Gminy mają dość utrzymywania dróg w pełnym świetle

Niektóre ze zrzeszeń - jak Związek Gmin Wiejskich RP - postulują wręcz, by także za utrzymanie dróg spoza kategorii krajowych odpowiadały m.in. powiaty, według zasady "każdy płaci za swoje".

W sprawie finansowania przez gminy oświetlenia dróg krajowych, usytuowanych na ich terenie, wypowiedział się ostatnio Śląski Związek Gmin i Powiatów. Zgodnie ze stanowiskiem przyjętym przez jego zgromadzenie ogólne 16 listopada, obecna ustawa z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. nr 1059) obarcza w sposób niesłuszny wiele gmin w Polsce obowiązkiem ponoszenia kosztów związanych z oświetleniem dróg publicznych, niestanowiących własności tych jednostek (z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych).

Związek uznaje, iż zapewnienie oświetlenia ulic, placów i dróg publicznych zlokalizowanych na terenie gminy jest zbiorową potrzebą wspólnoty samorządowej i w tym zakresie gminy nie wnoszą zastrzeżeń. Problemem jest nałożony na gminy obowiązek finansowania oświetlenia ulicznego wszystkich dróg zlokalizowanych na terenie gminy, również tych przebiegających poza terenami zabudowanymi, tj. stanowiących połączenia tranzytowe, na potrzeby ruchu ponadlokalnego. Gminy coraz dotkliwiej odczuwają obciążenia finansowe związane z ponoszeniem rosnących kosztów oświetlenia ulicznego. Wiele mniejszych jednostek niejednokrotnie nie stać na pokrywanie tego typu wydatków.

Jak podkreślają autorzy stanowiska, przejęcie przez gminy obowiązku określonego w ustawie nie tylko nie przyczynia się do rozwoju gospodarczego gmin, ale w znaczący sposób ogranicza ich rozwój. Obecnie samorządy są zmuszone do finansowania oświetlenia na drogach tranzytowych, co skutkuje licznymi ograniczeniami w realizacji zadań własnych. Taka sytuacja jest trudna do zaakceptowania - stwierdza Śląski Związek Gmin i Powiatów.

Z czyjej kasy

Przez gminę Gniew w powiecie tczewskim na Pomorzu przebiegają dwa odcinki dróg krajowych: 30 kilometrów DK nr 1 i 4 km DK nr 90. Oświetlenie obu kosztuje gminę około 300 tys. zł rocznie.

- Stajemy przed kolejnym problemem - mówi Aleksander Kirszenstein, podinspektor do spraw gospodarki komunalnej Urzędu Miasta i Gminy Gniew. - Dobiegają końca prace nad mostem w kierunku Kwidzynia, to naprawdę duża inwestycja i odcinek, który będzie drogą krajową, zostanie oświetlony. Oznacza to dla nas następne, bardzo poważne wydatki.

Natomiast położoną na południu województwa łódzkiego gminę Kamieńsk oświetlenie ważnego, ale okrytego złą sławą z powodu licznych wypadków skrzyżowania drogi krajowej nr 1 z wojewódzką 484, kosztuje rocznie około 40 tys. zł.

Co w takim razie trzeba zrobić? Samorządowcy z zadowoleniem odnotowują fakt, iż w projekcie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo energetyczne, ustawę - Prawo gazowe oraz ustawę o odnawialnych źródłach energii (projekt z 9 października 2012 r.) przewiduje się rozwiązania zgodne z postulatami samorządów w zakresie finansowania dróg publicznych (polegające na wprowadzeniu do ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) regulacji dotyczących obowiązków finansowania oświetlenia dróg gminnych, powiatowych i wojewódzkich znajdujących się na terenie gminy). W świetle powyższego projektu gminy nie byłyby obciążone kosztami oświetlenia dróg krajowych.

Równocześnie jednak oburzenie przedstawicieli śląskich gmin wywołują zastrzeżenia ministerstw: "Stanowczo protestujemy przeciwko zgłoszonym w trakcie uzgodnień międzyresortowych uwagom Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz ministra finansów, zgodnie z którymi zmiana sposobu finansowania oświetlenia dróg na terenie gminy, poprzez wykluczenie z tegoż finansowania dróg krajowych jest nie do przyjęcia przez resort transportu, budownictwa i gospodarki morskiej, jak również, iż zmniejszenie zadań gmin w projektowanym zakresie powinno pociągnąć za sobą korektę udziału gmin we wpływach z podatków PIT i CIT" - pisze Śląski Związek Gmin i Powiatów.

W ocenie Edwarda Trojanowskiego, przedstawiciela Związku Gmin Wiejskich RP w Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, każdy zarządca drogi powinien utrzymywać, także biorąc pod uwagę wydatki na oświetlenie, swoje odcinki. - Nie może być tak, że osiąga się zyski, czy to z inwestycji w pasie drogowym czy choćby z reklam, a koszty zabezpieczenia infrastruktury spadają na gminy - uważa Edward Trojanowski.

Wcześniej w uwagach do projektu zmian w prawie energetycznym Związek Gmin Wiejskich RP wskazał, iż koszty zużywanej energii powinny być przeniesione na właściwych zarządców poszczególnych kategorii dróg, gminnych, powiatowych i wojewódzkich.

Ponadto, jak zauważa związek, ustawa daje prawo innym właścicielom punktów oświetleniowych, a więc zakładom energetycznym do obciążania gmin kosztami konserwacji urządzeń i kosztami zużytej energii i także oczekuje zmiany tego przepisu tak, aby właściwy zarządca drogi płacił za uzyskany "efekt świetlny.

Pieniądze dla dyrekcji

Warto przypomnieć, że w połowie lipca poseł Mariusz Błaszczak zgłosił interpelację (nr 6241) w sprawie kosztów i warunków utrzymania oświetlenia dróg publicznych przez gminy, na którą w imieniu ministra gospodarki odpowiedział sekretarz stanu Tomasz Tomczykiewicz: "Rozszerzenie obowiązku finansowania przez gminy oświetlenia ulicznego na wszystkie drogi znajdujące się na terenie gminy, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, nastąpiło w wyniku zmian wprowadzonych w ustawie z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2006 r. nr 89, poz. 625, z późn. zm.) ustawą z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. nr 203, poz. 1966, z późn. zm.), której projektodawcą był minister finansów, i wynikało z przeprowadzanej w tym czasie przez ten resort reformy systemu finansów samorządu terytorialnego".

Jak uzupełnił Tomasz Tomczykiewicz, w toku uzgodnień międzyresortowych Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zgłosiło wiele uwag dotyczących zakresu realizacji obowiązku finansowania przez gminę oświetlenia dróg (pismo sygn. DP3mr-0260-1327/11). Resort ten oświadczył, że zaproponowana zmiana odnosząca się do zmiany sposobu finansowania oświetlenia dróg na terenie gminy poprzez wykluczenie z tegoż finansowania dróg krajowych jest nie do przyjęcia przez resort transportu. W dalszej części resort ten stwierdza, że projektując tę regulację, należy mieć na uwadze konieczność zaopatrzenia Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w środki finansowe, które zostaną przeznaczone na finansowanie kosztów oświetlenia dróg krajowych (autostrad, dróg ekspresowych, pozostałych - niestanowiących ulic - w tym obwodnic).

Według wiceministra należy przy tym mieć na względzie, że nie będą to koszty związane tylko z opłatami za energię elektryczną zużywaną przez punkty świetlne, ale również koszty budowy, utrzymania, konserwacji infrastruktury oświetleniowej. Zatem w budżecie powinny zostać zarezerwowane dodatkowe środki na ten cel - szacunkowe, orientacyjne koszty takiej zmiany w skali roku kształtowałyby się w granicach 80 mln zł.

Tomasz Wojciechowski

tomasz.wojciechowski@infor.pl