Jaka pomoc po urodzeniu dziecka

Rodzice, którym urodziło się dziecko, mogą otrzymać dwa świadczenia. Są to jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. Wynoszą one 1 tys. zł i są wypłacane jednorazowo, ale tylko becikowe może otrzymać każdy rodzic niezależnie od osiąganych dochodów. Warto wiedzieć, że od 1 listopada 2009 roku ich przyznanie zostało uzależnione od wykonywania regularnych badań lekarskich w trakcie ciąży. Początkowo restrykcyjne wymagania zostały złagodzone od 31 marca tego roku.

Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, czyli becikowe, to świadczenie, które przysługuje matce, ojcu, opiekunowi prawnemu lub opiekunowi faktycznemu dziecka. Należy przy tym zaznaczyć, iż zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych opiekunem faktycznym dziecka jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, która wystąpiła o jego przysposobienie do sądu. W przypadku becikowego nie obowiązuje kryterium dochodowe. Wniosek o jego wypłatę składa się w terminie 12 miesięcy od urodzenia dziecka. Jeżeli wniosek dotyczy dziecka znajdującego się pod opieką prawną, faktyczną lub jest to dziecko przysposobione, musi być złożony on w ciągu 12 miesięcy od przysposobienia, ale nie później niż do ukończenia przez dziecko 18 lat. Nie będzie przysługiwać, gdy świadczenie to wcześniej otrzymali rodzice dziecka.

Becikowe jest świadczeniem wyłączonym z przepisów koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. To oznacza, że gdy świadczenie ubiega się rodzic w kraju, gmina nie wysyła takiego wniosku do marszałka województwa w celu sprawdzenia, czy mają zastosowanie przepisy unijne. Decyzja w tej sprawie jest wydawana tylko na podstawie polskiego prawa. O becikowe może też ubiegać się ten z rodziców, który przebywa za granicą, jeżeli tam ono przysługuje, a wniosek nie był składany w Polsce.

Drugie ze świadczeń związanych z urodzeniem dziecka to dodatek do zasiłku rodzinnego z tego tytułu. On też może być przyznany matce, ojcu, opiekunowi prawnemu lub faktycznemu dziecka. W przypadku urodzenia w trakcie porodu więcej niż jednego dziecka, np. bliźniaków, na każde dziecko przysługuje oddzielne świadczenie.

Aby można było przyznać dodatek, rodzic musi być najpierw uprawniony do zasiłku rodzinnego na to dziecko. Najważniejszym warunkiem otrzymywania zasiłku jest spełnianie kryterium dochodowego, które wynosi 504 zł w przeliczeniu na członka rodziny. Jeżeli w rodzinie wychowuje się niepełnosprawne dziecko, kryterium jest wyższe i wynosi 583 zł na osobę. O innych warunkach, które określają, kto jest uprawniony do zasiłku rodzinnego, pisaliśmy w poniedziałek.

Rodzina, w której w maju urodziło się drugie dziecko, ubiegała się o zasiłek na dzieci oraz becikowe i dodatek z tytułu urodzenia dziecka. Gmina przyznała tylko becikowe, bo rodzina osiągała dochody wyższe niż kryterium dochodowe. W sierpniu jeden z rodziców stracił pracę. Rodzina ponownie złożyła wniosek i po odliczeniu dochodu utraconego gmina przyznała zasiłek oraz dodatek, bo nie upłynął jeszcze rok od urodzenia dziecka.

Przyznanie becikowego i dodatku do zasiłku rodzinnego zostało uzależnione też od przedstawienia zaświadczenia lekarskiego. Od 31 marca tego roku musi ono potwierdzać co najmniej jedno badanie lekarskie w trakcie ciąży. Może je wystawić zarówno lekarz, jak i położna i jest ono bezpłatne. Jak wyjaśnia Ministerstwo Zdrowia zaświadczenie może wystawić każdy lekarz bez względu na specjalizację, do którego trafi ciężarna kobieta, a który na podstawie dostępnej dokumentacji medycznej, np. karty przebiegu ciąży, może potwierdzić wykonanie badań przez lekarza ginekologa. Nie ma też znaczenia, czy lekarz wykonuje swój zawód w ramach indywidualnej praktyki, czy pracuje w zakładzie opieki zdrowotnej.

Ponadto w przypadku kobiet, które w trakcie ciąży przebywały za granicą lub tam urodziły dziecko, a o świadczenia ubiegają się w Polsce, też mogą otrzymać becikowe i dodatek. Będzie to możliwe, jeżeli przedstawią lekarzowi dokumentację medyczną w wiarygodnym tłumaczeniu na język polski i on na jej podstawie będzie mógł takie zaświadczenie wystawić.

Z konieczności dołączania do wniosku zaświadczenia lekarskiego zwolnieni są opiekunowie prawni lub faktyczni dziecka.

Wymóg dotyczący jednego badania lekarskiego w trakcie ciąży, który obowiązuje od 31 marca, wprowadzony został na mocy tzw. przepisów przejściowych, które złagodziły zasady przyznawania becikowego. Zgodnie z nimi do 31 grudnia 2011 roku zawieszony został warunek mówiący, że aby otrzymać becikowe i dodatek, ciężarna kobieta musi być objęta opieką lekarską nie później niż od 10. tygodnia ciąży do porodu. Dodatkowo zaświadczenie nie musi potwierdzać wykonania co najmniej jednego badania w trakcie każdego trymestru ciąży. Wszyscy rodzice, którzy z powodu restrykcyjnych przepisów nie otrzymali becikowego lub dodatku, mogą też ponownie ubiegać się o te świadczenia. W tym celu muszą ponownie złożyć wniosek. Mają na to czas od 31 marca do 30 września tego roku. Takie prawo mają też ci rodzice, których dzieci skończyły już 12 miesięcy, czyli wyznaczony przez przepisy okres, w którym można się ubiegać o becikowe i dodatek. Możliwość ponownego ubiegania się o becikowe dotyczy:

● matki lub ojca dziecka, którzy otrzymali decyzję o odmowie przyznania wymienionych wyżej świadczeń z powodu niespełnienia warunku pozostawania pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży do porodu, wydaną pomiędzy 1 listopada 2009 r., a 30 marca 2010 r.,

● matki lub ojca dziecka, których wniosek o wypłatę tych świadczeń złożony między 1 listopada 2009 r. a 30 marca 2010 r. został pozostawiony bez rozpatrzenia z powodu niedołączenia do wniosku zaświadczenia lekarskiego,

● matki lub ojca dziecka urodzonego po 31 października 2008 roku, którzy z uwagi na niezłożenie wniosku nie otrzymali becikowego lub dodatku do momentu wejścia w życie przepisów przejściowych.

Jeżeli w związku z poprzednim wnioskiem w sprawie o ustalenie prawa do becikowego i dodatku gmina jest w posiadaniu pozostałych dokumentów niezbędnych do ponownego rozpatrzenia wniosku, nie powinna domagać się ich ponownego dostarczenia.

Rodzic składał w lutym wniosek o przyznanie becikowego. Dołączył do niego zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że ciężarna pozostawała pod opieką lekarza od 15. tygodnia ciąży. Gmina odmówiła przyznania becikowego ze względu na zbyt późne objęcie opieką lekarską. Od 31 marca zmieniły się jednak przepisy i rodzic ten może ponownie ubiegać się o to świadczenie. Ma jednak czas na ponowne złożenie wniosku tylko do końca września.

Aby ubiegać się o becikowe, należy w gminie złożyć wniosek. Dołącza się do niego:

● dokument stwierdzający tożsamość wnioskodawcy,

● skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,

● pisemne oświadczenie, że na dziecko nie została już pobrana jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka.

Aby do wniosku mogły być dołączone uwierzytelnione kopie wymienionych wyżej dokumentów, rodzic podczas składania wniosku musi okazać ich oryginały.

Przepisy ustawy dają też możliwość przyznawania trzeciego świadczenia, tzw. gminnego becikowego. Rada gminy w drodze uchwały może je przyznać rodzicowi zamieszkałemu na terenie gminy. Jest to świadczenie finansowane ze środków własnych gminy i szczegółowe warunki jego przyznawania, jak i wysokość wsparcia, muszą być określone w uchwale. Część gmin uzależnia przyznanie swojego becikowego np. od czasu zamieszkania w gminie lub osiąganych przez rodziców dochodów. W przypadku gminnego becikowego nie mają zastosowania przepisy dotyczące zaświadczenia lekarskiego. Obecnie gminne becikowe wypłacają 44 samorządy.

Do końca 2011 roku nie obowiązuje jednolity wzór zaświadczenia lekarskiego potrzebnego do becikowego. Gmina powinna w tym czasie honorować każdy rodzaj zaświadczenia, które umożliwia identyfikację wystawiającego je lekarza

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Art. 9 ust. 1, art. 15b, art. 22a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 roku nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Ustawa z 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. nr 50 poz. 301).