W 2012 roku samorządy czeka wiele zmian w przepisach

W praktyce zatem organy stanowiące gmin mogą się już przygotowywać do wprowadzenia nowych zasad gospodarki odpadami na swoim terenie. Nastąpi to w drodze specjalnych uchwał będących jednocześnie aktami prawa miejscowego. To w nich samorządy określą termin, częstotliwość i tryb uiszczania opłat za wykonywanie nowych obowiązków związanych z gospodarką odpadami. Wszystko za sprawą nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie, na podstawie której to właśnie lokalne samorządy zostały właścicielami produkowanych przez nas odpadów.

Realizując przepisy ustawowe to właśnie rada gminy podejmie decyzje, czy odpady będą odbierane wyłącznie z gospodarstw domowych, czy również od właścicieli nieruchomości, na terenie których prowadzona jest działalność, w związku z którą powstają odpady komunalne. Dzięki takiemu rozwiązaniu ustanowione zostaną jednolite zasady finansowania odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych na terenie całego kraju.

Nowe przepisy nakładają również obowiązki na właścicieli nieruchomości. Zgodnie z nimi będą oni musieli złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na niej odpadów komunalnych. W przypadku zaś zmiany danych będących podstawą ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości będzie musiał poinformować o tym gminę w terminie 14 dni.

Dane do gminy trafią na podstawie uchwalonych przez radnych wzorów deklaracji. W dokumencie tym znajdą się również niezbędne wskazówki umożliwiające prawidłowe uzupełnienie deklaracji. Jest to istotne, gdy informacja złożona w gminie będzie podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego przeciwko właścicielowi nieruchomości. Dodatkowo to od decyzji radnych będzie zależało, czy zdecydują się na zobowiązanie mieszkańców do potwierdzenia danych zawartych w deklaracji wskazanymi w uchwale dokumentami. W przypadku gdy deklaracja o wysokości opłaty nie trafi to urzędu bądź też gdy zaistnieją uzasadnione wątpliwości co do zawartych w niej informacji, należną gminie opłatę ustali w drodze decyzji szef gminy.

Przeznaczenie opłat

Same opłaty będą stanowiły dochód samorządu. To właśnie z nich gmina pokryje koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Te zaś obejmą m.in. odbieranie, transport, zbieranie, odzysk i unieszkodliwianie odpadów komunalnych, tworzenie i utrzymanie punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz obsługi administracyjnej tego systemu.

Szczegółowy sposób i zakres świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów powinna określać uchwała radnych. To w niej mieszkańcy znajdą informację m.in. na temat ilości odpadów odbieranych od właściciela nieruchomości, częstotliwość ich odbierania oraz sposobu świadczenia usług przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Same stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi będą zaś weryfikowane przez radę gminy corocznie.

Wdrożenie ustawy

Wejście w życie nowych przepisów nie oznacza, że będą one od razu stosowane w każdej gminie. Nowa regulacja przewiduje przepisy przejściowe, które pozwolą na zorganizowanie funkcjonowania zmodernizowanego systemu gospodarki odpadami indywidualnie w każdym samorządzie. Zgodnie z nimi rady gmin najpóźniej w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, a więc do końca 2012 roku, muszą podjąć uchwały określające:

● stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od mieszkańca oraz od pojemnika o określonej pojemności,

● wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami składanej przez właścicieli nieruchomości,

● termin, częstotliwość i tryb uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

● szczegółowy sposób i zakres świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości.

● Uchwały te muszą wejść w życie nie później niż 18 miesięcy od wejścia nowelizacji w życie, czyli do 1 lipca 2013 r.

Szczegółowe zasady związane z wdrożeniem nowego systemu gospodarki odpadami zostaną przedstawione w następnym numerze Samorządu i Administracji.

Korzystanie ze środków unijnych

Od początku roku obowiązują również zmienione zasady finasowania Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Przede wszystkim zmieniony został taryfikator dotyczący określania korekt finansowych za naruszenie zasady konkurencyjności dla wydatków współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego. Jednocześnie skróceniu uległ termin weryfikacji każdej kolejnej wersji wniosku o płatność do 15 dni roboczych. Wyjątkowo tylko termin 20 dni roboczych będzie obowiązujący w przypadku pierwszej płatności. Kolejnym ułatwieniem, które wymaga jednak zgody Instytucji Pośredniczącej/Instytucji Wdrażającej, jest możliwość składania wniosku o płatność wyłącznie w wersji elektronicznej. Niezbędne do skorzystania z takiej formy będzie jednak opatrzenie wniosku podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP lub bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Ponadto w przypadku gdy uzasadnia to zakres wsparcia udzielanego uczestnikom projektu, dopuszczono możliwość sporządzania deklaracji uczestnictwa w formie elektronicznej lub telefonicznej.

To jednak nie koniec zmian. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego pod koniec roku zatwierdziło bowiem modyfikacje w wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. I tak od początku roku wszystkie umowy cywilnoprawne zawierane z wykonawcami, kontrahentami, personelem projektu oraz uczestnikami projektu podlegają nowym zapisom, nawet jeżeli ich realizacja na potrzeby określonego projektu trwa od kilku lat. Wyjątek stanowią wydatki w ramach działań, które mają wpływ na konstrukcję budżetu projektu. Chodzi więc m.in. o rozliczenia ryczałtowe w ramach kosztów bezpośrednich w postaci kwot ryczałtowych czy stawek jednostkowych oraz definiowania cross - financingu.

Dyscyplina finansów publicznych

Urzędnicy jednostek sektora finansów publicznych ponoszą odpowiedzialność nie tylko na gruncie cywilnym czy karnym. Jako osoby odpowiedzialne za gospodarowanie środkami finansowymi są również zobowiązane do szczególnej dbałości o ich poprawne wydatkowanie. Naruszenie określonych reguł w tym przypadku może się dla nich skończyć sankcją przewidzianą w przepisach ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Obowiązująca od 1 lipca 2005 r. ustawa została poddana gruntownym zmianom w ubiegłym roku. Znowelizowane przepisy zaczną obowiązywać od 11 lutego. Podstawowym celem nowelizacji jest poprawa skuteczności i sprawności egzekwowania odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Zmienione przepisy mają także wzmocnić zapobiegawczą i dyscyplinującą rolę postępowania w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Ponadto nowelizacja służyć ma uporządkowaniu obowiązujących regulacji oraz doprecyzowaniu niektórych przepisów.

Sam obszar nowelizacji jest szeroki. Dotyczy on nie tylko zakresu podmiotowego i przedmiotowego odpowiedzialności, ale również kar za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Ustawa nowelizuje także regulacje w zakresie postępowania w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, czynności sprawdzających i postępowania wyjaśniającego, a także zasad wzruszania rozstrzygnięć organów orzekających. Ponadto zmienione zostały przepisy odnoszące się do organów orzekających w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, w tym zasady wynagradzania osób w nim orzekających. Podmiotowy zakres odpowiedzialności rozszerzony został m.in. o osoby niebędące pracownikami jednostki sektora finansów publicznych, którym na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych zamawiający powierzył przygotowanie lub przeprowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, działające jako pełnomocnik zamawiającego. Odrębnie unormowany został zaś zakres odpowiedzialności związanej z realizacją programów i projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), a także innych środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi.

Zgodnie z nowelizacją odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych będą podlegali również kierownicy jednostek oraz pracownicy, którzy zajmują się przyznawaniem, przekazywaniem i rozliczaniem środków z bezzwrotnej pomocy Unii Europejskiej. Do ustawy wprowadzono nowy art. 4a. Zgodnie z nim odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych określonej w art. 13 będą podlegały także osoby zobowiązane lub upoważnione do działania w imieniu podmiotu, któremu odrębną ustawą lub na jej podstawie albo na podstawie umowy lub w drodze porozumienia powierzono określone zadania związane z realizacją programu finansowanego z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) lub innych środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi. Zakres naruszeń, określony w art. 13 ustawy o odpowiedzialności, jest bardzo szeroki. Obejmuje on zarówno czyny przekraczające uprawnienia związane z dysponowaniem środkami unijnymi, jak również zaniechania. Ze względu na tak szerokie określenie katalogu naruszeń w praktyce może się okazać, że każdy kontakt ze środkami unijnymi, który doprowadzi do niewłaściwego zastosowania procedur, rozliczenia lub niedochodzenia tych środków, będzie naruszeniem dyscypliny finansów publicznych. Co więcej, nowe regulacje ustawy o odpowiedzialności przewidują również możliwość ukarania osób, które reprezentują beneficjentów. Do grona beneficjentów zaliczają się nie tylko osoby fizyczne, ale również firmy.

Zaostrzenie kar

Nowelizacja zmienia również kary dla kierowników i pracowników jednostek. Sam katalog kar nie uległ zmianie. W dalszym ciągu komisje orzekające będą mogły wymierzyć karę upomnienia, nagany, finansową lub zakazu pełnienia funkcji związanej z dysponowaniem środkami publicznymi. Nowe przepisy przewidują jednak, że kara finansowa będzie mogła wynieść od 0,25 do trzykrotności miesięcznego wynagrodzenia osoby odpowiedzialnej za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, obliczonego jak wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego należnego w roku, w którym doszło do tego naruszenia. Obecnie przepisy przewidują, iż karę pieniężną wymierza się w wysokości od jednokrotności do trzykrotności miesięcznego wynagrodzenia osoby odpowiedzialnej za naruszenie dyscypliny finansów publicznych - obliczonego jak wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego -należnego w roku, w którym doszło do tego naruszenia.

Z uwagi na szeroki zakres zmian nowelizacja zawiera wiele przepisów przejściowych. Omówienie najważniejszych z nich zostanie przedstawione w jednym z lutowych wydań Samorządu i Administracji.

Piecza zastępcza

Od nowego roku za wspieranie funkcjonujących i nowo powstających rodzin zastępczych mają odpowiadać nie tylko Powiatowe Centra Pomocy Rodzinie (PCPR), ale też organizatorzy rodzinnej pieczy rodzinnej, zatrudniający koordynatorów. Ich głównym zadaniem ma być pomaganie rodzinom zastępczym w wypełnianiu powierzonej funkcji opieki nad podopiecznymi. Nowe zasady z tym związane wprowadza wywołująca wiele kontrowersji w środowisku samorządowym ustawa z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Pewne jej skutki próbuje łagodzić obowiązująca od 1 stycznia 2012 r. nowelizacja ustawy, trwają też kolejne prace nad zmianami w tych przepisach.

Nowe przepisy określają m.in. kwalifikacje zawodowe osoby, która może być zatrudniona w charakterze koordynatora. Zgodnie z nimi kandydat na to stanowisko powinien ukończyć studia pedagogiczne, socjologiczne, psychologiczne bądź pracy socjalnej lub nauki o rodzinie. Przyszły koordynator może wprawdzie legitymować się wykształceniem wyższym o innej specjalności, ale musi je uzupełnić studiami podyplomowymi z zakresu pedagogiki, psychologii, resocjalizacji lub nauk o rodzinie. Może też ukończyć kurs kwalifikacyjny z zakresu pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej. Niezależnie od tego, w tych dwóch ostatnich przypadkach koordynator musi posiadać roczne doświadczenie w pracy z dzieckiem i rodziną, bądź jako rodzina zastępcza lub prowadzący rodzinny dom dziecka. To jednak nie wszystkie warunki, które trzeba spełnić, aby podjąć pracę w strukturach powiatu. Zgodnie z ustawą koordynator nie może być pozbawiony władzy rodzicielskiej. Władza ta nie może też być w stosunku do niego ograniczona ani zawieszona. Równocześnie nie może być skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz musi wypełniać obowiązek alimentacyjny.

Co do zasady koordynator będzie zatrudniany przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej - odpowiedzialnej za to jednostki funkcjonującej w strukturze powiatu lub takiej, której to zadanie zostało zlecone. Może on być zatrudniony na umowę-zlecenie lub wykonywać swoje obowiązki w ramach stosunku pracy. Koordynatorem nie może jednak zostać osoba, która pracuje jako pracownik socjalny, niezależnie od tego, czy jego pracodawcą jest powiat czy inna jednostka samorządu.

Pod opieką takiego specjalisty będzie mogło znajdować się nie więcej niż 15 rodzin zastępczych lub rodzinnych domów dziecka. Jednak w pierwszym etapie obowiązywania ustawy, tj. w latach 2012-2014, obowiązek przydzielania koordynatora dotyczy tylko tych form rodzinnej pieczy zastępczej, które mają krótszy niż trzy lata okres pełnienia tej funkcji w momencie wejścia w życie nowych przepisów. Natomiast rodziny z dłuższym doświadczeniem mogą być fakultatywnie objęte takim wsparciem. Jeżeli koordynator nie zostanie przydzielony rodzinie, jego zadania będzie wykonywał organizator pieczy zastępczej.

Do najważniejszych zadań koordynatora będzie należało właściwe przygotowanie wspólnie z asystentem rodziny i rodziną zastępczą lub rodzinnym domem dziecka planu pomocy ich podopiecznym oraz pomoc w nawiązaniu wspólnego kontaktu, zwłaszcza w momencie, gdy dziecko zostanie u nich umieszczone. Należy również pamiętać, że już toczą się prace nad ograniczeniem skutków finansowych, jakie niosłoby za sobą pełne wdrożenie omawianej ustawy w 2012 r. Dzięki grudniowej nowelizacji przepisów udało się m.in. zabezpieczyć funkcjonowanie placówek opiekuńczo-wychowawczych typu rodzinnego, które będą mogły działać na dotychczasowych zasadach jeszcze przez rok. Placówki te będą mogły zostać przekształcone w rodzinny dom dziecka lub funkcjonować dalej w dotychczasowej formie, jeśli zleci im to jednostka samorządu terytorialnego. Dodatkowo rodzina zastępcza będzie mogła zdecydować, czy chce pobierać świadczenia na starych zasadach - obowiązujących przed wejściem w życie ustawy - czy na nowych obowiązujących od stycznia 2012 roku. Niezależnie od tego w Sejmie trwają kolejne prace związane ze zmianami w ustawie. Dzięki nim powołanie asystenta rodziny ma nie być obowiązkowe. Zmienią się też standardy dla koordynatorów pieczy zastępczej.

Pomoc urzędu

Już od kwietnia osoby z dysfunkcjami narządów słuchu będą miały łatwiejszy dostęp do instytucji administracji publicznej. Zmiany wprowadza ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania. Jej przepisy będą musiały wdrożyć m.in. organy administracji publicznej, jednostki systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego, podmioty lecznicze, policja czy straż gminna. Obowiązki organów administracji publicznej będą się aktualizowały, gdy niesłyszący nie będzie mógł do załatwiania spraw urzędowych skorzystać z pomocy osoby przybranej (osoby, która ukończyła 16 lat i została wybrana przez osobę uprawnioną w celu ułatwienia porozumienia z osobą uprawnioną i udzielenia jej pomocy w załatwieniu spraw w organach administracji publicznej). W takiej sytuacji urząd będzie zobowiązany do zapewnienia mu pomocy przeszkolonego pracownika lub usługi tłumacza jednej z trzech wymienionych w przepisach form komunikowania. Formy te to:

● polski język migowy (PJM) - rozumiany jako naturalny wizualno-przestrzenny język komunikowania się,

● system językowo-migowy (SJM) -podstawowy środek komunikowania się osób uprawnionych, w którym znaki migowe wspierają wypowiedź dźwiękowo-artykulacyjną,

● sposób komunikowania się osób głuchoniewidomych (SKOGN) - podstawowy środek komunikowania się, w którym sposób przekazu komunikatu jest dostosowany do potrzeb wynikających z łącznego występowania dysfunkcji narządu wzroku i słuchu.

Dla osoby uprawnionej usługa tłumacza będzie bezpłatna. Prawo to będzie przysługiwać osobom niepełnosprawnym w rozumieniu ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.). Jeżeli ten warunek będzie spełniony, za tłumaczenie zapłaci urząd.

Urząd, który nie ma przeszkolonego w metodach komunikowania się pracownika i musi w celu zrealizowania zgłoszonej usługi zamówić tłumacza PJM, SJM lub SKOGN, może wybierać go tylko spośród osób wpisanych do rejestru. Będzie on prowadzony przez wojewodę, wyłącznie w formie elektronicznej. Sam wpis do rejestru oraz korzystanie z niego będą bezpłatne.

Termin zgłoszenia

Osoba niesłysząca, która będzie chciała skorzystać z pomocy w załatwieniu sprawy w danym urzędzie, powinna zgłosić taką potrzebę do właściwej instytucji na co najmniej trzy dni robocze przed wybranym przez siebie terminem (z wyjątkiem sytuacji nagłych). Powinna też wskazać, z jakiej metody komunikowania się będzie chciała skorzystać. Zgłoszenie powinno być dokonane w formie określonej przez urząd, która musi być dostępna dla osób niesłyszących. Ponadto, jeżeli dana instytucja nie może zapewnić usługi tłumacza, musi o tym zawiadomić niepełnosprawnego i podać powody, które uniemożliwiają skorzystanie z jego usług. W takim przypadku urząd powinien też wskazać inny możliwy termin realizacji świadczenia lub formę pomocy, która przysługuje na podstawie ustawy i może ją zrealizować.

To jednak nie wszystkie obowiązki samorządów. Zgodnie z nowymi przepisami organy administracji publicznej w ramach usług zapewnianych osobom niesłyszącym i słabosłyszącym powinny umożliwić im korzystanie ze środków wspierających komunikowanie się, m.in.:

● poczty elektronicznej,

● wiadomości tekstowych z wykorzystaniem wiadomości SMS, MMS i komunikatorów internetowych,

● komunikacji audiowizualnej,

● faksów,

● stron internetowych prowadzonych w sposób spełniający standardy dostępności dla osób niepełnosprawnych.

Urzędy są zobowiązane do upowszechnienia informacji o tych usługach, zwłaszcza na stronie Biuletynu Informacji Publicznej oraz w miejscu publicznie dostępnym, np. na ścianie ogłoszeniowej.

Inne zmiany

Od 1 stycznia zaczęło obowiązywać także wiele innych przepisów dotyczących samorządów i nakładających na samorządy nowe obowiązki. Są to przykładowo:

● ustawa z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. nr 232, poz. 1378) [Przykład],

● ustawa z 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych (Dz.U. nr 208, poz. 1240),

● ustawa z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie zwierząt oraz ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. nr 230, poz. 1373),

● ustawa z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. nr 163, poz. 981).

Na temat tych przepisów będziemy pisać w kolejnych tegorocznych numerach Samorządu i Administracji.

Proces ustalania, czy doszło do naruszenia dyscypliny finansów publicznych, rozpoczyna zawiadomienie o naruszeniu, które najczęściej otrzymuje rzecznik dyscypliny. Następnie podejmuje on czynności sprawdzające, które pozwalają mu ocenić, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania wyjaśniającego.

Przed rozpoczęciem rozprawy przewodniczący składu orzekającego pyta obwinionego, czy chce złożyć jakieś wnioski formalne takie, jak np. wyłączenie członka komisji czy wyłączenie jawności. Podczas rozprawy obwiniony ma m.in. prawo odmówić udzielenia odpowiedzi na poszczególne pytania oraz zadawać pytania świadkom.

Po ich wysłuchaniu przewodniczący zamyka rozprawę i skład orzekający udaje się na niejawną naradę. Po niej ogłasza orzeczenie oraz podaje ustne motywy rozstrzygnięcia. Orzeczenie wraz z uzasadnieniem strony otrzymują w ciągu 21 dni od jego ogłoszenia.

Od dnia doręczenia orzeczenia komisji I instancji strony mają 14 dni na wniesienie odwołania do Głównej Komisji Orzekającej. Postępowanie przed GKO jest podobne do postępowania przed komisją I instancji. GKO wydaje orzeczenie.

Od prawomocnego orzeczenia GKO można się odwołać do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od doręczenia orzeczenia. Jeśli wyrok WSA jest niekorzystny dla obwinionego, może on złożyć skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Od 2012 roku pracodawcy, w tym także samorządowi mają dziewięć miesięcy na udzielenie swoim pracownikom urlopu niewykorzystanego w poprzednim roku kalendarzowym

Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami kodeksu pracy, które są odpowiednio stosowane do pracowników samorządowych pracodawca będzie musiał udzielić zaległego wypoczynku do końca września, a nie - jak dotychczas - marca następnego roku kalendarzowego. Jak wynika z interpretacji przepisów dokonanej przez Państwową Inspekcje Pracy, rozwiązanie to należy stosować już od 2012 r.

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl

Ustawa z 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 152, poz. 897). Ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 240, poz. 1429). Ustawa z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. nr 149, poz. 887 z późn. zm.). Ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz.U. nr 209, poz. 1243 z późn. zm.).