Obligacje komunalne dają szansę na rewitalizację śląskich miast

- W województwie śląskim jest największa w Polsce ilość terenów zdegradowanych, poprzemysłowych. Często są to tereny położone w centrach miast, co rodzi problemy natury społeczno-gospodarczej i negatywnie odbija się na wizerunku miast i województwa. Dlatego niezbędna jest rewitalizacja tych miejsc i skuteczne przywracanie im funkcji społecznych i gospodarczych - mówi Gabriela Lenartowicz, prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach (WFOŚiGW).

Co roku WFOŚiGW w Katowicach na termomodernizację i rewitalizację obiektów przeznacza ok. 60 mln zł, realizując prawie 120 zadań. Dla osób prawnych, jak samorządy terytorialne, przedsiębiorstwa czy różnego rodzaju instytucje, fundusz oferuje preferencyjne, częściowo umarzalne pożyczki, dotacje, a także dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych. Wysokość dofinansowania (pożyczka plus dotacja) może wynosić do 80 proc. kosztów kwalifikowanych.

Pożyczki przyznawane są na atrakcyjnych warunkach. Oprocentowanie pożyczki wynosi 0,6 stopy redyskonta weksli, lecz nie mniej niż 3 proc. w stosunku rocznym - w 2011 roku jest to 3 proc. Okres spłaty pożyczki nie może być krótszy niż 2 lata i dłuższy niż 15 lat od daty zakończenia zadania, w tym możliwy jest maksymalnie 12-miesięczny okres karencji. Spłata pożyczki może się rozpocząć najwcześniej 3 miesiące po terminie zakończenia zadania.

Wysokość dofinansowania zależy od efektu ekologicznego i możliwości finansowych funduszu. Koszty kwalifikacyjne, pozwalające na uzyskanie efektów ekologicznych, to np. wymiana źródła ciepła, modernizacja instalacji CO, ocieplenie ścian, wymiana okien i drzwi. Innych prac robionych przy okazji termomodernizacji czy kosztów przygotowania inwestycji w ten sposób dofinansować nie można. W efekcie, mimo zaangażowania środków funduszu, pozostawały nieodnowione elewacje, sypiące się schody, przeciekające dachy, zrujnowane instalacje elektryczne itp.

Samorządowcy podkreślają, że główną przeszkodą w szybkiej i skutecznej odnowie zniszczonych, najczęściej na skutek działalności przemysłu, części miast jest brak możliwości pokrycia przez gminy pełnych kosztów tych inwestycji.

- Jedyną szansą, aby realnie poprawić jakość życia mieszkańców, a jednocześnie nie spowodować drastycznych podwyżek czynszów, jest rewitalizowanie kompleksowo całych dzielnic, wykorzystując na ten cel m.in. obligacje komunalne notowane na rynku Catalyst - wyjaśnia Gabriela Lenartowicz.

Rynek obligacji Catalyst rozpoczął działalność we wrześniu 2009 roku. Jest to jeden z rynków prowadzonych przez Giełdę Papierów Wartościowych (GPW) w Warszawie. Na rynku Catalyst notowane są obligacje emitowane m.in. przez przedsiębiorstwa i jednostki samorządu terytorialnego. Z tej możliwości skorzystały już takie miasta, jak: Warszawa, Radlin, Poznań, Rybnik, Zamość, Wodzisław Śląski i Oświęcim. Pod koniec 2010 r. obligacje samorządowe stanowiły blisko 18 proc. instrumentów notowanych na rynku Catalyst.

- Stworzenie rynku publicznego dla obligacji komunalnych i korporacyjnych pod marką Giełdy Papierów Wartościowych to dla jednostek samorządu terytorialnego oraz firm dodatkowa możliwość pozyskania tańszego pieniądza na realizację niezbędnych inwestycji. Jest dla tych podmiotów czynnikiem zwiększającym ich wiarygodność wobec inwestorów i kontrahentów oraz doskonałym narzędziem marketingowym wykorzystywanym do promocji nie tylko konkretnej emisji, lecz także emitenta - gminy, powiatu lub przedsiębiorstwa - przekonuje Bartłomiej Szaro z Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.

Dodaje, że przestrzeganie obowiązków informacyjnych i stała wycena rynkowa wyemitowanych papierów wartościowych może procentować łatwiejszym pozyskaniem kapitału w przyszłości i lepszą wyceną kolejnych emisji obligacji.

Na rynku Catalyst są możliwe emisje obligacji z różnymi terminami wykupu, termin zapadalności może wynosić nawet 15 lat. Atrakcyjne jest także oprocentowanie. Co ważne, takie obligacje nie wymagają zabezpieczenia.

- Oprocentowanie jest zmienne, wynosi WIBOR z 6 miesięcy (obecnie to 4,5 proc.) plus marża. Marże są uzależnione od wielkości emisji i wiarygodności danego podmiotu, wahają się one od 0,5 do 2,5 proc. Łącznie koszt emisji obligacji to minimum 5 - 5,5 proc. - wylicza Błażej Gładysz, partner z kancelarii prawniczej Nobilis Counsels.

Emisja obligacji na rynku Catalyst pozwala na zdobycie środków na 20-proc. wkład własny przy kosztach kwalifikowanych (pozostałe 80 proc. to środki z WFOŚiGW) oraz na 100 proc. środków niekwalifikowanych, jak koszty prac przygotowawczych, projektowych i niezwiązanych z termomodernizacją oraz kosztów generalnego wykonawcy i nadzoru.

Jednym z ważniejszych atutów emisji obligacji jest ich nieuwzględnianie w poziomie zadłużenia jednostek samorządowych. 1 stycznia 2011 r. weszło w życie rozporządzenie ministra finansów w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, w tym do długu Skarbu Państwa. Najważniejsza zmiana dla jednostek samorządu terytorialnego dotyczy rozszerzenia definicji kredytów i pożyczek zaliczanych do długu. Zmiana zasad obliczania zadłużenia może spowodować, że wiele samorządów będzie zagrożonych przekroczeniem dopuszczalnych poziomów zadłużenia.

Nieuwzględnianie kosztów projektu w ustawowych limitach zadłużenia samorządów będzie możliwe, kiedy operatorem projektu nie będzie gmina lub wyemitowane zostaną obligacje przychodowe.

- Nie jest to główny cel projektu, ale okoliczność na pewno ważna dla wielu samorządów, gdy same się już zadłużać nie mogą - podkreśla Błażej Gładysz.

Warunkiem skorzystania z tego programu jest posiadanie gminnego programu rewitalizacji obszaru miejskiego.

- Specjaliści z funduszu będą pomagać w konsultacjach i nawiązaniu kontaktu ze specjalistami giełdowymi - deklaruje Gabriela Lenartowicz.

Partnerami w projekcie, oprócz jednostki samorządowej, mogą być np. spółki komunalne i wspólnoty mieszkaniowe. Po przygotowaniu wstępnych analiz przez WFOŚiGW kolejnym krokiem jest wybór operatora, którym może być jeden z podmiotów lub powołana specjalnie spółka celowa. Zadaniem operatora będzie przygotowanie wstępnych analiz, pozyskanie finansowania z WFOŚiGW oraz obligacji oraz koordynacja realizacji i jej rozliczenie.

WFOŚiGW już rozpoczął rozmowy o pilotażowym projekcie w Rudzie Śląskiej, zainteresowanie jest także ze strony innych śląskich miast, jak Bytom, Chorzów i Mysłowice.

- Chcemy przeprowadzić pilotażowy program w jednym z miast czy dzielnicy, aby inne samorządy mogły się na tym przykładzie czegoś nauczyć - podkreśla Gabriela Lenartowicz.

Ważną zaletą programu jest to, że jest on szyty na miarę - jest elastycznie dopasowywany w zależności od celu inwestycji, jego wielkości oraz partnerów uczestniczących w przedsięwzięciu.

@RY1@i02/2011/082/i02.2011.082.167.004a.001.jpg@RY2@

Catalyst na polskim rynku obligacji

Leszek Janicki