Wiedza, Edukacja, Rozwój - następca Kapitału Ludzkiego

Program Operacyjny Kapitał Ludzki (PO KL) jest jednym z programów operacyjnych perspektywy 2007-2013. Zgodnie z zasadami programu można jednak realizować projekty do końca 2015 roku. W 2014 roku pojawi się następca PO KL, czyli Program Operacyjny Wiedza, Edukacja, Rozwój (PO WER).

W porównaniu z PO KL w obecnym okresie programowania PO WER będzie miał mniej środków do dyspozycji. Budżet PO KL w latach 2007-2013 wynosił 10 mld euro, tymczasem budżet PO WER na lata 2014-2020 to tylko 3,2 mld euro. Zmiana po części wynika z tego, że w nowym okresie programowania kwota stanowiąca ok. 75 proc. Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) będzie zarządzana przez regiony.

Instytucją zarządzającą PO WER będzie Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Do nadzoru wdrażania poszczególnych priorytetów lub ich części wyznaczone zostaną instytucje pośredniczące. W tym zakresie nie będzie więc zmian w stosunku do obecnego PO KL.

Obecnie trwają konsultacje ostatecznej wersji programu PO WER. Wstępna wersja z 21 marca 2013 r. została zmodyfikowana 25 lipca 2013 r. po odbyciu wstępnych konsultacji społecznych.

Walka z ubóstwem

Niewielka jest zmiana zawartości merytorycznej programu. PO WER będzie nadal wspierał takie obszary jak zatrudnienie i mobilność pracowników, włączenie społeczne i walka z ubóstwem, również inwestowanie w edukację, umiejętności i naukę - także np. osób w wieku emerytalnym, oraz wzmacnianie sprawności i skuteczności państwa. Realizacja odbywać się będzie w ramach trzech priorytetów merytorycznych (osi priorytetowych) wraz z czwartym priorytetem o charakterze wsparcia - pomocą techniczną.

Co ważne dla beneficjentów, PO WER zwiera mniej priorytetów niż PO KL. Wszystkie cele programu realizować będziemy w ramach zaledwie trzech priorytetów merytorycznych, gdyż priorytet IV ma wyłączenie charakter pomocniczy i nie dotyczy beneficjentów wprost. Kolejna zauważalna zmiana to wyłączenie projektów innowacyjnych i ponadnarodowych z priorytetów merytorycznych i przypisanie tym projektom oddzielnego priorytetu. Tak więc w priorytecie III realizowane będą projekty wpisujące się zarówno w priorytet I, jak i II, ale mające charakter innowacji społecznych lub też realizowane w ramach współpracy ponadnarodowej. Lista działań nazywanych w nowej perspektywie priorytetami inwestycyjnymi, które będą mogły być realizowane bądź to jako innowacja społeczna, bądź w ramach współpracy ponadnarodowej, zostały w ramach priorytetu III odgórnie wskazane. Nie stanowią jednak listy indykatywnej, kluczowej.

Analiza poszczególnych priorytetów PO WER pokazuje, że realizowane na poziomie centralnym mają one na celu opracowania systemowe, wdrożenie narzędzi, wypracowanie nowych polityk usprawniających działanie danego obszaru będącego w sferze zainteresowań EFS. W ramach tych priorytetów realizowane więc będą działania o znaczeniu globalnym w skali kraju. Natomiast projekty, których działanie skupia się na konkretnym mniejszym obszarze, realizowane będą w ramach programów regionalnych. Przyjęto bowiem, że projekty realizowane w ramach 16 regionalnych programów operacyjnych dotyczyć będą bezpośredniego wsparcia osób w celu poprawy ich sytuacji na rynku. Tymczasem na szczeblu krajowym PO WER koncentrować się będzie na poprawie ram funkcjonowania poszczególnych polityk sektorowych.

W stolicy i w terenie

Beneficjentami PO WER będą więc najczęściej jednostki na poziomie krajowym: resorty odpowiedzialne za funkcjonowanie w skali państwa danego obszaru (ministerstwa) i inne jednostki centralne. Z kolei samorządy w niektórych przypadkach mogą występować jako pożądane grupy docelowe w projektach. Mogą więc być uczestnikami oraz odbiorcami końcowymi działań realizowanych w projektach PO WER.

Taką możliwość daje m.in. priorytet inwestycyjny "Modernizacja i wzmocnienie roli instytucji działających na rynku pracy, w tym działania mające na celu zwiększenie transnarodowej mobilności pracowników". Jego celem jest usprawnienie działania urzędów pracy (m.in. ich profesjonalizacja). Beneficjentem projektów w jego ramach będzie Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, ale w grupach docelowych znajdą się m.in. jednostki samorządu terytorialnego oraz publiczne i niepubliczne służby zatrudnienia.

Priorytet I zakłada również realizację projektów z zakresu aktywnej integracji, tj. wspieranie zmian systemowych w celu skutecznego przeciwdziałania ubóstwu i wykluczeniu społecznemu. O takie projekty będą mogły występować m.in. regionalne ośrodki polityki społecznej.

Dostęp do oświaty

Samorządowców z pewnością zainteresuje priorytet, który zakłada ograniczenie przedwczesnego kończenia nauki szkolnej oraz zapewnienie równego dostępu do dobrej jakości edukacji elementarnej, kształcenia podstawowego i ponadpodstawowego. W jego ramach będzie można ubiegać się o modernizację programów kształcenia, rozwój kadr zarządzających szkołami, czyli dyrektorów oraz nauczycieli, szczególnie. W tego typu projektach beneficjentem będą Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ośrodek Rozwoju Edukacji. Wśród grup docelowych znajdują się zarówno organa prowadzące szkoły, jak i ich pracownicy, czyli nauczyciele.

Innym pomysłem skierowanym do samorządów jest priorytet "zakładający inwestycje w zdolności instytucjonalne i w skuteczność administracji publicznej oraz usług publicznych w celu przeprowadzenia reform, z uwzględnieniem lepszego stanowienia prawa i dobrych rządów". Zakłada on poprawę dostępu do wymiaru sprawiedliwości, poprawę stanowienia i stosowania prawa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, zwiększenie jakości i dostępności usług publicznych. W projektach tych grupami docelowymi mogą być urzędnicy administracji publicznej oraz pracownicy samorządowi.

We własnym regionie, już jako beneficjenci, samorządowcy będą mogli ubiegać się o realizację projektów o charakterze regionalnym. Mogą one dotyczyć takich obszarów jak włączenie społeczne i walka z ubóstwem, regionalny rynek pracy i kadr dla gospodarki oraz wzmacnianie potencjału edukacyjnego.

Wnioski na realizację projektów w ramach PO WER w latach 2014-2020 składać będziemy z wykorzystaniem narzędzia informatycznego o wdzięcznej nazwie "SOWA", czyli System Obsługi Wniosków Aplikacyjnych.

Zamiast GWA

Zastąpi on znany beneficjentom z lat 2007-2013 popularny GWA, czyli Generator Wniosków Aplikacyjnych. Nowy system do obsługi programu powstał na bazie doświadczeń z funkcjonowania GWA. Rozszerzono go jednak o nowe elementy, jak np. wymiana danych na temat złożonego wniosku między beneficjentem, a właściwą instytucją udzielającą wsparcia.

Tak jak w PO KL, beneficjenci nie rzadziej niż raz na kwartał zobowiązani będą do składania wniosków o płatność, stanowiących formę sprawozdawczości merytoryczno-finansowej realizowanych projektów. Środki finansowe przeznaczone na realizacje projektów w ramach PO WER przekazywane będą beneficjentom za pośrednictwem Banku Gospodarstwa Krajowego - tak jak w obecnej perspektywie finansowej.

Cztery priorytety

Według wstępnych założeń programu PO WER składać się będzie z następujących priorytetów:

- Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji,

- Szkolnictwo wyższe dla gospodarki i rozwoju,

- Innowacje społeczne i współpraca ponadnarodowa,

- Pomoc techniczna.

@RY1@i02/2013/201/i02.2013.201.088000900.802.jpg@RY2@

Ewa Nowińska pracownik Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, ekspertka powołana przez ministra rozwoju regionalnego do oceny wniosków w obszarze szkolnictwa wyższego

Ewa Nowińska

pracownik Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, ekspertka powołana przez ministra rozwoju regionalnego do oceny wniosków w obszarze szkolnictwa wyższego