Przy granicy wspólnie wybierzemy działania, które wesprze UE

Europejska Współpraca Terytorialna (EWT) umożliwia realizację działań komplementarnych w stosunku do tych realizowanych w ramach programów krajowych. Opiera się na tych samych priorytetach tj. na - innowacyjności, konkurencyjności, dbałości o środowisko. Programy EWT mają jednak specyficzny charakter i odmienne metody osiągania celów. Mają służyć poprawie integracji obszarów położonych po różnych stronach granic państwowych.

700 mln dla Polski

W budżecie na lata 2007-2013 Unia Europejska przeznacza na to 7,75 mld euro z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. W latach 2014-2020 Europejska Współpraca Terytorialna będzie stanowić jeden z dwóch celów polityki spójności; na jego realizację przewiduje się 11,7 mld euro, co stanowi 3,48 proc. budżetu polityki spójności (w perspektywie finansowej 2007-2013 na EWT przeznaczano 2,75 proc.).

Programy wchodzące w skład Programu Operacyjnego Europejska Współpraca Terytorialna i Europejski Instrument Sąsiedztwa (PO EWTiEIS) mają charakter ponadregionalny. PO EWTiEIS to program dość specyficzny, bo tym razem nie decydujemy sami jako kraj o celach i szczegółowych priorytetach programu, ale definiujemy je wspólnie i wybieramy w drodze negocjacji z państwami realizującymi dany program, przy współudziale przedstawicieli Komisji Europejskiej. W trakcie negocjacji stanowisko konsultowane jest również z partnerami samorządowymi. Niemniej jednak ogólnym priorytetem współpracy terytorialnej jest kształtowanie i zrównoważony rozwój przygranicznych i ponadgranicznych obszarów funkcjonalnych powiązanych z sobą gospodarczo, społecznie i komunikacyjnie.

Kwota zarezerwowana w nowej perspektywie unijnej na programy współpracy terytorialnej to prawie 9 mld euro w skali całej Unii Europejskiej, z czego Polsce przypada około 700 mln euro. Budżety w poszczególnych programach PO EWTiEIS pozostaną na podobnym poziomie co w latach 2007-2013.

11 szans

W ramach PO EWTiEIS na lata 2014-2020 planowane jest dziewięć programów Europejskiej Współpracy Terytorialnej oraz dwa programy Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa. Wymieniamy je kolejno:

1. Program Południowy Bałtyk - współpraca transgraniczna, granica północna;

2. Program woj. zachodniopomorskiego i lubuskiego oraz Meklemburgii i Brandenburgii - współpraca transgraniczna, obszar północny granicy zachodniej;

3. Program woj. lubuskiego i dolnośląskiego oraz Brandenburgii i Saksonii - współpraca transgraniczna, obszar zachodni granicy zachodniej;

4. Program Polska-Czechy - współpraca transgraniczna, granica południowa;

5. Program Polska-Słowacja _ współpraca transgraniczna, granica południowa;

6. Program Polska-Białoruś-Ukraina - współpraca transgraniczna, granica wschodnia (program Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa);

7. Program Polska-Rosja (obwód kaliningradzki) - współpraca transgraniczna, granica wschodnia (program Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa);

8. Program Polska-Litwa - współpraca transgraniczna, granica wschodnia;

9. Program Region Morza Bałtyckiego - współpraca transnarodowa;

10. Program dla Europy Środkowej - współpraca transnarodowa;

11. Program INTERREG V C - współpraca międzynarodowa.

Co do zasady, działania programów wchodzących w skład PO EWTiEIS będą wspierać rozwój gospodarczo-społeczny danego obszaru poprzez wymianę know-how i promowanie gospodarki opartej na wiedzy oraz działaniach innowacyjnych, inwestowanie w kapitał ludzki, ochronę środowiska, wykorzystanie potencjału turystycznego, wspólne działania edukacyjne oraz kulturalne dla celów rozwojowych, współpracę instytucji i wymianę doświadczeń. Priorytetem będzie też poprawa konkurencyjności obszarów, na których realizowane będą te programy, np. przez wspieranie MSP czy współpracę przedsiębiorca - ośrodek naukowo-badawczy - władza publiczna. Wspomagane będą też działania z zakresu rozwoju infrastruktury lokalnej, przygranicznej sieci komunikacyjnej i likwidacji wąskich gardeł w transporcie. Zauważono również potrzeby w zakresie działań miękkich, stąd także wsparcie kierowane w ramach PO EWTiEIS dla projektów promujących i ułatwiających kontakty społeczności lokalnych m.in. w zakresie wspólnego dziedzictwa kulturowego, nauki i mniejszości narodowych.

Nabory tematyczne

Doświadczenia obecnej perspektywy wskazują, iż wspólna realizacja projektów niesie wiele korzyści. Euroregiony jako zinstytucjonalizowane formy współpracy transgranicznej, oparte na porozumieniach lokalnych i regionalnych jednostek samorządu terytorialnego, wspólnie ponad granicami rozwijają współpracę gospodarczą, rozbudowują infrastrukturę, dbają o środowisko, rozwijają turystykę i działalność kulturalno-edukacyjną.

Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju przygotowało nowe propozycje dla programów transgranicznych realizowanych w latach 2014-2020. Jedną z nich są nabory tematyczne, czyli nabory na projekty w danym priorytecie inwestycyjnym lub na konkretne typy przedsięwzięć wyodrębnionych w danym programie. Strategia prowadzenia takich naborów będzie ustalana z partnerami krajowymi i zagranicznymi podczas posiedzeń międzynarodowych grup roboczych. Takie rozwiązanie pozwoli łatwiej monitorować realizację celów programu i osiąganie zakładanych wskaźników.

Kolejna propozycja na lata 2014-2020 to projekty flagowe, czyli inicjatywy szczególnie istotne dla danego obszaru, zarówno twarde, jak i miękkie. Wybierane byłyby w trybie indywidualnym. Można byłoby przeznaczyć na nie maksymalnie 30 proc. budżetu danego programu. Główna korzyść z wprowadzenia takiej zmiany to skupienie środków na przedsięwzięciach, które w znacznie większym stopniu oddziałują na obszar objęty programem i mają większe znaczenie dla zamieszkujących go ludzi niż zwykłe projekty transgraniczne.

@RY1@i02/2014/009/i02.2014.009.088000800.802.jpg@RY2@

Ewa Nowińska pracownik Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, ekspertka powołana przez ministra rozwoju regionalnego do oceny wniosków w obszarze szkolnictwa wyższego

Ewa Nowińska

pracownik Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, ekspertka powołana przez ministra rozwoju regionalnego do oceny wniosków w obszarze szkolnictwa wyższego