Więcej pieniędzy na miejsca opieki dla najmłodszych trafi do samorządów

W ramach konsekwentnie wdrażanej polityki rodzinnej obecny rząd likwiduje liczne bariery, które stały na drodze do realizacji przez Polaków ich prokreacyjnych potrzeb. A potrzeby te są niezaprzeczalne. Według danych CBOS niemal wszyscy Polacy pragną mieć dzieci. Co ważne, zdecydowana większość badanych wolałaby mieć więcej niż jedno dziecko. Chęć posiadania dwojga dzieci deklaruje 49 proc. ankietowanych. Z kolei co czwarty Polak (25  roc.) chciałby mieć troje, a co czternasty (7 proc.) - czworo lub więcej potomków.

10 tys. - tyle miejsc w żłobkach może przybyć w 2017 r.

70 proc. - w takim odsetku gmin w Polsce nie ma żadnych instytucji opieki nad dziećmi do lat trzech

Jak wynika z badania Diagnoza Społeczna 2013, jednym z ważnych lub bardzo ważnych powodów, dla których Polacy w ostatnich latach rezygnowali z dzieci, były trudności w pogodzeniu pracy i rodzicielstwa, a także brak miejsc lub zbyt wysokie opłaty w żłobkach.

Program "Rodzina 500 plus" zwiększył poczucie bezpieczeństwa ekonomicznego rodzin. Świadczy o tym obserwowany wzrost liczby urodzeń. Kolejne rozwiązania mają m.in. zapewnić większą liczbę miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. Dobra sytuacja na rynku pracy oraz deklarowana przez rodziców chęć powrotu do aktywności zawodowej po urlopie nad dzieckiem dodatkowo powoduje, że zapewnienie dobrych, dostępnych i bezpiecznych żłobków jest jednym z podstawowych wyzwań stojących przed samorządami.

Obecnie w kraju działa 3,8 tys. instytucji opieki nad najmłodszymi. Są to żłobki, kluby dziecięce i dzienni opiekunowie. Zapewniają prawie 102,2 tys. miejsc opieki. Opieką żłobkową objętych jest 15,3 proc. dzieci do trzeciego roku życia. W 2016 r. odsetek ten wynosił 13,9 proc., a dwa lata temu - 12,4 proc. Widać zatem tendencję wzrostową.

Na nowe placówki i na opłaty

Rozwój systemu opieki nad najmłodszymi jest wspierany ze środków budżetu państwa. Zadanie jest finansowane w ramach resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi "Maluch+". Dzięki wsparciu ze środków budżetu państwa wzrost liczby miejsc uległ znacznemu przyspieszeniu - w 2016 r. o ok. 4,1 tys. miejsc. W 2017 r. może przybyć ich aż 10-12 tys.

Mimo stałego i dużego wzrostu liczby instytucji oraz oferowanych przez nie miejsc potrzeby wciąż są ogromne, tym bardziej że w ponad 70 proc. gmin w kraju nie ma jakichkolwiek placówek opieki nad dziećmi do lat 3. Dzisiaj żłobki znajdują się przede wszystkim w dużych miastach i korzystają z nich najlepiej sytuowane rodziny. Rząd chce to zmienić. Celem jest, aby każda polska rodzina, jeżeli chce umieścić dziecko w żłobku, mogła to zrobić, a ponoszona przez nią opłata nie pochłaniała większości domowego budżetu. Rząd realizując ten cel, przeznacza w 2018 r. w ramach programu "Maluch+" aż 450 mln zł na miejsca opieki dla najmłodszych. To trzy razy więcej niż obecnie. Co więcej, zwiększona pula środków na miejsca opieki dla maluchów stanowi niemal równowartość połowy kwoty (1  mld zł), jaką w skali roku wydają na żłobki te wszystkie gminy w Polsce, w których tego typu placówki już funkcjonują.

Zwiększona pula środków na żłobki pozwoli nie tylko na powstanie i zapewnienie funkcjonowania miejsc opieki nad maluchami, lecz także na obniżenie opłat ponoszonych przez rodziców. Do tej pory koszt związany z pobytem dziecka w żłobku stanowił dla wielu rodzin barierę nie do pokonania. W efekcie jedno z rodziców zaprzestawało aktywności zawodowej z powodu braku możliwości zapewnienia opieki nad dzieckiem. Ponieważ środki z programu "Maluch+" mogą być przeznaczone na pokrycie bieżących kosztów funkcjonowania miejsca opieki, dla rodziców oznaczać to będzie znaczne wsparcie i spadek kosztów ponoszonych za pobyt dzieci w żłobku.

Łatwiej i bezpieczniej

W lipcu 2017 r. uchwalone zostały zmiany, które ułatwiają tworzenie i funkcjonowanie żłobków oraz zwiększają bezpieczeństwo dzieci.

Zlikwidowano wymóg posiadania co najmniej dwóch sal, których wielkość musi rosnąć proporcjonalnie do każdego dziecka. Przy większej liczbie dzieci sale te musiały mieć dużą powierzchnię, a jedna z nich (sypialnia) była używana w znacznie mniejszym stopniu i przez większość czasu stała pusta. Obowiązek posiadania dwóch sal jest pozostałością po czasach, gdy po pierwsze do żłobków uczęszczały w dużej liczbie dzieci do pierwszego roku życia, a po drugie dzieci leżakowały w stacjonarnych dużych łóżeczkach i w związku z tym konieczna była osobna sala. Obecnie w żłobkach w zasadzie nie ma dzieci do pierwszego roku życia, a dzieci korzystają z rozkładanych lekkich leżaczków, które w każdej chwili mogą być rozłożone przez personel. Rozwiązanie takie sprawdza się w innych państwach, np. na Węgrzech, a również w polskich przedszkolach. Co warte podkreślenia, takie leżaczki są stosowane w funkcjonujących dzisiaj klubach dziecięcych, które obok żłobków są podstawową formą opieki nad dziećmi do lat trzech.

Dzięki zmianom zwiększy się także bezpieczeństwo dzieci w żłobkach. Wprowadzono wymóg odbycia przez opiekunów co dwa lata szkolenia z pierwszej pomocy. Ponadto kandydaci na opiekunów, dyrektorów żłobka, a także kierujących pracą klubu dziecięcego czy pielęgniarki będą sprawdzeni pod kątem tego, czy nie figurują w bazie danych rejestru publicznego sprawców przestępstw na tle seksualnym. Dodatkowo dzieci przebywające w żłobku i klubie dziecięcym mają mieć zapewnione wyżywienie spełniające wymagania dla danej grupy wiekowej wynikające z aktualnych norm żywienia dla populacji polskiej opracowywanych przez Instytut Żywności i Żywienia. Nie bez znaczenia jest również to, że rodzice będą mogli utworzyć radę rodziców, która będzie miała kompetencje doradczo-kontrolne.

Ponadto rozszerzono katalog podmiotów mogących zakładać żłobki i kluby dziecięce oraz zatrudniać dziennych opiekunów (inne niż gminy jednostki samorządu terytorialnego oraz instytucje publiczne) oraz zniesiono wymóg posiadania w żłobku co najmniej dwóch pomieszczeń przeznaczonych na pobyt dzieci, a w klubach dziecięcych umożliwiono przybywanie dzieci do 10 godzin dziennie, tak jak w żłobkach. Kluby będą placówkami mniejszymi i bardziej kameralnymi - do 30 dzieci.

Ile pieniędzy i dla kogo?

O wsparcie na utworzenie i zapewnienie funkcjonowania miejsc opieki dla dzieci do lat trzech mogą ubiegać się jednostki samorządu terytorialnego, osoby fizyczne, a także osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej

Program "Maluch+" 2018 będzie realizowany w jednej edycji, złożonej z czterech modułów, w ramach których dofinansowanie obejmuje działania na rzecz rozwoju i utrzymania infrastruktury opieki na dziećmi w wieku do lat trzech. W praktyce infrastruktura ta oznacza żłobki, kluby dziecięce i miejsca u dziennych opiekunów.

MODUŁ 1

Pierwszy ze wspomnianych modułów dotyczy tworzenia nowych miejsc w instytucjach opieki i zapewnienia ich funkcjonowania, a także tworzenia nowych instytucji. Został podzielony na dwie części - moduł 1a i moduł 1b.

MODUŁ 1A

Zakłada on, że dofinansowywane będą zadania na terenie tych gmin, gdzie nie funkcjonują żłobki lub kluby dziecięce, a zadanie dotyczy utworzenia miejsc dla nie więcej niż 20 proc. dzieci w rocznikach 1-2 lata w gminie a wysokość dotacji nie przekracza 3 mln zł.

WAŻNE

Dla gmin, w których nie ma żłobków, wprowadzono gwarancję 80-proc. dotacji do utworzenia żłobka i klubu dziecięcego.

Mając na uwadze zwiększone środki w programie, również pozostałe gminy mogą liczyć na wyższe dofinansowanie niż w poprzednich latach. Co więcej, o środki te mogą aplikować powiaty oraz samorządy województwa.

MODUŁ 1B

Przewiduje on dofinansowanie dla zadań realizowanych na terenie gmin, w których na dzień składania oferty konkursowej funkcjonowały żłobki lub kluby dziecięce albo nie funkcjonowały żłobki lub kluby dziecięce, ale zadanie dotyczy utworzenia miejsc w gminie dla więcej niż 20 proc. dzieci w rocznikach 1-2 lata, a dofinansowanie przeznaczone na zadanie polegające na tworzeniu nowych miejsc opieki w gminie przekracza 3 mln zł.

MODUŁ 2

Do gmin adresowany jest także moduł 2. W ramach tego modułu dofinansowaniem może być objęte zapewnienie funkcjonowania miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat trzech tworzonych przez gminy z udziałem programu "Maluch+".

MODUŁ 3 I 4

Z programu "Maluch+" mogą skorzystać również inne podmioty niż jednostki samorządu terytorialnego. Dla tych podmiotów przewidziano moduły 3 i 4. Moduł 3 ma na celu utworzenie w 2018 r. nowych miejsc w instytucjach opieki nad dziećmi w wieku do lat trzech i zapewnienie ich funkcjonowania, a także samo utworzenie miejsc. Natomiast celem modułu 4 jest zapewnienie funkcjonowania istniejących miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat trzech.

Jak ubiegać się o dofinansowanie?

Aby zgłosić się do programu, należy wypełnić odpowiedni formularz oferty. Formularze ofert są dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Formularz oferty można złożyć w formie papierowej lub w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy ePUAP.

Oferty w formie papierowej można składać osobiście lub nadsyłać pocztą z dopiskiem na kopercie "Oferta na konkurs Maluch+ 2018" do właściwego - ze względu na położenie gminy, na terenie której prowadzona jest lub będzie instytucja opieki - urzędu wojewódzkiego.

Oferty w formie elektronicznej złożone za pośrednictwem platformy ePUAP z wykorzystaniem profilu zaufanego albo za pomocą bezpiecznego podpisu elektronicznego weryfikowanego certyfikatem kwalifikowanym należy przesyłać na konto urzędu wojewódzkiego, wpisując w temacie np. dla modułu 1a: "Oferta MALUCH+ 2018 - moduł 1a - nazwa_jst_której_dotyczy_oferta" (zasady składania ofert są opisane w pkt 7 programu).

Formularz oferty musi spełniać wymagania formalne, m.in. musi być złożony w terminie i wypełniony kompletnie. Do oferty należy dołączyć wymagane przez właściwy urząd wojewódzki załączniki.

Kiedy rozstrzygnięcie konkursu?

Po zebraniu od wojewodów informacji o ofertach zakwalifikowanych do programu minister podejmie decyzję co do zakresu (wyboru modułu lub modułów), sposobu (kryteriów i wag kryteriów) podziału środków na program i kwot dofinansowania dla beneficjentów.

Ogłoszenie wyników konkursu nastąpi dla wszystkich modułów, z podziałem na beneficjentów, do 31 stycznia 2018 r. Wyniki konkursu zostaną podane do publicznej wiadomości na stronie internetowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: www.mrpips.gov.pl oraz przekazane do urzędów wojewódzkich.

WAŻNE

Dofinansowanie dotyczy zadań realizowanych w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r.

Utrzymanie dofinansowanych miejsc

Warunkiem programu jest utrzymanie funkcjonowania objętych dofinansowaniem miejsc opieki nad dziećmi do lat trzech przez minimalny okres funkcjonowania miejsc dofinansowanych z programu wynoszący - przy dotacji do tworzenia miejsc - pięć lat.

Korekty ofert

W razie stwierdzenia w ofercie oraz w załącznikach braków lub błędów, z wyłączeniem sytuacji gdy oferta została złożona po terminie, wojewoda informuje o nich oferenta i wzywa do korekty, uzupełnienia lub wyjaśnienia informacji zawartych w ofercie lub załącznikach w wyznaczonym przez siebie terminie, pod rygorem odrzucenia oferty.

WAŻNE

Oferta może być skorygowana lub uzupełniona jeden raz, wyłącznie na wezwanie wojewody.

Wydłużenie terminu

Realizację projektu z wykorzystaniem środków z programu "Maluch+" ułatwi wydłużenie terminu zakończenia zadania (utworzenia miejsc opieki), czyli data wpisu instytucji do rejestru żłobków i klubów dziecięcych lub do wykazu dziennych opiekunów. W edycji 2018 będzie to możliwe do 31 stycznia 2019 r.

Gdzie znaleźć informacje o konkursie?

Szczegółowe zasady konkursu - tryb, terminy, zasady - zawiera resortowy program rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat trzech "Maluch +" 2018.

Tabela 1. Do kiedy należy złożyć wniosek

Gminy, powiaty, samorządy województwa
	na funkcjonowanie miejsc w instytucjach opieki utworzonych przez gminy przy udziale środków z programu "Maluch+"	2
	na utworzenie i funkcjonowanie żłobka, klubu dziecięcego, zatrudnienie dziennego opiekuna	1a i 1b
Osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, w tym uczelnie
	na utworzenie i funkcjonowanie żłobka, klubu dziecięcego, zatrudnienie dziennego opiekuna	3
	na funkcjonowanie żłobka, klubu dziecięcego, zatrudnienie dziennego opiekuna	4

Tabela 2. Jakie środki można otrzymać

Gminy, powiaty, samorządy województwa
1a i 1b	na jedno nowo tworzone miejsce w żłobku lub klubie dziecięcym (do 20 000 zł)
1a i 1b	na jedno nowo tworzone miejsce u dziennego opiekuna (do 5000 zł)
1a i 1b	w przypadku wydatków na funkcjonowanie miejsc kwota dofinansowania zostanie określona na etapie rozstrzygnięcia konkursu, przy czym w przypadku miejsc dla dzieci niepełnosprawnych lub wymagających szczególnej opieki zostanie odpowiednio zwiększona
2 (ten moduł dotyczy tylko gmin)	kwota dofinansowania zostanie określona na etapie rozstrzygnięcia konkursu, przy czym w przypadku miejsc dla dzieci niepełnosprawnych lub wymagających szczególnej opieki zostanie odpowiednio zwiększona
Osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, w tym uczelnie
3	na jedno nowo tworzone miejsce w żłobku lub klubie dziecięcym (do 10 000 zł)
	na jedno nowo tworzone miejsce u dziennego opiekuna (do 5000 zł)
	w przypadku zapewnienia funkcjonowania nowo utworzonych miejsc opieki kwota dofinansowania zostanie określona na etapie rozstrzygnięcia konkursu, przy czym warunkiem otrzymania dofinansowania jest pomniejszenie o przyznaną kwotę dofinansowania opłaty ponoszonej przez rodziców za jedno dziecko
4	kwota dofinansowania zostanie określona na etapie rozstrzygnięcia konkursu, przy czym warunkiem otrzymania dofinansowania jest pomniejszenie o przyznaną kwotę dofinansowania opłaty ponoszonej przez rodziców za jedno dziecko; w przypadku wydatków na funkcjonowanie miejsc dla dzieci niepełnosprawnych lub wymagających szczególnej opieki kwota zostanie powiększona o dodatkowe środki finansowe z przeznaczeniem dla podmiotu prowadzącego instytucję opieki na utrzymanie miejsc dla dzieci niepełnosprawnych lub wymagających szczególnej opieki

Rządowy program w pytaniach i odpowiedziach

Mimo dość szczegółowych wyjaśnień dotyczących tegorocznej edycji programu "Maluch+" potencjalni uczestnicy zadają liczne pytania. Oto odpowiedzi na najczęściej zgłaszane przez potencjalnych beneficjentów problemy

● Jakie dokumenty należy złożyć, aby ubiegać się o dofinansowanie z programu "Maluch+" 2018?

Aby ubiegać się o dofinansowanie, należy złożyć ofertę konkursową na formularzach, które są dostępne na stronie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Socjalnej. Wzory tych dokumentów stanowią załączniki do programu:

- moduł 1a - załącznik 1a,

- moduł 1b - załącznik 1b,

- moduł 2 - załącznik 2,

- moduł 3 - załącznik 3,

- moduł 4 - załącznik 4.

● Jakie załączniki należy dołączyć do formularza oferty konkursowej?

Do formularza oferty - w zależności od modułu - należy dołączyć:

● w przypadku oferty dotyczącej inwestycji budowlanej - program inwestycji (według wzoru określonego przez urząd wojewódzki),

● dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu, w którym będzie prowadzony żłobek, klub dziecięcy lub będzie sprawowana opieka przez dziennego opiekuna (np. akt własności, umowa najmu),

● kalkulację kosztów (według wzoru określonego przez urząd wojewódzki),

● oświadczenie o braku żłobków i klubów dziecięcych wpisanych do rejestru żłobków i klubów dziecięcych na dzień składania oferty konkursowej (według wzoru określonego przez urząd wojewódzki);

● w przypadku oferty dotyczącej inwestycji budowlanej - program inwestycji (według wzoru określonego przez urząd wojewódzki),

● dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu, w którym będzie prowadzony żłobek, klub dziecięcy lub będzie sprawowana opieka przez dziennego opiekuna (np. akt własności, umowa najmu),

● kalkulację kosztów (według wzoru określonego przez urząd wojewódzki),

● dokument (np. uchwała rady gminy) potwierdzający istnienie lub planowane wprowadzenie w 2018 r. powszechnego systemu dofinansowania pobytu dzieci w instytucjach opieki, przez który rozumie się prowadzenie przez gminę instytucji opieki zapewniających miejsca dla przynajmniej 33 proc. dzieci w rocznikach 1-2 lub dofinansowywanie przez gminę pobytu wszystkich dzieci w niepublicznych instytucjach opieki (np. dopłaty do miejsc w instytucjach prowadzonych przez podmioty niegminne, bony dla rodziców na pokrycie kosztów pobytu dziecka w niegminnych instytucjach opieki);

● kalkulację kosztów (według wzoru określonego przez urząd wojewódzki),

● oświadczenie o przeciętnej miesięcznej liczbie dotowanych dzieci w niepublicznych żłobkach i klubach dziecięcych w 2017 r. (według wzoru określonego przez urząd wojewódzki),

● wyciąg z rejestru żłobków i klubów dziecięcych uwzględniający liczbę miejsc opieki w instytucjach niegminnych (na dzień składania oferty);

● w przypadku oferty dotyczącej inwestycji budowlanej - program inwestycji (według wzoru określonego przez urząd wojewódzki),

● dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu, w którym będzie prowadzony żłobek, klub dziecięcy lub będzie sprawowana opieka przez dziennego opiekuna (np. akt własności, umowa najmu),

● w przypadku oferty dotyczącej uczelni, składanej przez podmiot współpracujący, do oferty należy dołączyć umowę (porozumienie) o współpracy z uczelnią,

● kalkulację kosztów (według wzoru określonego przez urząd wojewódzki);

● kalkulację kosztów (według wzoru określonego przez urząd wojewódzki),

● w przypadku oferty dotyczącej uczelni, składanej przez podmiot współpracujący, do oferty należy dołączyć umowę (porozumienie) o współpracy z uczelnią.

Wzory załączników określane przez urząd wojewódzki należy pobrać ze strony internetowej właściwego urzędu wojewódzkiego (zostaną one zamieszczone w terminie 3 dni roboczych od dnia ogłoszenia konkursu).

Szczegółowo zasady składania ofert są opisane w pkt 7 programu, dostępnym na stronie MRPiPS.

● Czy podmiot inny niż jednostka samorządu terytorialnego, który występuje z wnioskiem o środki z dwóch modułów (3 i 4), powinien złożyć odrębny wniosek do każdego modułu?

Tak, do każdego modułu należy wypełnić odrębny wniosek (formularze ofert w ramach modułu 3 i 4 się różnią).

● Czy podmiot, który prowadzi żłobek lub klub dziecięcy w dwóch lokalizacjach, ale wskazanych w rejestrze żłobków i klubów dziecięcych jako jedna pozycja, powinien w ofercie konkursowej (moduł 4) wykazać każdą lokalizację odrębnie czy wykazać - tak jak w rejestrze - jedną instytucję w jednej pozycji?

W przypadku ofert składanych przez podmioty inne niż jednostki samorządu terytorialnego (moduł 3 i 4) należy je składać dla każdego podmiotu łącznie na wszystkie miejsca opieki, we wszystkich instytucjach (żłobkach, klubach dziecięcych i u dziennych opiekunów) mieszczących się na terenie jednej gminy, z wyodrębnieniem każdej instytucji wpisanej w osobnej pozycji rejestru żłobków i klubów dziecięcych albo wykazu dziennych opiekunów lub planowanej do wpisu.

● W jaki sposób ofertę składają powiat i województwo (moduł 1a i 1b)?

Powiat lub województwo składają oferty konkursowe dla każdej instytucji wpisanej w osobnej pozycji rejestru żłobków i klubów dziecięcych albo wykazu dziennych opiekunów lub planowanej do wpisu łącznie na wszystkie miejsca opieki, z wyodrębnieniem każdej instytucji. Podczas wypełniania oferty należy wziąć pod uwagę to, czy instytucje będą funkcjonowały na terenie jednej, czy różnych gmin (każda gmina to odrębny wiersz), a także na to, czy będzie to jedna forma opieki czy kilka różnych form (każda forma opieki to odrębny wiersz).

● Czy kwota 3 mln zł wskazana w module 1a dotyczy wysokości dofinansowania na utworzenie miejsc w jednej instytucji opieki, czy w kilku instytucjach planowanych do utworzenia na terenie jednej gminy?

W module 1a wysokość dofinansowania nie może przekraczać 3 mln zł na zadanie polegające na tworzeniu nowych miejsc opieki w gminie. Oznacza to, że oferent może w ramach modułu 1a występować o dofinansowanie kilku instytucji opieki na terenie jednej gminy, o ile łączna wysokość dofinansowania na ich utworzenie nie przekracza 3 mln zł. Jeśli wysokość dofinansowania jest wyższa, to oferent wypełnia załącznik 1b.

PRZYKŁAD 1

Dwie inwestycje poniżej 3 mln zł

Gmina tworzy np. żłobek i występuje o dofinansowanie w wysokości 2 mln zł oraz tworzy klub dziecięcy i występuje o dofinansowanie w wysokości 1 mln zł. Łączna wysokość dofinansowania wynosi zatem 3 mln zł. Gmina wypełnia załącznik 1a.

PRZYKŁAD 2

Dwie inwestycje powyżej 3 mln zł

Gmina tworzy np. żłobek i występuje o dofinansowanie w wysokości 3 mln zł oraz tworzy klub dziecięcy i występuje o dofinansowanie w wysokości 1 mln zł. Łączna wysokość dofinansowania wynosi zatem 4 mln zł. Gmina wypełnia załącznik 1b.

PRZYKŁAD 3

Powiat tworzy żłobki w różnych gminach

Powiat/województwo tworzy np. dwa żłobki na terenie dwóch różnych gmin i występuje o dofinansowanie w wysokości odpowiednio 2 mln zł i 1,5 mln zł. Powiat/województwo wypełnia załącznik 1a, ponieważ wysokość dofinansowania nie przekracza 3 mln zł na jedną gminę.

PRZYKŁAD 4

Powiat tworzy żłobki w jednej gminie

Powiat/województwo tworzy np. żłobek i klub dziecięcy na terenie jednej gminy i występuje o dofinansowanie w wysokości odpowiednio 2 mln zł i 1,5 mln zł. Powiat/województwo wypełnia załącznik 1b, ponieważ wysokość dofinansowania przekracza 3 mln zł na jedną gminę.

Zakwalifikowanie do modułu 1a następuje tylko po spełnieniu łącznie trzech warunków:

● na terenie gminy na dzień składania oferty konkursowej nie funkcjonowały żadne żłobki lub kluby dziecięce,

● zadanie dotyczy utworzenia miejsc dla nie więcej niż 20 proc. dzieci w rocznikach 1-2 w gminie,

● wysokość dofinansowania na zadanie polegające na tworzeniu nowych miejsc opieki w gminie nie przekracza 3 mln zł.

● Które jednostki samorządu terytorialnego mogą ubiegać się o dofinansowanie w ramach modułu 1b?

O dofinansowanie mogą ubiegać się te jednostki samorządu terytorialnego, które na dzień składania oferty konkursowej spełniają jeden z poniższych warunków:

1) na terenie gminy funkcjonowały żłobki lub kluby dziecięce lub

2) na terenie gminy nie funkcjonowały żłobki lub kluby dziecięce i zadanie dotyczy utworzenia miejsc dla więcej niż 20 proc. dzieci w rocznikach 1-2 w gminie lub

3) na terenie gminy nie funkcjonowały żłobki lub kluby dziecięce i wysokość dofinansowania na zadanie polegające na tworzeniu nowych miejsc opieki w gminie przekracza 3 mln zł.

● W jaki sposób oferty składają podmioty współpracujące z uczelniami (moduł 3 i 4)?

Podmiot współpracujący z uczelnią składa w ramach danego modułu ofertę łącznie na wszystkie miejsca opieki we wszystkich instytucjach (żłobkach, klubach dziecięcych i u dziennych opiekunów) mieszczących się na terenie jednej gminy, z wyodrębnieniem każdej instytucji wpisanej w osobnej pozycji rejestru żłobków i klubów dziecięcych albo wykazu dziennych opiekunów lub planowanej do wpisu. Jeśli podmiot współpracuje z więcej niż jedną uczelnią i chciałby ubiegać się o dofinansowanie w ramach modułu 3 i 4, to składa tyle ofert, z iloma uczelniami współpracuje (np. jeśli współpracuje z dwiema uczelniami, składa dwie oferty). Podmiot współpracujący z uczelnią może złożyć ofertę i w ramach modułu 4 (na funkcjonowanie miejsc opieki), i w ramach modułu 3 (na utworzenie nowych miejsc i ich funkcjonowanie). Jeżeli podmiot współpracujący z uczelnią chciałby otrzymać dofinansowanie tylko do funkcjonowania miejsc opieki, to może złożyć ofertę w ramach modułu 4.

● Czy składając ofertę w module 1 i 3, należy dołączyć do oferty dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu, w którym będzie prowadzony żłobek, klub dziecięcy lub będzie sprawowana opieka przez dziennego opiekuna?

Tak. W dniu składania oferty należy przedstawić dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu obowiązkowo w ramach modułu 3, a w ramach modułu 1 wtedy, gdy jednostka samorządu terytorialnego posiada już lokal. Należy przy tym pamiętać, że istnieje możliwość podpisania np. umowy najmu lokalu z zastrzeżeniem, że okres najmu niekoniecznie musi rozpocząć się w dniu podpisania takiej umowy.

Ponadto w myśl pkt 10.1 programu na każdym etapie konkursu, po złożeniu oferty - w trakcie realizacji zadania oraz w okresie minimalnego okresu funkcjonowania instytucji lub miejsc opieki dofinansowanych z programu - jest możliwa zmiana nazwy zadania związana ze zmianami nazw ulic, nazw geograficznych i lokalizacji, jak również nazwy własnej instytucji. Zmiana taka wymaga zgody wojewody.

W przypadku gdy beneficjent posiada działkę, na której planuje zbudować nowy obiekt budowlany (w przypadku modułu 3 jest to koszt niekwalifikowalny) i z programu "Maluch+" 2018 pozyskać środki np. na zakup i montaż wyposażenia, powinien dołączyć do oferty dokument potwierdzający tytuł prawny do nieruchomości. Nie dotyczy to beneficjentów modułu 1a i 1b, którzy planują dokonać zakupu działki w ramach programu.

● Czy podmioty niegminne (np. osoby fizyczne), które chcą utworzyć żłobek i pozyskać dofinansowanie z modułu 3, muszą na dzień składania oferty prowadzić działalność gospodarczą?

Nie, nie jest to wymagane.

● Na terenie gminy funkcjonuje już żłobek miejski. Czy w związku z nowelizacją ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat trzech gmina może ubiegać się o dofinansowanie do utworzenia dodatkowych miejsc?

Tak. Jeśli w wyniku nowelizacji ustawy gmina może zwiększyć liczbę miejsc opieki (i dysponuje lokalem, który na to pozwala), to może ubiegać się o dofinansowanie w ramach programu.

● Gdzie należy wskazać kwotę dofinansowania do funkcjonowania miejsc opieki, o jaką się występuje?

Kwota ta zostanie określona na etapie rozstrzygnięcia konkursu. W związku z tym nie wykazuje się jej na formularzu oferty konkursowej.

● W ofercie konkursowej w ramach modułu 1 i 3 należy wykazać koszty tworzenia miejsc opieki - inwestycyjne i bieżące. Co się składa na te koszty i czym się od siebie różnią?

Koszty inwestycyjne w zakresie tworzenia miejsc opieki to wszystkie te, które są związane z ich powstawaniem - odbudową, rozbudową i nadbudową budynku, a także innymi robotami budowlanymi (z wyłączeniem wykonywania obiektu budowlanego), takimi jak przebudowa czy remont. Kosztem inwestycyjnym jest również koszt wyposażenia lub wyposażenie i montaż placu zabaw, jeśli przekracza jednorazowo kwotę 3500 zł.

Koszty bieżące w zakresie tworzenia miejsc opieki to wszystkie te, które w sposób pośredni przyczyniają się do utworzenia miejsc. Chodzi np. o koszty dostawy mediów w okresie tworzenia miejsc opieki, czyli przed dokonaniem wpisu do rejestru żłobków i klubów dziecięcych lub do wykazu dziennych opiekunów. Koszt bieżący nie może jednorazowo przekraczać 3500 zł.

● W ofercie konkursowej w modułach 1a, 1b i 3 w ramach wydatków na tworzenie miejsc należy wykazać wkład własny. Jakie mogą być źródła wkładu własnego?

Zgodnie z pkt 5.2.1. programu można pozyskiwać źródeł finansowania zadania inne niż środki własne i dotacja. Są one traktowane na równi ze środkami własnymi beneficjenta. Program nie określa, jakie mogą to być źródła finansowania. W związku z tym to postanowienie należy traktować szeroko.

● Czy dokumentacja projektowa może być kosztem kwalifikowalnym?

W ramach modułów 1 i 3 dokumentacja projektowa może być uznana za koszt kwalifikowalny, jeżeli dotyczy przedmiotu dofinansowania, którym może być - w zależności od modułu - wykonywanie obiektu budowlanego, odbudowa, rozbudowa i nadbudowa, a także inne roboty budowlane, takie jak przebudowa lub remont.

● Czy w ramach modułów 1 i 3 jest możliwy zakup tylko i wyłącznie placu zabaw?

Nie, w ramach tych modułów nie można sfinansować zakupu tylko i wyłącznie placu zabaw lub ogrodzenia. Zakup ten nie przyczynia się bezpośrednio do utworzenia miejsc opieki. Natomiast może być on jednym z zakupów planowanych w ramach całej inwestycji polegającej na utworzeniu miejsc opieki (np. wraz z remontem i wyposażeniem lokalu).

● Czy okres trwałości, o którym mowa w pkt 6.3., dotyczy również modułów 2 i 4?

Nie, opisany w pkt 6.3. okres trwałości dotyczy tylko miejsc opieki utworzonych w ramach modułów 1 i 3.

● Czy wymóg utrzymania miejsc, o którym mowa w pkt 6.3. programu, dotyczy wszystkich miejsc w ramach danego żłobka, klubu dziecięcego lub u dziennego opiekuna czy tylko tych, które zostały utworzone ze środków programu?

Wymóg utrzymania miejsc dotyczy tych miejsc, które zostały utworzone przy wsparciu programu "Maluch+" 2018.

● Czy wymóg trwałości w ramach modułu 1a i 1b dotyczy również miejsc dla dzieci niepełnosprawnych?

Tak. Jednak w okresie trwałości - w przypadku niewykorzystania miejsc utworzonych w ramach modułu 1 dla dzieci niepełnosprawnych lub wymagających szczególnej opieki - możliwe jest objęcie opieką dzieci spoza tej grupy. Dzieci z grupy docelowej muszą mieć jednak zapewnione pierwszeństwo przy naborze.

● Czy w ramach programu można ubiegać się o środki na tworzenie nowych miejsc opieki dla dzieci niepełnosprawnych lub wymagających szczególnej opieki?

Tak, o dofinansowanie do tworzenia nowych miejsc opieki dla dzieci niepełnosprawnych lub wymagających szczególnej opieki można ubiegać się w ramach modułów 1a i 1b. W ramach modułu 1 można wystąpić również o dofinansowanie do funkcjonowania nowo utworzonych miejsc opieki.

Uwaga! Aby dofinansowanie do funkcjonowania nowo utworzonych miejsc opieki dla dzieci z tej grupy było rozliczone (nie było uznane za przyznane niezgodnie z przeznaczeniem), a kwota dofinansowania dodatkowo pomniejszona, miejsca te muszą być w okresie dofinansowania wykorzystane (obsadzone) przez dzieci niepełnosprawne lub wymagające szczególnej opieki.

● W których modułach można ubiegać się o dofinansowanie do funkcjonowania miejsc opieki dla dzieci niepełnosprawnych lub wymagających szczególnej opieki?

O dofinansowanie do funkcjonowania miejsc opieki dla dzieci z tej grupy można ubiegać się w ramach modułów 2 i 4.

Uwaga! Na dzień składania oferty miejsca te muszą być wykorzystane (obsadzone) przez dzieci z tej grupy lub zadeklarowane do utworzenia do końca 2017 r. Aby dofinansowanie do funkcjonowania nowo utworzonych miejsc opieki dla dzieci z tej grupy było rozliczone (nie było to uznane za przyznane niezgodnie z przeznaczeniem), a kwota dofinansowania dodatkowo pomniejszona, miejsca te muszą być w okresie dofinansowania wykorzystane (obsadzone) przez dzieci niepełnosprawne lub wymagające szczególnej opieki.

● W jaki sposób weryfikowane jest wykorzystanie miejsc przez dzieci niepełnosprawne lub wymagające szczególnej opieki?

Weryfikacja taka odbywa się na podstawie dokumentów wskazanych w pkt 3.2.2. programu. Chodzi tu o orzeczenia o niepełnosprawności, zaświadczenia o ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniu lub nieuleczalnej chorobie, które powstały w okresie prenatalnym lub w czasie porodu, jak również o zaświadczenia od lekarza specjalisty zawierające wskazanie do objęcia malucha szczególną opieką jako dziecka wymagającego szczególnej opieki.

Jeśli zaś miejsca zadeklarowane w ofertach nie zostały wykorzystane (obsadzone) przez dzieci z grupy niepełnosprawnych lub wymagających szczególnej opieki, to beneficjent jest zobowiązany do zwrotu części dofinansowania przeznaczonej dla tych dzieci. Podstawą do obliczenia kwoty zwrotu za każdy miesiąc niewykorzystania jest zwiększona kwota dofinansowania przeznaczona dla podmiotu na zapewnienie funkcjonowania miejsc dla tych dzieci.

Zwrot nieprzysługujących środków finansowych następuje w proporcjonalnej wysokości do liczby niewykorzystanych (nieobsadzonych) miejsc przez dzieci z grupy dzieci niepełnosprawnych lub wymagających szczególnej opieki. W praktyce od liczby miejsc dla dzieci niepełnosprawnych należy odjąć liczbę miejsc wykorzystanych (miesięcznie). Powstałą różnicę należy pomnożyć przez miesięczną kwotę różnicy między ogólną kwotą dofinansowania a kwotą dofinansowania dla dzieci niepełnosprawnych.

● W ramach modułu 2 gminy mogą się ubiegać o dofinansowanie na zapewnienie funkcjonowania miejsc opieki, które utworzyły z udziałem programu "Maluch". O które edycje programu chodzi?

Dotyczy to wszystkich edycji programu "Maluch", czyli od 2011 do 2017 r., włącznie z edycją specjalną "Za życiem".

● Czy warunkiem otrzymania dofinansowania jest wniesienie zabezpieczenia należytego wykonania umowy?

Wniesienie zabezpieczenia jest obowiązkowe w przypadku modułów 3 i 4, natomiast w przypadku modułu 1 i modułu 2 wojewoda może zażądać wniesienia zabezpieczenia. Wnoszone jest ono w jednej z form wskazanych przez wojewodę - weksla, weksla in blanco, hipoteki, zastawu lub gwarancji bankowej (jest to katalog zamknięty). Zabezpieczenie - z zastrzeżeniem weksla in blanco - powinno być ustanowione na kwotę nie mniejszą niż wysokość przyznanego dofinansowania. W przypadku modułu 3 zwrot dokumentu stanowiącego zabezpieczenie umowy jest dokonywany po rozliczeniu dofinansowania i zwrocie ewentualnych należności wraz z odsetkami po pięcioletnim okresie trwałości. W przypadku modułu 4 zaś zwrot dokumentu stanowiącego zabezpieczenie umowy jest dokonywany po rozliczeniu dofinansowania i zwrocie ewentualnych należności wraz z odsetkami.

● W jaki sposób należy obliczyć kwotę zwrotu w przypadku niedochowania okresu trwałości?

Zapewnienie funkcjonowania miejsc opieki oznacza, że przynajmniej 75 proc. miejsc wskazanych w umowie jest wykorzystywanych (obsadzonych) przez pięć lat. Podstawą do obliczenia kwoty zwrotu z tytułu niedotrzymania okresu trwałości jest kwota dofinansowania na tworzenie miejsc. Jeśli w okresie trwałości co najmniej 75 proc. miejsc nie będzie wykorzystanych (nie będzie 75 proc. zapisanych dzieci w stosunku do miejsc, na które zostało przyznane dofinansowanie), to beneficjent zobowiązany będzie do zwrotu wykorzystanych środków finansowych za nieobsadzone miejsca utworzone z programu. Zwrot ten następuje w proporcjonalnej wysokości do liczby niewykorzystanych miejsc za każdy miesiąc niewykorzystania miejsc na poziomie 75 proc. w stosunku do miejsc wskazanych w umowie.

W praktyce od liczby nowo utworzonych miejsc wskazanych w umowie z wojewodą należy odjąć liczbę miejsc wykorzystanych (miesięcznie). Powstałą różnicę należy pomnożyć przez miesięczną kwotę dofinansowania. W związku z tym że program mówi o maksymalnej kwocie dotacji na jedno miejsce (ogólnie, bez określania kwoty w ujęciu miesięcznym), oraz w związku z tym że ta kwota może być różna w przypadku poszczególnych beneficjentów, należy ją wyliczać indywidualnie, według następującego schematu:

kwota dotacji na utworzenie 1 miejsca : okres trwałości w miesiącach

W podanym wzorze jego wynik to kwota dofinansowania na utworzenie 1 miejsca opieki w ujęciu miesięcznym. Jeśli np. dotacja na utworzenie 1 miejsca wynosi 5000 zł, a okres trwałości to 60 miesięcy (5 lat x 12 miesięcy = 60 miesięcy), to miesięczna kwota dofinansowania na 1 miejsce wyniesie:

5000 zł : 60 miesięcy = 83,33 zł

Następnie należy policzyć, jaka jest różnica między liczbą miejsc faktycznie utworzonych (np. 10 miejsc) a liczbą miejsc obsadzonych (np. 8 miejsc) w ujęciu miesięcznym. Powstałą różnicę (2 miejsca) należy pomnożyć przez ww. kwotę (83 zł). Wynik mnożenia daje miesięczną kwotę zwrotu (w zaprezentowanym przykładzie będzie to 166,66 zł).

Gminy sprawnie zakładają żłobki

Od pół roku do roku - tyle mniej więcej czasu od momentu podpisania umowy w sprawie dotacji z programu "Maluch+" gminy potrzebują na otwarcie żłobków. Ministerialne wsparcie pozwala lokalnym samorządom na rozwój infrastruktury społecznej, a rodzicom na wybór opieki nad dzieckiem i powrót na rynek pracy

Coraz więcej gmin dostrzega potrzebę uwzględnienia w swojej działalności inicjatyw na rzecz rodzin. Nic więc dziwnego, że przybywa gmin zainteresowanych pozyskaniem wsparcia z resortowego programu "Maluch+". Przykłady wielu gmin, takich jak np. Gorzów Wielkopolski, Gryfino czy Tychowo, pokazują, że tworzenie i zapewnienie miejsc opieki dla maluchów lokalnemu samorządowi po prostu się opłaca, a inwestycje przebiegają bardzo sprawnie. Wystarczy przyjrzeć się harmonogramom realizacji tych inwestycji. Pokazujemy je przykładowo dla trzech gmin, które uczestniczyły w ubiegłorocznym programie.

Tabela 3. Jak samorządy radziły sobie w ubiegłym roku. Harmonogramy działań

Data złożenia oferty konkursowej w ramach programu "Maluch+"	Data podpisania umowy z wojewodą ws. przekazania dotacji z programu "Maluch+"	Data rozpoczęcia procedur związanych z inwestycją (m.in. pozwolenie na budowę, zgody na przyłącza, zamówienia publiczne)	Czas trwania procedur związanych z rozpoczęciem inwestycji	Czas trwania budowy żłobka - od  decyzji o pozwoleniu na budowę do pozwolenia na użytkowanie budynku	Czas trwania naboru kadry do prowadzenia żłobka (dyrektora, wychowawców itp.)	Rozpoczęcie procesu naboru dzieci do żłobka	Czas na uzyskanie decyzji właściwego komendanta Państwowej Straży Pożarnej	Czas na uzyskanie decyzji właściwego państwowego inspektora sanitarnego	Data otwarcia żłobka
27.01.2016	14.06.2016	28.01.2016 - ogłoszenie przetargu na przygotowanie dokumentacji projektowej	łącznie 5 miesięcy do 3.06.2016	27.06.2016 - 14.12.2016	dyrektor: 27.10.2016 - 23.11.2016; kadra: 29.11.2016 - 29.12 2016	rozpoczęcie: 5.12.2016; zakończenie: 14.12.2016	17.11.2016 - 5.12.2016	6.12.2016 - 7.12.2016	2.01.2017
17.03.2016	14.06.2016	8.03.2016 - I ogłoszenie przetargu na budowę żłobka w formule zaprojektuj i wybuduj (unieważnione postępowanie); 1.04.2016 - II ogłoszenie przetargu na budowę żłobka; 29.04.2016 - wybór wykonawcy oraz uzyskanie niezbędnych pozwoleń	4 miesiące	29.06.2016 - 8.12.2016	22.09.2016 - I ogłoszenie naboru na stanowisko dyrektora Żłobka Miejskiego - nierozstrzygnięte; 4.10.2016 - II ogłoszenie naboru na stanowisko dyrektora; 24.10.2016 r. - wybór dyrektora; grudzień 2016 - wybór kadry; łączny czas 3 miesiące	8.11.2016 - ogłoszenie w prasie o naborze dzieci do żłobka, termin składania wniosków -28.11.1016	16.11.2016 - zakończenie realizacji części budowy żłobka wraz z zagospodarowaniem terenu; 28.11.2016 - decyzja komendanta powiatowego Straży Pożarnej; łączny czas 12 dni	16.11.2016 - zakończenie realizacji części budowy żłobka wraz z zagospodarowaniem terenu; 28.11.2016 - opinia państwowego powiatowego inspektora sanitarnego; łączny czas 12 dni	29.12.2016 - wpis do rejestru żłobków i klubów dziecięcych; 30.12.2016 - otwarcie żłobka
1.02.2016	7.06.2016	1.03.2016 - podpisanie i zawarcie umowy z wykonawcą; 13.06.2016 - przekazanie placu budowy	ok. 3 miesięcy	29.03.2016 - decyzja o pozwoleniu na budowę; 21.12.2016 - pozwolenie na użytkowanie	2 miesiące (od grudnia 2016 r. do stycznia 2017 r.)	25.10.2016 - powołanie zespołu ds. rekrutacji dzieci do żłobka miejskiego	1 miesiąc; 12.01.2017 - wystąpienie do komendanta miejskiej straży pożarnej o wydanie opinii	1 miesiąc; 12.01.2017 - wystąpienie do państwowego inspektora sanitarnego o wydanie opinii; 26.01.2017 - wydanie opinii przez Państwowy Inspektorat Sanitarny	9.02.2017 (data wpisu do rejestru żłobków i klubów dziecięcych 30.01.2017)

@RY1@i02/2017/216/i02.2017.216.05000010a.801.jpg@RY2@