Miasto i turystyka – to można pogodzić

Według wyliczeń Polskiej Organizacji Turystycznej w 2017 r. nasz kraj odwiedziło 18,3 mln zagranicznych gości. To o 4,5 proc. więcej niż w 2016 r. Jeszcze większy wzrost nastąpił w grupie turystów z Polski – o 5,5 proc. Na podróż krótkookresową zdecydowało się 28 mln osób, a długookresową 17,9 mln. Zdaniem ekspertów ten rok przyniesie utrzymanie tego trendu. Świadczą o tym chociażby dane z GUS dotyczące udzielonych noclegów turystom. W pierwszym półroczu ich liczba wyniosła 15,1 mln, wobec 14,2 mln rok wcześniej. Tym samym nastąpił wzrost o 6,3 proc. względem roku poprzedniego. Na coraz większym zainteresowaniu Polską chcą jednak skorzystać nie tylko największe kurorty morskie czy górskie, lecz również miasta położone w mniej turystycznych regionach.

Mają bowiem świadomość, że mogą stać się idealnym miejscem na weekendowy wypoczynek. Szczególnie że obok turystyki krajobrazowej coraz większe znaczenie nabiera turystyka miejska. Towarzyszy ona bowiem podróżom biznesowym, ale motorem jej wzrostu jest też dążenie turystów do poznawania nowych miejsc historycznych, a nie tylko korzystania z walorów przyrodniczych danych krajów. Dla miast taki trend to idealna okazja do zwiększenia wpływów budżetowych. Przykładem może być Częstochowa, która jest najbardziej znanym ośrodkiem pielgrzymkowym w Polsce. Dlatego od zawsze miała duży potencjał związany z tym rodzajem turystyki. Miasto zdaje sobie jednak sprawę z swojej specyfiki, a przez to ograniczonego przełożenia na lokalną gospodarkę.

– Dlatego stawiamy na rozwój innych kierunków. Bliskość terenów jurajskich i pamiątki wielokulturowej przeszłości dają możliwość rozwoju turystyki aktywnej i kulturowej, natomiast rozwój stref gospodarczych i perspektywy relokacji pracowników generują ruch w zakresie turystyki biznesowej – tłumaczy Włodzimierz Tutaj, rzecznik prasowy UM Częstochowy.

Znany z atrakcji turystycznych Toruń przeprowadził badanie, które wykazało, że w 2017 r. prawie 50 proc. wszystkich turystów przyjechało tam, aby zwiedzić miasto. Jedna piąta badanych zadeklarowała, że odwiedziła miasto, aby wypocząć. Dlatego w „Strategii rozwoju miasta Torunia” turystykę zakwalifikowano jako jeden z czterech głównych celów rozwoju miasta. Wysoko plasuje się ona też w strategii Lublina, która stawia na turystykę kulturową i biznesową.

Konsekwencja strategii

Samorządy przyznają jednak, że osiąganie sukcesów na tym polu nie byłoby możliwe, gdyby nie podjęte działania. Służą przede wszystkim jakościowemu rozwojowi oferty poprzez tworzenie nowych wydarzeń kulturalnych, ale też budowę i modernizację infrastruktury turystycznej i okołoturystycznej. Drogą do tego jest też udostępnianie narzędzi ułatwiających korzystanie z niej, takie jak miejskie karty turysty, aplikacje mobilne, mapy turystyczne. Dlatego miasta już planują kolejne inwestycje i inicjatywy.

– Dwa razy do roku organizowana jest akcja „Toruń za pół ceny”. Weekendowa kampania z edycji na edycję przyciąga coraz więcej turystów z różnych zakątków Polski. Oferta turystyczna miasta cały czas prezentowana jest na międzynarodowych targach i innych popularnych wydarzeniach w branży turystycznej. Przedstawiciele Lokalnej Organizacji Turystycznej prezentowali ofertę turystyczną Torunia m.in. na Międzynarodowych Targach Turystycznych TT Warsaw – wyjaśnia Anna Kulbicka-Tondel, rzeczniczka prasowa prezydenta Torunia. I dodaje, że od kilku lat na terenie dawnych toruńskich młynów funkcjonuje Międzynarodowe Centrum Spotkań Młodzieży – to prowadzony w partnerstwie publiczno-prywatnym multikompleks składający się z hostelu dla 96 osób, restauracji, sal warsztatowo-konferencyjnych, sali widowiskowo-rekreacyjnej, przestrzeni wystawowo-eventowej, kafejki internetowej, strefy relaksu, boiska wielofunkcyjnego oraz wypożyczalni sprzętu sportowego. Pięć lat temu otwarto też Centrum Nowoczesności „Młyn Wiedzy” – największe centrum nauki w województwie kujawsko-pomorskim. Jedną z ważniejszych inwestycji, która przyczynia się do rozwoju turystyki w mieście, jest jednak Centrum Kulturalno-Kongresowe Jordanki z imponującą salą koncertową projektu hiszpańskiego architekta Fernando Mennisa.

– Dzięki temu w Toruniu odbywa się wiele wydarzeń kulturalnych, które przyciągają do miasta wielu gości – dodaje Anna Kulbicka-Tondel.

Imprezy kulturalne to też sposób na przyciągnięcie turystów przez Częstochowę czy Bydgoszcz, która organizuje, finansuje lub dofinansowuje realizację takich działań jak Rzeka Muzyki oraz wydarzenia odbywające się na Wyspie Młyńskiej. Poza tym miasta te także inwestują w infrastrukturę.

– Stworzyliśmy Ogrody Wody i Muzeum Mózgu. Teraz trwa odbudowa Teatru Kameralnego oraz przebudowa Rybiego Rynku – mówi Marta Stachowiak, rzecznik prasowy UM Bydgoszcz.

Częstochowa z kolei stawia na połączenie się z sąsiednimi gminami, aby ułatwić turystom i mieszkańcom zwiedzanie np. jurajskich okolic. Przez siedem lat długość dróg rowerowych wzrosła ponad dwukrotnie. Inwestycje dotyczą też rekreacji związanej z wodą, które służą także podniesieniu atrakcyjności turystycznej miasta. Sukcesywnie zagospodarowywany jest Park Wypoczynkowy Lisiniec, leżący nad trzema zbiornikami wodnymi. W grudniu kończy się tu budowa za 8,3 mln zł, strefy wypoczynku „Adriatyk”. Poza tym w tym roku rozpoczęła się też budowa Parku Wodnego (za 51,5 mln zł). Miasto podejmuje też działania z myślą o rozwoju turystyki kajakowej. Powstać ma m.in. przystań nad Wartą. Poza tym, jak dodaje Włodzimierz Tutaj, nastąpiła rewitalizacja przestrzeni centrum miasta, obecnie rozstrzyga się przetarg na rewitalizację Starego Rynku. Ta ostatnia inwestycja pochłonie ok. 26 mln zł.

Rewitalizacja jest sposobem na zwiększanie atrakcyjności oferty turystycznej wykorzystywanym przez dużą część miast w Polsce. W Lublinie zmiany przeszła część Śródmieścia, czyli plac Litewski i deptak znajdujące się w samym sercu Lublina. Rewitalizacja tego obszaru spowodowała wykreowanie nowej, otwartej przestrzeni, która jest wykorzystywana w realizacji działań społecznych, kulturalnych i gospodarczych. Zespół fontann znajdujący się na obecnym Placu Litewskim należy do najnowocześniejszych w kraju, a pokazy wykorzystujące światło, dźwięk i wizualizacje wyświetlane na strumieniach wody gromadzą tysiące widzów. Proces rewitalizacji przejdzie natomiast Śródmieście Malborka. Modernizacji zostanie poddana część bulwaru miejskiego, wybudowany zostanie punkt widokowy, edukacyjny plac zabaw, a także zostanie opracowana dokumentacja techniczna dotycząca renowacji budynku zabytkowego ratusza. Budżet projektu to 5,1 mln euro.

– Zamierzamy też zwiększyć atrakcyjność turystyczną Żuław poprzez zagospodarowanie szlaków wodnych i utworzenie szlaków kajakowych. W ramach projektu powstanie 114,3 km oznakowanych szlaków kajakowych – wyjaśnia Dawid Rumak, specjalista ds. promocji UM Malbork.

Drogą do rozwoju turystyki jest też promocja, np. poprzez dystrybucję materiałów drukowanych, spotkania z przedstawicielami branży turystycznej czy przygotowywanie spotów promujących miasto. Podejmowane są też inicjatywy, których celem jest zwiększanie zasobów muzealnych. Przykładem takiej jest Muzeum Miasta Malborka, którego priorytetowym zadaniem jest opracowywanie archiwum przekazanego miastu przez Heimatkreisarchiv Marienburg/Westpreußen in Hamburg. Dzięki współpracy z archiwum prowadzonym przez byłych mieszkańców Malborka, do miasta wrócił bogaty zasób pamiątek, fotografii, dokumentów i książek, które pozwalają w szeroki sposób spojrzeć na historię miasta.

Noclegi i porty

W celu rozwoju turystyki biznesowej miasta rozbudowują natomiast bazę noclegową. Od 2017 r. w pobliżu Jasnej Góry gości przyjmuje nowy czterogwiazdkowy hotel Arche (powstał dzięki sprzedaży działki przez miasto), jest też zainteresowanie budową kolejnego hotelu o wyższym standardzie w samym centrum miasta. W Malborku powstaje właśnie pierwszy czterogwiazdkowy hotel dysponujący 72 pokojami oraz salami bankietowymi na 700 miejsc i konferencyjnymi mogącymi pomieścić tyle samo osób. W województwie lubelskim w 2017 r. przeprowadzono inwestycje w branży hotelarskiej warte 113,7 mln zł. Rok wcześniej wyniosły 128,5 mln zł.

– W najbliższej przyszłości w mieście pojawią się kolejne hotele. W trzech budowanych obecnie hotelach znajdować się będzie ponad 300 pokoi hotelowych – zapewnia Iwona Haponiuk, zastępca dyrektora wydziału sportu i turystyki w UM Lublin. I dodaje, że miastu w rozwoju turystyki biznesowej bardzo pomogło powstanie portu lotniczego. W 2013 r. przeprowadzono na nim 2286 operacji, w 2017 r. już 4980, a w tym roku do września – 4287.

– Od momentu powstania portu obserwowana jest też stale zwiększająca się liczba obsługiwanych pasażerów. W 2013 r. było ich 188 723, a w 2017 r. już 429 164 – podkreśla Iwona Haponiuk.

Zyski z inwestycji

Samorządy podliczają, że podejmowane działania wprowadzają miasta na ścieżkę dynamicznego rozwoju. Infrastruktura służąca inwestorom przełożyła się na tysiące nowych miejsc pracy, dzięki czemu w miastach spada bezrobocie. To też zasługa ruchu turystycznego.

– W 2017 r. Toruń odwiedziło 2,7 mln turystów. To o ponad 200 tys. więcej niż w 2016 r. Jesteśmy otwarci na turystów polskich i zagranicznych. W gronie osób odwiedzających nasze miasto najliczniejszą grupę stanowią mieszkańcy województwa kujawsko-pomorskiego, którzy do Torunia przybywają zazwyczaj na jednodniowe wycieczki. Coraz częściej gościmy także gości z innych regionów Polski oraz zza granicy, w tej grupie najczęściej odwiedzają nas Niemcy – wylicza Anna Kulbicka-Tondel.

Z kolei Bydgoszcz szacuje wzrost ruchu turystycznego na poziomie 10 proc. rocznie, a Lublin podlicza że w 2018 r. w obiektach noclegowych zatrzymało się 585 366 osób. Rok do roku daje to 140 tys. więcej osób.

– Przyciągamy obecnie nie tylko turystów krajowych, ale i zagranicznych. W okresie wakacyjnym odsetek tych ostatnich utrzymywał się na poziomie 29 proc. Ogółem turyści zagraniczni stanowili większość, czyli 55 proc. turystów zagranicznych odwiedzających całe województwo lubelskie – mówi Iwona Haponiuk.

fot. Adam Zakrzewski

Partner cyklu Gmina Miasta Toruń