Dokumenty potrzebne do wypłaty

Obecny okres zasiłkowy został przedłużony wszystkim uprawnionym osobom o dwa miesiące, do końca października. Każda gmina ma obowiązek z urzędu wydać decyzję o przedłużeniu i wysłać ją do osób, którym wypłacane są świadczenia rodzinne. Równocześnie gminy przyjmują już od września wnioski o wypłatę świadczeń na nowy okres zasiłkowy.

Gdzie po pomoc

Gminy są organami właściwymi, które prowadzą postępowanie w sprawie przyznawania świadczeń rodzinnych. W praktyce zadanie to często na zlecenie gminy realizują ośrodki pomocy społecznej. To właśnie w nich albo w urzędzie gminy lub miasta powinno się składać wnioski. Świadczenia rodzinne są przyznawane na okres zasiłkowy. Od tego roku okres ten będzie trwał od 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego. Osoby, które obecnie pobierają zasiłki i nie chcą mieć przerwy w ich wypłacie, powinny złożyć wniosek do końca września. Wtedy do końca listopada na pewno otrzymają świadczenia. Natomiast osobom, które zrobią to w październiku i listopadzie, świadczenia za pierwszy miesiąc nowego okresu zasiłkowego zostaną wypłacone najpóźniej łącznie z grudniowymi.

Co może gmina

Po złożeniu wniosku i wymaganych dokumentów gmina wydaje decyzję o przyznaniu świadczeń. W sytuacji gdy ubiegająca się o nie osoba złoży nieprawidłowo wypełniony wniosek, zostanie pisemnie wezwana do poprawienia go lub uzupełnienia w ciągu 14 dni od otrzymania wezwania. W przypadku złożenia wniosku bez wymaganych dokumentów termin na ich uzupełnienie wynosi od 14 do 30 dni. Po przekroczeniu tych terminów wniosek w ogóle nie jest rozpatrywany.

Wstrzymanie świadczeń

Osoba otrzymująca świadczenia rodzinne musi też pamiętać, że o wszystkich zmianach w liczbie członków rodziny, uzyskaniu dochodu lub innych zmianach mających wpływ na prawo do ich otrzymywania musi niezwłocznie powiadomić organ przyznający świadczenia.

Nieprzekazanie takich informacji może spowodować, że gmina wstrzyma wypłatę świadczeń. Ma do tego prawo, gdy osoba, której przyznane są świadczenia, odmówi udzielenia lub nie udzieli (w wyznaczonym przez instytucję wypłacającą terminie) wyjaśnień dotyczących okoliczności, które mają wpływ na prawo do ich otrzymywania, np. podjęcia zatrudnienia przez osobę dotąd bezrobotną. Jeżeli osoba, której w ten sposób wstrzymano wypłacanie świadczeń, udzieli stosownych wyjaśnień, otrzyma je od miesiąca, w którym ich udzieli, do końca okresu zasiłkowego. Ponadto wypłata świadczeń będzie wstrzymana, jeżeli osoba uprawniona nie podejmie ich przez kolejne trzy miesiące. Zostaną jej wypłacone w całości za cały okres wstrzymania, jeżeli zgłosi się po trzech miesiącach do gminy, nie później jednak niż do końca danego okresu zasiłkowego.

Osoba uprawniona będzie też musiała w określonych sytuacjach zwrócić świadczenia nienależnie pobrane. A za takie uważa się świadczenia, które były wypłacane, mimo że zaistniały okoliczności powodujące ustanie lub zawieszenie prawa do ich wypłaty. Dotyczy to też świadczeń przyznanych na podstawie fałszywych dokumentów lub zeznań oraz przyznanych na podstawie wadliwej decyzji administracyjnej. Wreszcie nienależnie pobrane są te świadczenia, które zostały wypłacone, w przypadku gdy sprawa podlegała przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Rodzice wychowują dwoje dzieci i mają przyznane świadczenia rodzinne. Matka nie jest nigdzie zatrudniona, a ojciec rozpoczął pracę za granicą w czerwcu 2008 r. Matka zgłosiła tę informację gminie dopiero w sierpniu 2009 r. Sprawa została przekazana do rozpatrzenia przez marszałka województwa, który uznał, że pierwszeństwo wypłaty świadczeń ma - zgodnie z system koordynacji zabezpieczenia społecznego - kraj, gdzie pracuje ojciec dzieci (bo matka w ogóle nie jest zatrudniona). Gmina uchyla wówczas decyzję o przyznaniu świadczeń w Polsce od czerwca 2008 r., czyli od momentu, kiedy sprawa podlega przepisom o koordynacji, i występuje o zwrot nienależnie pobranych świadczeń od czerwca 2008 r.

Generalna zasada dotycząca przyznawania świadczeń mówi, że prawo do zasiłku rodzinnego i pozostałych świadczeń ustala się, zaczynając od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Świadczenia są wypłacane nie później niż do ostatniego dnia miesiąca, za który zostały przyznane. Jednak ważna jest data wpływu wniosku. Jeżeli zostanie złożony po 10. dniu miesiąca, to świadczenia za ten miesiąc mogą być wypłacone nawet do końca następnego miesiąca po złożeniu wniosku

Jakie dokumenty

Gminy mają obowiązek udostępnienia osobom ubiegającym się o świadczenia rodzinne druków wniosków do poszczególnych świadczeń. Można je też pobrać ze strony internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.

Wniosek musi zawierać dane dotyczące:

● osoby ubiegającej się o świadczenia: imię, nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, NIP, a w razie gdy nie nadano tych dokumentów lub jednego z nich - serię i numer dowodu osobistego lub paszportu, w razie potrzeby trzeba też dysponować nazwą organu rentowego wypłacającego emeryturę lub rentę, numerem emerytury lub renty lub numerem konta w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,

● dzieci pozostających na utrzymaniu.

Do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego osoba musi dołączyć m.in.:

● uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek,

● skrócony odpis aktu urodzenia dziecka - można go uzyskać w gminie urodzenia dziecka,

● orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, w przypadku gdy w rodzinie wychowuje się dziecko niepełnosprawne - wydaje je powiatowy zespół ds. orzekania o niepełnosprawności,

● zaświadczenie ze szkoły, jeżeli dziecko ukończyło 18 lat,

● zaświadczenie szkoły wyższej, w przypadku osoby uczącej się (w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych to pełnoletnia osoba ucząca się, która nie pozostaje na utrzymaniu rodziców z powodu ich śmierci lub w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich strony) lub osoby, która legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, gdy uczy się w szkole wyższej,

● zaświadczenia lub oświadczenia stwierdzające wysokość dochodu rodziny. W szczególności jest to zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskiwanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Jeżeli członkowie rodziny rozliczają się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, muszą przedstawić oświadczenie o wysokości uzyskanego dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Kolejne oświadczenie będzie potrzebne, jeżeli członkowie rodziny uzyskali inny dochód niepodlegający opodatkowaniu. Wzory tych druków określają załączniki do rozporządzenia,

● dokumenty związane z obowiązkiem alimentacji: przekazy lub przelewy dokumentujące wysokość alimentów, gdy członek rodziny jest zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz osoby spoza rodziny, kopię odpisu wyroku sądowego zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie, w tym oświadczenie o wysokości otrzymywanych alimentów oraz zaświadczenie komornika o wysokości wyegzekwowanych alimentów,

● dokumenty dotyczące zmian w sytuacji dochodowej rodziny: dokument określający datę utraty dochodu oraz miesięczną wysokość utraconego dochodu oraz dokument lub oświadczenie określające wysokość uzyskanego dochodu z pierwszego pełnego miesiąca przez członka rodziny,

● informację sądu o toczącym się postępowaniu w sprawie o przysposobienie dziecka, w przypadku osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem, która wystąpiła w tej sprawie do sądu,

● kopię aktów zgonu rodziców lub kopię odpisów zasądzających alimenty, jeżeli o zasiłek ubiega się osoba ucząca się.

Gmina może zażądać dodatkowych dokumentów, w przypadku gdy wymagają tego okoliczności sprawy mającej wpływ na przyznanie świadczeń rodzinnych.

Rodzice wychowują dwoje dzieci w wieku 9 i 18 lat. Młodsze uczy się w szkole podstawowej, a starsze w szkole średniej. Rodzice ubiegają się o zasiłki i dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na oboje dzieci oraz dodatek na dojazdy dla starszego dziecka. W związku z tym muszą przedstawić oprócz innych koniecznych dokumentów zaświadczenie ze szkoły starszego dziecka, że po ukończeniu 18 lat kontynuuje naukę w szkole, której siedziba znajduje się w innej miejscowści. Dla młodszego nie muszą przedstawiać takiego zaświadczenia, bo jest ono w wieku, w którym obowiązuje obowiązek szkolny.

Dokumenty do dodatków

Osoby ubiegające się o przyznanie któregoś z siedmiu dodatków do zasiłku rodzinnego, obok wniosku o zasiłek rodzinny muszą dołączyć inne dokumenty.

Jeżeli osoba chce skorzystać z dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, musi dołączyć zaświadczenie od pracodawcy o udzieleniu takiego urlopu oraz okresie, na jaki został udzielony, i zaświadczenie o co najmniej sześciomiesięcznym pozostawaniu w stosunku pracy bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Potrzebne będzie też zaświadczenie organu emerytalno-rentowego stwierdzające, że osoba ubiegająca się była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych. Fakultatywnie dołącza się zaświadczenie placówki zapewniającej całodobową opiekę w przypadku umieszczenia w niej dziecka, o liczbie dni w tygodniu, w których korzysta w niej z całodobowej opieki.

Samotny rodzic, który chce pobierać dodatek z tego tytułu, jest zobowiązany do dołączenia któregoś z trzech dokumentów: kopii skróconego aktu zgonu drugiego z rodziców dziecka lub odpisu aktu urodzenia dziecka, jeżeli ojciec jest nieznany, odpisu wyroku oddalającego powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego do drugiego z rodziców.

Dodatkowe dokumenty musi też przedstawić rodzic, gdy chce mieć wypłacany dodatek w związku z podjęciem przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Są to:

● dokument potwierdzający tymczasowe zameldowanie ucznia w bursie, internacie lub w innym miejscu zapewniającym zamieszkanie prowadzonym przez podmiot publiczny,

● zaświadczenie ze szkoły,

● oświadczenie osoby fizycznej o wynajmie lokalu uczniowi oraz dokument potwierdzający tymczasowe zameldowanie.

Gdy ośrodek pomocy społecznej przekaże gminie informację, że osoba uprawniona lub jej przedstawiciel marnotrawią wypłacane świadczenia rodzinne lub wydatkują je niezgodnie z przeznaczeniem, gmina może je przekazać w całości lub w części w formie rzeczowej

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 139 poz. 992 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra polityki społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 105, poz. 881 z późn. zm.).