Besti@ działa legalnie, ale...

O ile państwowe jednostki mogą się posługiwać legalnie Informatycznym Systemem Obsługi Budżetu Państwa (TREZOR), o tyle samorządowe jednostki mają problem. Przepisy o sprawozdawczości budżetowej z 16 stycznia 2014 r. nie wskazują bowiem, że jednostki te mogą posługiwać się Informatycznym Systemem Zarządzania Budżetami Jednostek Samorządu Terytorialnego o nazwie Besti@.

Zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy o finansach publicznych minister może uregulować w rozporządzeniu m.in. rodzaje, formy, terminy oraz sposoby sporządzania sprawozdań. O sposobie przekazywania sprawozdań przepis ten nie wspomina, a par. 25 ust. 2 załącznika nr 39 rozporządzenia ministra finansów z 16 stycznia 2014 r. stanowi jedynie, że "Sprawozdanie w formie dokumentu elektronicznego należy przekazywać do regionalnych izb obrachunkowych z wykorzystaniem aplikacji wskazanej przez Ministerstwo Finansów".

Brak precyzji to niejedyny kłopot

Niestety, minister finansów na stronie BIP wskazał system Besti@ do przekazywania wieloletniej prognozy finansowej, ale zapomniał to uczynić w zakresie sprawozdań budżetowych. Nawet gdyby tak zrobił, to pojawia się wątpliwość, czy może nadawać sam sobie kompetencje do wskazania aplikacji za pośrednictwem strony WWW. Trzeba pamiętać bowiem, że żadna strona internetowa nie stanowi źródła prawa, więc wskazanie programu w BIP MF nie ma wiążącej formy. Jedynymi źródłami powszechnie obowiązującego prawa zgodnie z art. 87 Konstytucji RP są: konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Teoretycznie zatem minister powinien wymienić system Besti@ w rozporządzeniu o sprawozdawczości budżetowej, ale tego nie uczynił (prawdopodobnie dlatego, że art. 41 ust. 2 ustawy o finansach publicznych nie daje mu do tego upoważnienia). Niemniej jednak pojawia się zarzut, że przekazywanie sprawozdań budżetowych za pomocą systemu Besti@ jest nielegalne.

Komplikacji ciąg dalszy

To nie koniec problemów. Ze składaniem sprawozdań jest w ogóle bałagan. Część z nich teoretycznie mogłaby być sporządzana i przekazywana w systemie Besti@, jednak takie sprawozdania jak np. Rb-WSa (z wyjątkiem skonsolidowanego zbiorczego, które należy sporządzić również w wersji elektronicznej) muszą być sporządzone w formie pisemnej. Z kolei np. Rb-27ZZ i Rb-50 jednostka samorządu terytorialnego ma sporządzić w arkuszu kalkulacyjnym i mają być one przekazane na elektroniczną skrzynkę podawczą odbiorcy.

Wzory określone są w rozporządzeniu, a w instrukcjach do sprawozdań budżetowych jest informacja, że określony wzór formularza znajduje się na stronie internetowej Ministerstwa Finansów http://www.mf.gov.pl/, w zakładce: Działalność > Finanse publiczne > Budżet państwa > Sprawozdawczość budżetowa. Oczywiście po wejściu na stronę internetową MF, do której odwołuje się rozporządzenie, nie znajdziemy żadnego wzoru formularza, ponieważ jeszcze trzeba kliknąć dalsze odnośniki > czytaj więcej (w obszarze odnoszącym się do nowego rozporządzenia) > Formularze i terminarze (zał. 1-36 i 42-44). Po kliknięciu ściągamy wzory wszystkich sprawozdań tylko w formacie .xls (czyżby preferowanie określonego producenta oprogramowania, ponieważ te pliki nie zawsze są kompatybilne z oprogramowaniem open source?).

Rodzą się wątpliwości. Z jednej strony MF chce mieć arkusze kalkulacyjne, a z drugiej z par. 25 ust. 1 załącznika nr 39 rozporządzenia ministra finansów z 16 stycznia 2014 r. wynika, że pliki sprawozdań przekazywanych w formie dokumentu elektronicznego powinny być zgodne ze strukturami opracowanymi przez MF i zamieszczonymi na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm.). Te struktury można odnaleźć poprzez zakładki: Ministerstwo Finansów > Działalność > Finanse publiczne > Budżety jednostek samorządu... > Sprawozdania budżetowe > Rok 2014 - bazy danych.

Techniczne niedociągnięcia

Besti@ ma liczne niedociągnięcia w zakresie zgodności z aktami wykonawczymi do ustawy o finansach publicznych. Wśród nich można wymienić:

● brak możliwości dodania wiersza w sprawozdaniu finansowym, co zapewnia par. 22 rozporządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 289). Wynika z niego, że informacje zawarte w sprawozdaniu finansowym, w bilansie z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego i w skonsolidowanym bilansie jednostki samorządu terytorialnego mogą być wykazywane z większą szczegółowością niż określona w załącznikach do rozporządzenia, jeżeli wynika to z potrzeb lub specyfiki jednostki;

● brak możliwości sporządzenia jednego sprawozdania jednostkowego jednostki samorządu terytorialnego Rb-27S (par. 2 instrukcji do Rb-27S), jako jednostki budżetowej i jako organu (Besti@ wymusza tworzenie dwóch);

● nieprawidłowe wykazywanie zaangażowania w Rb-28S według obrotów konta Ma 998, gdy zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o finansach publicznych mamy wykazywać zaangażowanie środków (czyli saldo konta 998 po ujęciu na nim na koniec miesiąca wykonanych wydatków - potrzebujemy informacji, ile środków należy przeznaczyć na dokonanie płatności), co przewiduje również opis w par. 9 ust. pkt 2 instrukcji: "kwoty wynikające z umów, decyzji i innych postanowień, których wykonanie powoduje konieczność wydatków budżetowych w roku bieżącym" (a przecież kwoty wydane już nie powodują konieczności dokonania wydatków);

● brak prawidłowego agregowania danych w Rb-27ZZ wynikającego z par. 6 ust. 4 instrukcji do tego sprawozdania, z którego wynika, że wykazywane w sprawozdaniu Rb-27ZZ w kolumnie 7 ,,potrącenia na rzecz jednostek samorządu terytorialnego" powinny być w takiej samej wysokości i podziałkach klasyfikacyjnych wykazywane w sprawozdaniu Rb-27S w kolumnie ,,Dochody wykonane ogółem", z wyjątkiem dochodów realizowanych w ramach ustawy o funduszu świadczeń alimentacyjnych, które należy wykazywać tylko w części należnej gminie wierzyciela.

@RY1@i02/2014/163/i02.2014.163.008000100.802.jpg@RY2@

Piotr Wieczorek specjalista ds. rachunkowości i zarządzania ryzykiem, audytor systemów ISO

Piotr Wieczorek

specjalista ds. rachunkowości i zarządzania ryzykiem, audytor systemów ISO

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra finansów z 16 stycznia 2014 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz.U. poz. 119). Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.). Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.).