Sonda. Zmiany uszczuplą dochody gmin

● JAN MACHOWSKI, kierownik referatu ds. informacji medialnej, Biuro Prasowe Urzędu Miasta Krakowa

Wejście w życie nowej ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności gruntów będzie miało przede wszystkim skutek prawno-rzeczowy. Gmina Miejska Kraków utraci własność większej części nieruchomości gruntowych oddanych w użytkowanie wieczyste. Można stwierdzić, że w krótkiej perspektywie zmiany dochodów gminy będą niewielkie ze względu na to, iż dotychczasowi użytkownicy wieczyści będą mieli obowiązek ponoszenia opłat rocznych z tytułu przekształcenia odpowiadających wysokościom opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego przez okres 20-33 lat. Równocześnie spadnie dochód gminy z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz z tytułu sprzedaży, gdyż większość nieruchomości, których te postępowania mogą dotyczyć, będzie podlegać zakresowi przedmiotowemu nowej ustawy. Jakkolwiek opłaty z tytułu przekształcenia będą mogły być waloryzowane, to szacuje się, że uzyskany wzrost będzie znacząco niższy w porównaniu z możliwym wzrostem opłat z tytułu użytkowania wieczystego, jaki następowałby podczas aktualizacji. Ponieważ zdecydowana większość nieruchomości gruntowych była oddawana w użytkowanie wieczyste w okresie od lat 60. do 80. XX w., z reguły na okres 99 lat, gmina uzyskiwałaby dochód w postaci opłat rocznych z tego tytułu do drugiej połowy XXI w. Opłaty z tytułu przekształcenia przestaną być należne po upływie 20 lub 33 lat (w zależności od powiązania ich z działalnością gospodarczą) od wejścia w życie nowych regulacji. Oznacza to, że gmina utraci dochody z tytułu ww. nieruchomości znacznie szybciej, niż gdyby pozostawały one w użytkowaniu wieczystym do końcu obowiązywania umów. Co więcej, po wygaśnięciu umów użytkowania wieczystego gmina mogłaby dalej tymi gruntami dysponować - poprzez kolejne umowy użytkowania wieczystego bądź poprzez inne czynności prawne.

● ANNA FURMAŃSKA , wydział mienia komunalnego Urzędu Miasta w Przemyślu

Wejście w życie ustawy pozbawi gminy dochodów własnych, ponieważ zastosowany sposób wyliczenia opłaty nie jest korzystny dla budżetu JST. Przykładem może być sprzedaż w różnym okresie dwóch lokali mieszkalnych wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste udziału wynoszącego po 35/1000 części w tej samej nieruchomości gruntowej. Dla jednego udziału ustalono opłatę w wysokości 8,59 zł. Tej opłaty nie udało się zaktualizować z uwagi na śmierć użytkownika wieczystego. W związku z tym opłata przekształceniowa stanowić będzie kwotę 171,80 zł. Natomiast przy sprzedaży drugiego lokalu w 2016 r. opłata roczna została ustalona na kwotę 52,37 zł, więc opłata przekształceniowa wynosić będzie 1047,40 zł. Wejście w życie ustawy to również dodatkowe koszty administracyjne. Zmiany nie są więc korzystne dla jednostek samorządu terytorialnego.

● PATRYK PULIKOWSKI, rzecznik prasowy w Urzędzie Miasta Olsztyna

Zgodnie z projektem wysokość opłaty przekształceniowej jest równa opłacie rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała 1 stycznia 2017 r. Opłata ta może podlegać waloryzacji przy zastosowaniu wskaźników cen nieruchomości. Natomiast zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest aktualizowana na podstawie wartości nieruchomości gruntowej określonej przez rzeczoznawcę majątkowego. Aktualizacja opłaty rocznej pozwoliłaby gminie uzyskać większe dochody niż te wynikające z samej waloryzacji opłaty przekształceniowej. Ponadto zgodnie z projektem ustawy opłaty przekształceniowe wnosi się przez 20 bądź 33 lat, a zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego - przez cały okres trwania prawa użytkowania wieczystego, które zazwyczaj ustanawiane jest na 99 lat. Dodatkowo przed upływem zastrzeżonego w umowie terminu wieczysty użytkownik może żądać jego przedłużenia na dalszy okres. Analiza przytoczonych powyżej przepisów prawa prowadzi do wniosku, że uchwalenie ustawy uszczupli dochody gminy wynikające z opłat z tytułu użytkowania wieczystego. Jednak najbardziej odczuwalne będzie to po 20 latach.

● WŁODZIMIERZ TUTAJ , rzecznik Urzędu Miasta Częstochowy

Wprowadzenie nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami bez założenia dłuższego okresu na przystosowanie się gmin do tej zmiany powoduje, że nie wszystkie nieruchomości w użytkowaniu wieczystym będą miały aktualną wartość rynkową będącą podstawą do naliczenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntów, a tym samym podstawą do naliczenia opłaty przekształceniowej. Gminy nie mają szans na zaktualizowanie wartości gruntów z powodu braku wypowiedzeń. Aktualizacja wartości gruntów jest procesem ciągłym, realizowanym w ramach posiadanych środków budżetowych, a podjęte w 2016 r. prace nad ustawą (z planowanym terminem ustalenia opłaty przekształceniowej - pierwotnie według stanu na koniec grudnia 2016 r., następnie według stanu na styczeń 2017 r.) czyniły niemożliwym podjęcie działań zmierzających do aktualizacji wartości nieruchomości stanowiącej podstawę ustalenia opłaty rocznej. Opłata przekształceniowa będzie wnoszona tylko przez 20 lat, a wraz z upływem tego okresu dochód gminy zostanie drastycznie ograniczony. Obecnie dochód miasta z tego tytułu to ok. 4 mln zł rocznie. Proponowana w nowej ustawie waloryzacja opłaty będzie dotyczyła wyłącznie obecnej podstawy wymiaru opłaty, a nie wynikała z aktualnej wartości rynkowej gruntów - a to zapewniłaby aktualizacja opłaty prowadzona sukcesywnie przez jednostki samorządowe. Proponowana zmiana w zakresie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego jest zdecydowanie niekorzystna z punktu widzenia strony dochodowej samorządów.

● AGNIESZKA BŁACHOWSKA , departament komunikacji społecznej Urzędu Miejskiego w Białymstoku

Przekształcanie gruntów z użytkowania wieczystego w prawo własności zmienia zasady uzyskiwania dochodów gminy. Daje ono jednorazowo większy przychód. Opłata roczna związana z użytkowaniem wieczystym jest rozłożona w czasie, ale jest to coroczny, wieloletni, w miarę stały dochód gminy. Ponadto co 3 lata gmina ma możliwość waloryzacji opłaty rocznej w przypadku zmiany rynkowych cen nieruchomości. Projekt nowej ustawy zakłada opłatę przekształceniową równą wysokości opłaty rocznej, płatną przez lat 20.

● WITOLD WOŁCZYK , rzecznik prasowy Urzędu Miejskiego w Przemyślu

Po przeanalizowaniu projektu ustawy jej wejście w życie pozbawi w naszej ocenie jednostki samorządu terytorialnego dochodów własnych, ponieważ zastosowany sposób wyliczenia opłaty nie jest korzystny dla budżetu gminy, co sprawdziliśmy na konkretnych przykładach. Chcielibyśmy także zauważyć, że wejście w życie projektu to dodatkowe koszty administracyjne.

● ALEKSANDRA SZATKOWSKA , rzecznik prasowy Urzędu Miasta Bytom

Konsekwencje finansowe dla naszej gminy będą niekorzystne. Obecny projekt ustawy przewiduje odpłatność w wysokości 20 opłat rocznych dla osób nieprowadzących działalności gospodarczej i 33 opłat rocznych dla osób prowadzących w lokalach działalność gospodarczą. Należy przyjąć, że przez 20 lat od wejścia w życie ustawy dochód gminy nie ulegnie znacznemu obniżeniu z tego tytułu, przy założeniu, że rada miejska nie podejmie uchwały o udzieleniu bonifikaty od tych opłat. Po upływie 20 lat dochód gminy zmniejszy się o szacunkową kwotę 942 tys. zł rocznie. To kwota opłat na 1 stycznia 2017 r. ⒸⓅ

Oprac. Paweł Sikora