W poszukiwaniu pomorskiego modelu rozwoju

Z potrzebą tego typu zmiany zapewne większość z nas się zgodzi. Wątpliwości pojawiają się w momencie poszukiwania odpowiedzi na pytanie, jak mamy tego dokonać? Jakie instrumenty i mechanizmy zastosować, aby dokonać realnej zmiany? W kontekście dostępnych środków europejskich powstaje pytanie - na co przeznaczyć te "miliardy euro" dostępne w najbliższych kilku latach, aby stały się one impulsem rozwojowym, a nie "pomnikami" obciążającymi finanse publiczne?

Pomorski model rozwoju

Województwo pomorskie, w sposób odmienny od pozostałych regionów, wypracowuje swój pomysł na rozwój. Przejawem tego jest sposób zdefiniowania Inteligentnych Specjalizacji Pomorza - koncepcji często postrzeganej jako "narzuconej przez Brukselę", której celem jest wybór priorytetowych obszarów gospodarki, w których dany region się specjalizuje. Specjalizacje te mogą stać się motorami innowacyjnej gospodarki województw. Pomorze nie potraktowało tej koncepcji jako "dopustu Bożego", który trzeba spełnić, aby otrzymać wsparcie z funduszy europejskich, ale zainwestowało w oddolny proces łączący przedsiębiorców, naukowców, przedstawicieli instytucji otoczenia biznesu oraz administracji, który doprowadził do zidentyfikowania obszarów (specjalizacji) gospodarki, które mają największy potencjał do rozwoju w oparciu o innowacje. Ten potencjał mierzony jest nie tylko wskaźnikami nakładów inwestycyjnych, na B+R czy eksportu, które potwierdzają ich konkurencyjność, ale także ukierunkowaniem strategii zaangażowanych podmiotów na wspólnie zidentyfikowane obszary o dużym potencjale wzrostu. Dziś zorganizowane partnerstwa, wspólnie z administracją samorządową, wypracowują konsensus odnośnie kluczowych przedsięwzięć w obszarze kształcenia, rozwoju infrastruktury badawczej czy promocji na rynkach międzynarodowych.

. W ramach niej powołano trzy sieci tematyczne dotyczące kształcenia zawodowego i ustawicznego, rynku pracy oraz rozwoju przedsiębiorstw. Do udziału w każdej z sieci zostali zaproszeni przedstawiciele m.in. przedsiębiorstw, organizacji biznesowych i instytucji otoczenia biznesu, jednostek naukowo-badawczych oraz instytucji rynku pracy. Celem każdej z sieci jest definiowanie kluczowych wyzwań, które pojawiają się w poszczególnych obszarach, podejmowanie dyskusji na ich temat oraz próba wypracowania wniosków odnośnie działań, które powinien podjąć samorząd województwa pomorskiego lub poszczególni aktorzy zaangażowani w działalność sieci. Dziś - po ponad dwóch latach pracy Sieci - możemy stwierdzić, że podejście to umożliwiło nie tylko lepsze zdefiniowanie kluczowych wyzwań stojących przed regionem, ale także zwiększenie szans na realne wdrożenie wypracowanych pomysłów i rozwiązań. Poprzez wczesne zaangażowanie poszczególnych aktorów w cały proces - od definiowania po szukanie rozwiązań - poszczególne osoby czują się współwłaścicielami wypracowanych wniosków i bardziej angażują się w ich realizację w praktyce.

W tym miejscu nie sposób przytoczyć wszystkich tematów i zagadnień, które były dyskutowane na spotkaniach sieci. Warto jednak zasygnalizować te, które mają charakter przekrojowy i wydają się kluczowe z punktu widzenia stworzenia konkurencyjnego i atrakcyjnego regionu opartego na endogenicznych potencjałach.

Wyzwanie 1: Symbioza inwestycji zagranicznych i regionalnych przedsiębiorstw

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne do tej pory pozwalały ograniczać problem bezrobocia, a także były motorem napędowym rozwoju gospodarczego w regionie. Obecnie jednak, jeśli chcemy na Pomorzu tworzyć atrakcyjne miejsca pracy, nie możemy zadowalać się przyciąganiem dowolnych inwestycji. Polityka przyciągania inwestycji zagranicznych powinna - w większym stopniu niż do tej pory - zostać ukierunkowana na te obszary/branże, w których region pomorski ma unikalne przewagi wynikające z położenia, istnienia zaplecza naukowego i gospodarczego. Takie obszary zostały wybrane ostatnio w procesie definiowania Inteligentnych Specjalizacji Pomorza i są to: technologie off-shore i portowo-logistyczne, technologie interaktywne w środowisku nasyconym informacyjnie, technologie ekoefektywne w produkcji, przesyle, dystrybucji i zużyciu energii i paliw, technologie medyczne w zakresie chorób cywilizacyjnych i okresu starzenia się.

Przyciąganie inwestycji zagranicznych w tych obszarach spowoduje, że zwiększymy szanse na przyciągnięcie inwestorów, którzy poszukują nie tylko niskich kosztów pracy. Stworzy także możliwość na zakorzenienie kapitału zagranicznego w regionie - tj. utrzymanie go dłużej oraz na rozwój współpracy z regionalnymi kooperantami. Z punktu widzenia umiędzynarodowienia pomorskich przedsiębiorstw - szczególnie tych mniejszych, takie działanie jest kluczowe, gdyż dla części z nich jest to jedyna możliwość - pośredniej - ekspansji zagranicznej i włączenia się w międzynarodowe łańcuchy wartości.

Wyzwanie 2: Wzmocnienie innowacyjnego popytu

Pierwszorzędne znaczenie dla zwiększenia potencjału innowacyjnego przedsiębiorstw, jak również budowania otoczenia i środowiska sprzyjającego wdrażaniu innowacji, ma wzmocnienie innowacyjnego popytu, który może być generowany również przez sektor publiczny. Obszarem budowania popytu na innowacyjne rozwiązania może być w szczególności cyfryzacja w obszarze usług publicznych. Istotną rolę ma w tym przypadku administracja publiczna, która dysponując niezbędnymi środkami (fundusze europejskie) może wdrażać rozwiązania IT m.in. w obszarze e-zdrowia, e-edukacji czy transportu zbiorowego. Wymaga to jednak zmiany w stosowaniu prawa zamówień publicznych i odejścia od stosowania kryterium najniższej ceny na rzecz dobrego zdefiniowania przedmiotu zamówienia przez pryzmat potrzeb i oczekiwanego rezultatu, a także wejścia w dialog z wykonawcami.

Wyzwanie 3: Nowy wymiar kształcenia w szybko zmieniającym się otoczeniu

Wyzwaniem dla budowy konkurencyjnej gospodarki generującej atrakcyjne miejsca pracy jest stworzenie efektywnego systemu kształcenia. Priorytetowe jest tu inteligentne włączanie pracodawców w proces kształcenia na wszystkich jego etapach. Wymaga to pobudzenia świadomości samych przedsiębiorców, że to od ich zaangażowania będzie zależeć jakość absolwentów, którzy będą dostępni na rynku.

Oferta edukacyjna musi nadążać za coraz szybciej następującymi zmianami i odpowiadać na pojawiające się wyzwania. Jednym z nich jest coraz głębiej wkraczający w nasze życie świat cyfrowy. Aby przeciwdziałać wykluczeniu musimy uwzględnić kwestie z tym związane w systemie kształcenia całożyciowego. Już od najmłodszych lat należy kształtować u dzieci postawy przedsiębiorcze i kreatywne, aby mogły radzić sobie ze zmianami, których dziś nie jesteśmy w stanie przewidzieć. W szybko zmieniającym się świecie, gdzie informacje są łatwo dostępne, zmianie ulega również funkcja nauczyciela, który zamiast przekaźnika wiedzy staje się raczej mentorem i przewodnikiem przygotowującym do samodzielności w nieznanym otoczeniu.

Wyzwanie 4: Inkluzyjny rynek pracy

Dynamicznie zmieniające się warunki funkcjonowania na rynku pracy i idące za nimi zmiany wprowadzające bardziej elastyczne formy zatrudnienia nie mogą być wykorzystywane przez pracodawców do utrzymywania wynagrodzeń na niskim poziomie. Doprowadzi to jedynie do szybko powiększającego się grona osób, które nie potrafią sobie poradzić - z wymaganiami, z presją życia w niestabilnych warunkach, ze stresem. Coraz więcej osób nie odnajduje się na rynku pracy i żyje na granicy ubóstwa. To ogromny, dotychczas niepodejmowany problem rozwiniętych społeczeństw, które pozwalają na funkcjonowanie obok siebie dwóch, niewidzących się światów - bogatych i biednych.

Stąd wyzwanie stanowi inkluzyjny rynek pracy rozumiany jako wysokomarżowa, "wielowątkowa" gospodarka, a także społeczna odpowiedzialność przestrzenna (dobro wspólne). Dumping płacowy (w tym wymuszone samozatrudnienie), praca prekaryjna, wielki obszar ubóstwa i wykluczenia, wysoka bierność zawodowa muszą stać się przedmiotem polityk regionalnych, bo uniemożliwią poprawę jakości życia Pomorzan. Jeśli chcemy mieć kreatywnych, solidnych i niebojących się podejmować inicjatywy pracowników musimy zmierzyć się z problemem ubóstwa, często wynikającego nie tylko z braku pracy, ale również z pracy opłacanej na bardzo niskim poziomie.

Między innymi o tych kwestiach oraz o tym, jak wykorzystać i utrzymać pozytywne efekty dotychczasowych doświadczeń chcemy rozmawiać na podsumowującej efekty realizacji projektu "System Inteligencji Regionalnej...". Tych z Państwa, którzy chcieliby wziąć udział w dyskusji, podzielić się swoimi doświadczeniami oraz zapoznać się z naszymi - serdecznie zapraszamy do udziału w spotkaniu . Szczegółowy program konferencji wraz z formularzem zgłoszeniowym do pobrania na stronie www.defs.pomorskie.eu.

@RY1@i02/2015/178/i02.2015.178.00000130a.101.gif@RY2@

@RY1@i02/2015/178/i02.2015.178.00000130a.102.gif@RY2@

@RY1@i02/2015/178/i02.2015.178.00000130a.806.jpg@RY2@

Mieczysław Struk, marszałek województwa pomorskiego

Dzisiaj jesteśmy w innym miejscu niż dziesięć lat temu, kiedy wstępowaliśmy do Unii Europejskiej. Jesteśmy wszyscy - przedsiębiorcy, naukowcy i administracja - bogatsi o doświadczenia zarówno pozytywne, jak i te mniej udane, które stanowią nasz istotny kapitał inwestycyjny. Między innymi po to, aby wykorzystać ten kapitał doświadczenia, zdolność do uczenia się oraz czerpania inspiracji od siebie nawzajem, a także wspólnego tworzenia większych przedsięwzięć i partnerskich projektów, samorząd województwa powołał trzy Pomorskie Sieci Tematyczne: ds. wysokiej efektywności przedsiębiorstw, ds. wysokiego poziomu zatrudnienia, ds. wysokiej jakości kształcenia zawodowego i ustawicznego. Łącznie odbyło się już 16 spotkań, w których uczestniczyło ponad 500 osób, a do współpracy zaproszono ponad 40 ekspertów z całego kraju.

Funkcjonowanie sieci było możliwe dzięki zaangażowaniu oraz gotowości do dzielenia się mądrością i doświadczeniem jej członków. Dzięki temu zostały wypracowane praktyczne rekomendacje dla samorządu województwa pomorskiego w zakresie zmiany modelu konkurowania i podniesienia jakości życia Pomorzan. Pomorskie Sieci Tematyczne są przykładem, jak proces sieciowania, partycypacji społecznej oraz podejście interdyscyplinarne łączące zagadnienia gospodarcze, edukacyjne i rynku pracy mogą poprawić trafność i jakość decyzji podejmowanych przez władze samorządowe.

Stanisław Szultka

Moderator PST ds. wysokiej efektywności przedsiębiorstw IBnGR

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

@RY1@i02/2015/178/i02.2015.178.00000130a.807.jpg@RY2@

@RY1@i02/2015/178/i02.2015.178.00000130a.808.jpg@RY2@