Można pozyskać pieniądze na remonty i budowę czytelni

Rozwój lokalnych bibliotek oraz pomoc samorządom w realizacji ich zadań związanych z działalnością kulturalną - to cele wieloletniego programu ministra kultury i dziedzictwa narodowego (MKiDN) - Biblioteka+. Dzięki udziałowi w nim wiele placówek przekształciło się w nowoczesne centra dostępu do wiedzy i kultury, stając się ważnymi ośrodkami życia społecznego, wspierającymi gminy w realizacji ich zadań.

- Głównymi beneficjentami programu są gminne biblioteki publiczne, w szczególności placówki z gmin wiejskich, wiejsko-miejskich oraz małych gmin miejskich, do 15 tys. mieszkańców - mówi Grzegorz Gauden, dyrektor Instytutu Książki, narodowej instytucji kultury powołanej przez MKiDN, zajmującej się wdrożeniem programu.

Biblioteka+ funkcjonuje na zasadzie pomocniczości. Oznacza to, że środki centralne z MKiDN przeznaczane są na realizację zadań, które przekraczają możliwości samorządów.

Udział w programie umożliwił szkolenie bibliotekarzy i pozwolił na wyposażenie bibliotek w bezpłatny internet oraz system katalogowy MAK+, którego celem jest wprowadzenie ujednoliconego sposobu opisu publikacji oraz centralnego, ogólnopolskiego systemu katalogowego. Z programu korzysta w tej chwili blisko 800 bibliotek. Dzięki systemowi MAK+ czytelnik może sprawdzić swoje konto w bibliotekach, w których jest zarejestrowany, a także rezerwować książki za pośrednictwem internetu.

Zgodnie z decyzją MKiDN biblioteki mogą uzyskać Certyfikat Biblioteki+. Potwierdza on, że placówka funkcjonuje zgodnie z wysokimi standardami, pod względem wyposażenia, wykorzystania technologii informatycznych oraz obsługi czytelników, a samorząd stwarza odpowiednie warunki do jej rozwoju. Biblioteki, które uzyskały certyfikat, traktowane są w programach bibliotecznych MKiDN na zasadach preferencyjnych. O przyznanie certyfikatu mogą ubiegać się jednostki samorządu terytorialnego.

Nowa powierzchnia

Lokalne biblioteki mogą skorzystać także ze środków z rządowego programu Kultura+, Priorytet: "Biblioteka+. Infrastruktura Bibliotek", który rozpoczął się w 2011 r. i potrwa do 2015 r. Środki przeznaczone są na budowę, rozbudowę, remont lub przebudowę bibliotek głównych lub ich filii w małych miejscowościach.

Jak mówi dyrektor Biblioteki Publicznej w Gryfinie Sylwia Mencel, dzięki środkom uzyskanym z programu "Biblioteka+. Infrastruktura Bibliotek" placówce udało się wyremontować strych i zaadaptować go na dodatkowe pomieszczenia administracyjne. - Dzięki temu uwolniono na piętrze dodatkową powierzchnię służącą czytelnikom i przeznaczoną m.in. do organizacji spotkań z autorami. Uzyskane pieniądze pozwoliły również na wyposażenie jej w meble oraz zakup sprzętu komputerowego, m.in. 9 notebooków - podkreśla Sylwia Mencel.

- Udział w programie "Biblioteka+ Infrastruktura Bibliotek" umożliwił remont i rozbudowę naszej filii w miejscowości Skrobów-Kolonia. Dzięki pozyskanym środkom planujemy również zakup mebli, urządzenie świetlicy oraz budowę placu zabaw dla dzieci - stwierdza Beata Wilczyńska, dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej w Lubartowie.

Dzięki środkom z programu "Biblioteka+. Infrastruktura Bibliotek" wybudowano nową siedzibę Miejskiej Biblioteki Publicznej w Myślenicach. Powierzchnia budynku obejmuje 1400 mkw. - Budowę rozpoczęliśmy dzięki środkom uzyskanym z Urzędu Miasta, ale dotacja otrzymana z programu pozwoliła na lepsze wyposażenie wypożyczalni, czytelni naukowej, komputerowej, czasopism oraz czytelni dla dzieci i młodzieży - mówi dyrektor placówki Teresa Nalepa.

Bariery w uzyskaniu dotacji

Do programu "Biblioteka+. Infrastruktura Bibliotek" może przystąpić każda biblioteka, która spełni określone w regulaminie wymogi formalne oraz poprawnie złoży wniosek. Minimalna kwota dofinansowania budowy nowych inwestycji to 200 tys. zł, maksymalna - 1 mln zł. Na remont placówki mogą otrzymać dotację od 50 tys. do 500 tys. zł. Zgodnie z zasadą pomocniczości uzyskana od MKiDN suma powinna stanowić maksymalnie 40 proc. kosztów zadania. Pozostałe 60 proc. środków powinno pochodzić z wkładu własnego wnioskodawców, w szczególności pochodzącego z budżetów gmin i samorządów województw. Na realizację projektu rząd przeznaczył 150 mln zł.

Po to, żeby ułatwić przystąpienie do programu, wprowadzono zmiany w jego regulaminie. - Poprzednio wnioski mogły składać wyłącznie gminne biblioteki publiczne będące samodzielnymi instytucjami kultury. Począwszy od tego naboru w związku z nowelizacją ustawy z 25 października 1991 r. o prowadzeniu i organizowaniu działalności kulturalnej (Dz.U. nr 114, poz. 493 z późn. zm.) o dofinansowanie mogą ubiegać się także gminne instytucje kultury, w skład których wchodzą biblioteki publiczne - wskazuje Grzegorz Gauden.

Liczba wniosków złożonych do tej pory przez biblioteki jest jednak mniejsza, niż oczekiwano. Jakie są tego przyczyny? Aby je poznać, Instytut Książki przeprowadził badanie dotyczące realizacji Programu Wieloletniego Kultura+ Priorytet "Biblioteka+. Infrastruktura Bibliotek". - Główną przeszkodą, wymienianą zarówno przez biblioteki, jak i urzędy gminy, jest brak funduszy gminnych. Na ten problem wskazało ponad 50 proc. bibliotek, które nie planują składania wniosku do programu. Jedna trzecia gmin potwierdza, że ich biblioteka ma zamiar przystąpić do programu w okresie jego trwania.

W tej chwili prowadzone są prace nad takimi zmianami w programie, które ułatwią bibliotekom skorzystanie ze środków przeznaczonych na inwestycje w ich infrastrukturę. Wszystkie informacje dotyczące programu można znaleźć na stronie www.bibliotekaplus.pl.

Porównanie programów

Program	Biblioteka + Priorytet "Biblioteka +. Infrastruktura Bibliotek":	Program Rozwoju Bibliotek*
Czas trwania	2011-2015 r.	2009-2014 r.
Środki	150 mln zł,	28 mln dolarów
Finansowanie	minister kultury i dziedzictwa narodowego	Fundacja Billa i Melindy Gates
Realizacja	Instytut Książki	Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego
beneficjenci	Gminne biblioteki publiczne, w szczególności z gmin wiejskich, wiejsko-miejskich oraz miejskich do 15 tys. mieszkańców	Biblioteki publiczne w małych miejscowościach
korzyści	- środki na budowę, rozbudowę, remont lub przebudowę bibliotek. UWAGA! Program Biblioteka+ oferuje również możliwość korzystania z systemu MAK +, bezpłatnego dostępu do internetu oraz szkolenia dla bibliotekarzy. Pełna pula przeznaczona na te ostatnie wyniosła 6 mln zł	- szkolenia dla bibliotekarzy - sprzęt komputerowy - bezpłatny dostęp do internetu - współpraca z gminnymi instytucjami, innymi organizacjami oraz środowiskiem bibliotecznym - promocja bibliotek
Biblioteki mogą skorzystać również z programów komputerowych przeznaczonych do katalogowania zbiorów, takich jak System Biblioteczny "Mateusz", oraz systemy ALEPH i SOWA

*Więcej na temat Programu Rozwoju Bibliotek pisaliśmy w dodatku Samorząd i Administracja z 13 czerwca 2012 r.

Elżbieta Pawluk vel Kiryczuk

elzbieta.pawluk@infor.pl

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/133/i02.2012.133.08800070a.803.jpg@RY2@

Arkadiusz Kosiński, burmistrz gminy Brwinów

Razem z dyrektor Biblioteki Publicznej w Brwinowie zastanawialiśmy się nad skorzystaniem z możliwości, jakie daje program "Biblioteka+. Infrastruktura bibliotek". Siedziba Biblioteki Publicznej w Brwinowie mieści się bowiem w ciasnym, parterowym budynku na tyłach urzędu gminy. Koncepcja nowego obiektu, centrum kultury wraz z biblioteką, nie miała jednak szans na realizację - ani wówczas, ani teraz, gdyż gmina jest w trakcie realizacji dużego projektu unijnego dotyczącego budowy wodociągów i kanalizacji sanitarnej, a także staje przed pilną koniecznością budowy przedszkola i rozbudowy szkół. Środki przewidziane w programie "Biblioteka+" są zbyt małe (maksymalne dofinansowanie w wysokości 1 mln zł przy całkowitym koszcie budowy ok. 8 mln zł), by gmina mogła dzięki nim myśleć o budowie biblioteki w Brwinowie. Inne problemy dotyczą filii w Otrębusach: biblioteka mieści się w zabytkowym budynku komunalnym. Pałacyk Toeplitzów dzieli jednak m.in. z pocztą, przychodnią lekarską oraz zakładem usług fryzjerskich. Dlatego też warunki konkursu od razu wykluczyły nas z możliwości ubiegania się o wsparcie.

Naszym zdaniem regulamin programu powinien ulec zmianie, żeby jak najwięcej gmin mogło skorzystać z dofinansowania. Z punktu widzenia naszej gminy największą przeszkodą jest teraz ograniczenie wysokości dofinansowania do 0,5 mln zł na remont istniejących oraz do 1 mln zł na budowę nowych bibliotek wraz z wymogiem posiadania przez biblioteki (a nie przez gminę) tytułu prawnego do nieruchomości.