Jak ubiegać się o zasiłek na dzieci

Świadczenia rodzinne, czyli pomoc finansowa państwa dla rodziców wychowujących dzieci, są przyznawane na okres zasiłkowy, który rozpoczyna się 1 listopada i kończy 31 października następnego roku kalendarzowego. Jednak wnioski gminy mogą przyjmować od 1 września. Te osoby, które wniosek złożą jeszcze we wrześniu, mogą mieć pewność, że świadczenia za listopad będą im wypłacone w tym miesiącu. Nie będą więc miały przerwy w wypłacie, jeżeli korzystają ze wsparcia w obecnym okresie zasiłkowym. Złożenie wniosku między 1 października i 30 listopada spowoduje, że zasiłek za listopad zostanie wypłacony w grudniu razem z świadczeniami za ten miesiąc.

Generalną zasadą dotyczącą wypłaty świadczeń niezwiązaną z początkiem okresu zasiłkowego jest, że prawo do nich ustala się od miesiąca złożenia prawidłowego wniosku. Świadczenia są wypłacane nie później niż do ostatniego dnia miesiąca, za który zostały przyznane. Jednak jeżeli wniosek został złożony po 10 dniu miesiąca, to wsparcie za ten miesiąc może być wypłacone do końca następnego miesiąca po złożeniu wniosku.

Postępowania w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych prowadzą gminy lub działające z ich upoważnienia ośrodki pomocy społecznej. Mają one obowiązek zapewnienia rodzicom druków wniosku i zaświadczeń. Można też pobrać je ze strony internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej (www.mpips.gov.pl).

Wniosek o zasiłek rodzinny powinien zawierać dane dotyczące:

● osoby występującej o przyznanie świadczeń, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, nr PESEL, NIP,

● dzieci pozostających na utrzymaniu tej osoby.

Do wniosku o zasiłek, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia z 2 czerwca 2005 r., dołączane są zaświadczenia i oświadczenia stwierdzające wysokość dochodu rodziny. Ich wzory określają załączniki nr 2, nr 3 i nr 4. Są to:

● zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskiwanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy,

● oświadczenie o osiągniętym dochodzie w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, wypełniane przez osoby rozliczające się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku,

● oświadczenie o innych dochodach osiąganych przez członków rodziny niepodlegających opodatkowaniu.

Do wniosku potrzebne będą też inne zaświadczenia, których wzorów nie określają przepisy:

● zaświadczenie z gminy o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy,

● uwierzytelniona kopia dokumentu stwierdzająca tożsamość osoby ubiegającej się o świadczenia,

● skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,

● zaświadczenie ze szkoły, jeżeli dziecko skończyło 18 lat,

● orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności,

● zaświadczenie szkoły wyższej wymagane w przypadku osoby uczącej się (jest to osoba pełnoletnia, która uczy się i nie pozostaje na utrzymaniu rodziców z powodu ich śmierci lub w związku z ustaleniem alimentów z ich strony) lub osoby z orzeczoną niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym lub znacznym, jeżeli kontynuuje naukę,

● dokumenty związane z obowiązkiem alimentacji, np. kopia odpisu wyroku sądowego zasądzającego alimenty, zaświadczenie komornika o wysokości wyegzekwowanych alimentów,

● dokumenty poświadczające zmianę sytuacji dochodowej rodziny: dokument określający datę utraty dochodu i miesięcznej wysokości utraconego dochodu, dokument lub oświadczenie o wysokości uzyskanego dochodu z pierwszego pełnego miesiąca,

● informację sądu o toczącym się postępowaniu w sprawie o przysposobienie dziecka, gdy o zasiłek ubiega się opiekun faktyczny dziecka.

Należy zaznaczyć, iż gmina może też żądać innych dokumentów, jeżeli wymagają tego okoliczności sprawy mające wpływ na przyznanie świadczeń rodzinnych.

Rodzina składa wniosek o świadczenia na dziecko. Matka dziecka jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, dlatego do wniosku dołącza zaświadczenie z urzędu skarbowego o osiągniętym dochodzie. Drugi z rodziców prowadzi działalność usługową i rozlicza się na podstawie karty podatkowej. Musi więc on złożyć oświadczenie, w którym deklaruje swój przeciętny miesięczny dochód uzyskany w 2009 roku.

Rodzic, który obok zasiłku ubiega się o jeden z siedmiu dodatków do niego, musi dołączyć kolejne dokumenty. O tym, jakie zaświadczenia będą potrzebne, decydują warunki przyznania poszczególnych dodatków.

Osoba, która ubiega się o dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka, powinna dołączyć do wniosku jeden z trzech dokumentów: kopię skróconego aktu zgonu drugiego z rodziców, skrócony akt urodzenia dziecka, gdy ojciec jest nieznany lub odpis wyroku oddalającego powództwo o ustalenie alimentów od drugiego z rodziców.

Jeżeli rodzic chce otrzymywać dodatek do zasiłku, kiedy korzysta z urlopu wychowawczego, jest zobowiązany przedstawić zaświadczenie od pracodawcy o udzieleniu mu takiego urlopu, okresie, na jaki został udzielony oraz o pozostawaniu w stosunku pracy bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego przez co najmniej sześć miesięcy. Będzie też potrzebne zaświadczenie z ZUS, że osoba ubiegająca się była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych.

Dodatkowe dokumenty musi dołączyć rodzic, gdy chce mieć wypłacony dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania. Są to: zaświadczenie ze szkoły, dokument potwierdzający tymczasowe zameldowanie ucznia w bursie, internacie lub innym miejscu zapewniającym zamieszkanie prowadzonym przez podmiot publiczny albo oświadczenie osoby fizycznej o wynajmie uczniowi lokalu.

Po złożeniu wniosku i wymaganych dokumentów gmina wydaje decyzję o przyznaniu świadczeń rodzinnych. W sytuacji gdy rodzic złoży nieprawidłowy wniosek, otrzyma on pisemne wezwanie do poprawienia go lub uzupełnienia. Ma na to 14 dni. Jeżeli do wniosku nie zostały dołączone jakieś dokumenty, np. zaświadczenie o dochodach, termin na ich uzupełnienie wynosi od 14 do 30 dni. Po przekroczeniu tych terminów wniosek nie jest w ogóle rozpatrywany.

Gmina w określonych sytuacjach ma też prawo wstrzymać wypłatę świadczeń. Ma to miejsce, gdy rodzic odmówił lub nie udzielił w wyznaczonym terminie wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do ich otrzymywania, np. zakończenie przez dziecko nauki w szkole. Kiedy osoba ta udzieli wyjaśnień, otrzyma świadczenia od miesiąca, w którym udzieliła wyjaśnień do końca okresu zasiłkowego. Kolejną przesłankę do wstrzymania wypłaty świadczeń stanowi ich niepobieranie przez trzy kolejne miesiące kalendarzowe. Gmina wypłaci je osobie uprawnionej w całości za cały okres wstrzymania, jeżeli zgłosi się ona po trzech miesiącach, jednak nie później niż do końca okresu zasiłkowego.

Przepisy regulują też sytuacje, kiedy świadczenia wypłacone rodzicowi są traktowane jako nienależnie pobrane. Dzieje się tak, gdy zaistniały okoliczności powodujące ustanie lub zawieszenie prawa do ich wypłaty, jeżeli świadczenia zostały przyznane na podstawie fałszywych zeznań, dokumentów lub w przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd oraz gdy wypłacono je na podstawie wadliwej decyzji administracyjnej. Świadczeniami nienależnie pobranymi są też te świadczenia, które były wypłacane mimo tego, że rodzina podlegała przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Rodzina otrzymuje zasiłek na dwoje dzieci. W marcu jeden z rodziców, który był wcześniej bezrobotny rozpoczął pracę. Rodzina zgłosiła to w gminie w sierpniu. Po przeliczeniu dochodu rodziny okazało się, że przekracza on kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych. Gmina wydała więc decyzję o zwrocie świadczeń nienależnie pobranych za okres od kwietnia (był to pierwszy pełny miesiąc od uzyskania dochodu) do września.

Osoba otrzymująca świadczenia rodzinne powinna niezwłocznie zawiadomić gminę o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczeń, np. o zmianie liczby członków rodziny lub uzyskaniu dochodu

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra polityki społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie trybu i sposobu postępowania o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 105, poz. 881 z późn. zm.).