pozwoli na szybkie rozwiązywanie również podobnych problemów.

Aby szerzej spojrzeć na znaczenie tego zagadnienia, należy przybliżyć funkcję przewodniczącego rady gminy. Wybierany on jest spośród radnych wraz z wiceprzewodniczącymi bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu tajnym.

Zadaniem przewodniczącego jest wyłącznie organizowanie pracy rady oraz prowadzenie obrad rady. Przewodniczący może wyznaczyć do wykonywania swoich zadań wiceprzewodniczącego. W przypadku nieobecności przewodniczącego i niewyznaczenia wiceprzewodniczącego zadania przewodniczącego wykonuje wiceprzewodniczący najstarszy wiekiem.

Odwołanie przewodniczącego i wiceprzewodniczących następuje na wniosek co najmniej 1/4 ustawowego składu rady gminy. W przypadku rezygnacji przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego rada podejmuje uchwałę w sprawie przyjęcia tej rezygnacji nie później niż w ciągu jednego miesiąca od dnia złożenia rezygnacji. Niepodjęcie uchwały w tym terminie jest równoznaczne z przyjęciem rezygnacji przez radę gminy z upływem ostatniego dnia miesiąca, w którym powinna być podjęta uchwała.

Z powodu braku przewodniczącego oraz wiceprzewodniczącego nie ma możliwości, żeby gmina sprawnie pracowała. Następuje wówczas destabilizacja funkcjonowania całego samorządu gminnego. Rada gminy obraduje na sesjach zwoływanych przez przewodniczącego w miarę potrzeby, nie rzadziej jednak niż raz na kwartał. Do zawiadomienia o zwołaniu sesji dołącza się porządek obrad wraz z projektami uchwał.

Rada gminy może wprowadzić zmiany w porządku bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady.

Pierwszą sesję nowo wybranej rady gminy zwołuje przewodniczący rady poprzedniej kadencji na dzień przypadający w ciągu siedmiu dni po ogłoszeniu zbiorczych wyników wyborów do rad na obszarze całego kraju. Po upływie tego terminu sesję zwołuje komisarz wyborczy na dzień przypadający w ciągu 21 dni po ogłoszeniu zbiorczych wyników wyborów dla całego kraju lub w przypadku wyborów przedterminowych w ciągu 21 dni po ogłoszeniu wyników wyborów do rady gminy.

W przypadku wyborów przedterminowych pierwszą sesję zwołuje osoba, którą prezes Rady Ministrów wyznaczył do pełnienia funkcji organów jednostki samorządu terytorialnego. Pierwszą sesję nowo wybranej rady gminy, do czasu wyboru przewodniczącego rady, prowadzi najstarszy wiekiem radny obecny na sesji.

Na wniosek wójta lub co najmniej 1/4 ustawowego składu rady gminy przewodniczący obowiązany jest zwołać sesję na dzień przypadający w ciągu siedmiu dni od dnia złożenia wniosku. Na wniosek wójta przewodniczący rady gminy jest obowiązany wprowadzić do porządku obrad najbliższej sesji rady gminy projekt uchwały, jeżeli wpłynął on do rady gminy co najmniej siedem dni przed dniem rozpoczęcia sesji rady.

W przypadku niefunkcjonowania samorządu w gminie premier może wprowadzić zarząd komisaryczny. Jednak rozwiązanie to używane było jedynie w wyjątkowych przypadkach. W sytuacji nierokującej nadziei na szybką poprawę i przedłużającego się braku skuteczności w wykonywaniu zadań publicznych przez organy gminy prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra spraw wewnętrznych i administracji, może zawiesić organy gminy i ustanowić zarząd komisaryczny na okres do dwóch lat, nie dłużej jednak niż do wyboru rady gminy oraz wójta na kolejną kadencję, zarządu powiatu lub zarządu województwa przez radę powiatu lub sejmik nowej kadencji.

Ustanowienie zarządu komisarycznego może nastąpić po uprzednim przedstawieniu zarzutów organom gminy, powiatu i województwa i wezwaniu ich do niezwłocznego przedłożenia programu poprawy sytuacji gminy, powiatu i województwa. Komisarza rządowego powołuje prezes Rady Ministrów na wniosek wojewody, zgłoszony za pośrednictwem ministra spraw wewnętrznych i administracji.

Jeden miesiąc od dnia złożenia rezygnacji ma rada na podjęcie uchwały w sprawie przyjęcia rezygnacji

● gdy rada gminy wybrana w wyborach przedterminowych zarządzonych z powodu niewybrania w terminie sześciu miesięcy zarządu gminy po raz drugi nie dokonuje wyboru zarządu gminy,

● nierokującego nadziei na szybką poprawę i przedłużającego się braku skuteczności w wykonywaniu zadań publicznych przez organy gminy.

mariusz.mosiolek@infor.pl

Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.).