Komu przysługują świadczenia

Od 1 sierpnia gminy rozpoczną przyjmowanie wniosków o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na nowy tzw. okres świadczeniowy. Rozpocznie się on 1 października.

Rodzic, który chce się ubiegać o pomoc, musi mieć zasądzone alimenty i tytuł egzekucyjny, który po nadaniu mu przez sąd klauzuli wykonalności staje się tytułem wykonawczym. To z nim rodzic powinien udać się do komornika w celu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Dopiero jeżeli taka egzekucja okaże się bezskuteczna, osoba uprawniona może ubiegać się o świadczenia w gminie. Zgodnie z przepisami ustawy egzekucję można uznać za bezskuteczną, dopiero gdy w ciągu ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu bieżących i zaległych zobowiązań alimentacyjnych. Fakt ten musi być potwierdzony zaświadczeniem wydanym przez komornika.

Ponadto za bezskuteczną egzekucję uważa się też niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi przebywającemu poza Polską. Ma to miejsce w szczególności gdy:

● brak jest podstawy prawnej do wszczęcia egzekucji w miejscu zamieszkania dłużnika,

● osoba uprawniona nie może wskazać miejsca pobytu dłużnika za granicą.

Od 1 maja 2010 r. świadczenia z funduszu nie podlegają koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i gmina nie musi przekazywać sprawy do marszałka województwa, który sprawdzał, czy mają w niej zastosowanie unijne przepisy. Działo się tak, gdy dłużnik pracował za granicą i znany był jego adres, a wsparcie, jeżeli zagraniczny system zabezpieczenia społecznego miał takie świadczenie, było wypłacane w tym kraju, a nie w Polsce.

Świadczenia z funduszu przysługują osobie uprawnionej do czasu ukończenia przez nią 18 lat. Jednak taka pomoc może być wypłacana dłużej. Jest to możliwe, jeżeli dziecko kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej, ale nie dłużej niż do ukończenia przez nie 25 lat. Jednocześnie ustawa przewiduje ograniczenia w przyznaniu takiego świadczenia. Nie otrzyma go osoba uprawniona, która:

● została umieszczona w rodzinie zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (zgodnie z ustawą takimi instytucjami są: dom pomocy społecznej, placówka opiekuńczo-wychowawcza, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, zakład opiekuńczo-leczniczy, szkoła wojskowa lub inna szkoła, pod warunkiem że zapewniają one pełne, nieodpłatne utrzymanie),

● jest pełnoletnia i ma własne dziecko,

● zawarła związek małżeński.

Kolejnym warunkiem, który trzeba spełnić przy ubieganiu się o pomoc z funduszu, jest odpowiedni dochód osiągany przez członków rodziny osoby uprawnionej. Kryterium dochodowe wynosi 725 zł w przeliczeniu na członka rodziny. Do rodziny zaliczane są następujące osoby:

● osoba uprawniona,

● rodzic osoby uprawnionej,

● małżonek rodzica osoby uprawnionej,

● osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje dziecko,

● pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 lat,

● dziecko, które ukończyło 25 lat i otrzymuje świadczenia z funduszu lub świadczenie pielęgnacyjne.

Natomiast nie wlicza się do takiej rodziny dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego dziecko oraz rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego przez sąd do alimentacji na jej rzecz.

Na potrzeby funduszu alimentacyjnego przyjęty został taki sam katalog dochodów i sposób jego obliczania, jak zostało to określone w ustawie z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód uzyskiwany przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. W tym roku trzeba więc wskazać dochody osiągnięte w 2009 roku.

Do katalogu tych dochodów zaliczamy:

● przychody opodatkowane na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych,

● deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym,

● inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym, m.in. zasiłki chorobowe, alimenty na rzecz dzieci, stypendia przyznawane uczniom, dodatek kombatancki, renty inwalidzkie, diety dla osób wykonujących czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich.

W przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z jednego hektara przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez prezesa GUS. Dochód z jednego hektara za rok 2008 wyniósł 2056 zł, czyli 171,33 zł miesięcznie, natomiast informacja za rok 2009 będzie ogłoszona przez GUS do 23 września.

Ponieważ w czasie, który dzieli moment złożenia wniosku (rok 2010) od roku bazowego, z którego brane są dochody (rok 2009), mogła się zmienić sytuacja dochodowa rodziny, gmina uaktualni wysokość tych dochodów. Sprawdzi w ten sposób, czy nie nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego, co spowoduje utratę prawa do świadczeń, lub czy dochody obniżyły się do kwoty, która jest mniejsza niż kryterium, i dzięki temu możliwe jest przyznanie świadczeń.

Takiej aktualizacji dokonuje się przez poprzez wskazanie utraty lub uzyskania dochodu. W przypadku utraty przez członka rodziny dochodu od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Od tego okresu świadczeniowego nie obowiązuje już zasada, że nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w roku kalendarzowym nastąpiła utrata i uzyskanie dochodu bez względu na przerwę w osiąganiu tych dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy.

Z kolei dochód uzyskany występuje, gdy członek rodziny ma nowy dochód po roku, z którego dochody stanowią podstawę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Jest on dodawany do miesięcznej kwoty dochodu rodziny.

Do dochodów utraconych zalicza się tylko następujące sytuacje:

● uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego,

● utrata prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

● utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło,

● utrata zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury, renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego,

● wyrejestrowanie działalności gospodarczej.

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Ustawa z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. nr 136, poz. 855).