Jak zmieniły się dokumenty potrzebne do ubiegania się o zasiłek na dziecko

Rodzice, którzy chcą ubiegać się w gminie o przyznanie im świadczeń rodzinnych na dzieci, muszą pamiętać, że od tego roku zmieniły się niektóre dokumenty oraz wzory druków potrzebnych do uzyskania takiej pomocy. Wszystkie niezbędne formularze oraz informacje o tym, jakie z nich są obecnie wymagane, rodzic może znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Może je też otrzymać w swoim urzędzie gminy lub ośrodku pomocy społecznej, jeżeli to on zajmuje się prowadzeniem postępowań w tych sprawach.

Rodzaje świadczeń

Zmiany były niezbędne w związku z przeprowadzonymi w ostatnich latach kilkoma nowelizacjami ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Najważniejsze z nich dotyczą m.in. sposobu obliczania dochodu rodziny oraz możliwości składania oświadczeń zamiast zaświadczeń wystawianych przez odpowiednie urzędy i instytucje.

Głównym świadczeniem rodzinnym, do którego otrzymywania potrzebne są dokumenty, jest zasiłek na dziecko. Jest on wypłacany do momentu ukończenia przez nie 18 lat lub 21 lat, jeżeli kontynuuje naukę w szkole. Jeszcze dłużej, bo dopóki uprawniony nie ma 24 lat, rodzic może liczyć na zasiłek, ale pod warunkiem, posiada orzeczenia o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.

Aby uzyskać zasiłek, rodzic musi więc wypełnić wniosek o jego przyznanie. Jest on określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. W druku tym powinien zaznaczyć też te dodatki, o które się ubiega. Zalicza się do nich następujące:

● na urodzenie dziecka,

● z tytułu samotnego wychowywania potomka,

● dla osoby sprawującej opiekę w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego,

● dla rodziny wielodzietnej,

● na kształcenie i rehabilitację,

● związany z rozpoczęciem roku szkolnego,

● z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania.

Do wniosku trzeba dołączyć dokument stwierdzający tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek, skrócony odpis aktu urodzenia dziecka oraz orzeczenie o niepełnosprawności lub o zaliczeniu do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, w przypadku, gdy jest ono niepełnosprawne. Dodatkowo, konieczne są dokumenty związane z kontynuowaniem nauki. Rodzic ma tutaj do wyboru - uzyskanie zaświadczenia szkoły (jeżeli dziecko ukończyło 18 lat, co oznacza wygaśnięcie obowiązku szkolnego) oraz szkoły wyższej, potwierdzającego ten fakt. Może też wypełnić oświadczenie. W tym przypadku, o ile, tak jak do tej pory wzory zaświadczeń nie są określone w rozporządzeniu, to od stycznia obowiązują ustalone druki oświadczeń. Zamieszone są one w załącznikach nr 2 i 3 do rozporządzenia.

Wysokość dochodu

To, czy gmina przyzna składającemu wniosek świadczenia na dzieci, jest uzależnione głównie od tego, czy dochody osiągane przez rodzinę nie przekraczają kryterium dochodowego. Wynosi ono 504 zł miesięcznie na osobę w rodzinie lub 583 zł, gdy wychowuje się w niej niepełnosprawne dziecko. W tym celu rodzic musi dołączyć do wniosku dokumenty, które pozwolą ustalić wysokość dochodu, przy czym do kryterium liczony jest ten osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Obecnie, tzw. rokiem bazowym jest 2010.

Wymienione powyżej rozporządzenie wskazuje, że takim dokumentem określającym wysokość dochodu może być zaświadczenie z urzędu skarbowego lub oświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.). Ich wzory określają odpowiednio załączniki nr 4 i 5. Oświadczenie składają też ci członkowie rodziny, którzy rozliczają się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym (załącznik nr 6). Ponadto, złożenie kolejnego oświadczenia jest wymagane w przypadku, gdy osoby zaliczane do rodziny (w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych) osiągają dochód niepodlegający jakiemukolwiek opodatkowaniu, np. alimenty. W tym celu wypełniane jest oświadczenie, którego wzór zawarty jest w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

Każde takie oświadczenie, niezależnie od tego, jaki stan faktyczny potwierdza, zawiera też specjalną klauzulę wymagającą złożenia podpisu. Potwierdza ona świadomość odpowiedzialności karnej grożącej za składanie fałszywych zeznań. [Przykład 1]

Następna zmiana związana jest ze zmodyfikowanym od tego roku sposobem ustalania dochodu członka rodziny. Obecnie jest on dzielony przez faktyczną liczbę miesięcy w roku bazowym, w którym był osiągnięty, a nie tak jak jeszcze do końca 2011 roku, przez liczbę miesięcy w roku. Aby gmina znała taką informację, składający wniosek musi też dołączyć dokument to określający. [Przykład 2]

Składka zdrowotna

Nowym dokumentem, o którym od stycznia musi też pamiętać rodzic, jest ten dotyczący wysokości składki zdrowotnej. Gminy nie obliczają jej już samodzielnie i w związku z tym wymagane jest złożenie oświadczeń przez członków rodziny, w których wskażą oni jej prawidłową wysokość (tj. odliczoną od podatku i od dochodu). W tym celu powinni wykorzystać druk wskazany jako załącznik nr 8 do rozporządzenia. Rodzic, który obawia się popełnienia błędu przy obliczaniu, może też poprosić swojego pracodawcę o wystawienie zaświadczenia z kwotą składki lub wystąpić o to do ZUS. Jednak w tym przypadku, wzór nie jest określony i gmina powinna honorować każdą formę zaświadczenia, o ile zawiera wymagane informacje.

Z kolei, w przypadku rodziców, którzy osiągają dochody z gospodarstwa rolnego, do badania uprawnień do zasiłku brany jest pod uwagę dochód osiągany z jednego hektara przeliczeniowego. Jego wysokość jest wprawdzie ogłaszana przez prezesa GUS, ale rodzic musi wskazać liczbę posiadanych hektarów. Potrzebne do tego jest albo zaświadczenie wydane przez gminę o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonego w hektarach przeliczeniowych, albo oświadczenie. Jeżeli rolnik zdecyduje się na to drugie rozwiązanie, to powinien skorzystać z wzoru zawartego w załączniku nr 9 do rozporządzenia.

Dodatki do zasiłku

Zmianie uległy też druki, które są wymagane w przypadku ubiegania się przez rodzica o dodatki. Są one konieczne, bo chociaż pierwszym wspólnym warunkiem ich otrzymywania jest prawo do zasiłku, to przyznanie niektórych z nich jest uzależnione od spełnienia dodatkowych wymagań i w związku z tym złożenia też odpowiednich dokumentów.

Jeżeli rodzic wnioskuje o dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania, musi dołączyć do wniosku zaświadczenie wystawione przez szkołę lub oświadczenie o uczęszczaniu dziecka do placówki, która nie znajduje się w tej miejscowości, gdzie mieszka. W tym celu powinien wypełnić druk, którego wzór zawiera załącznik nr 13. Natomiast w sytuacji, gdy na czas nauki mieszka ono w miejscu, gdzie znajduje się siedziba szkoły, wymagane jest oświadczenie zgodne z drukiem określonym w załączniku nr 14 lub zaświadczenie potwierdzające tymczasowe zameldowanie poza dotychczasowym miejscem zamieszkania. Wnioskodawca ma też możliwość składania oświadczeń lub zaświadczeń, gdy ubiega się o dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w trakcie urlopu wychowawczego. [Przykład 3]]

Z kolei, przy dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, gmina będzie potrzebować odpisu zupełnego aktu urodzenia dziecka, jeżeli jego ojciec jest nieznany, lub odpisu prawomocnego wyroku sądu oddalającego powództwo o ustalenie alimentów, gdyż taka sytuacja jest drugą przesłanką umożliwiającą otrzymywanie tego świadczenia. Ponadto, wprawdzie nowe przepisy nie wymagają złożenia skróconego odpisu aktu zgonu rodzica, w przypadku jego śmierci, to część gmin może się tego domagać. W ten sposób mają bowiem możliwość potwierdzenia zaistnienia także trzeciej przesłanki, której spełnienie uprawnia do dodatku.

Ważne

Zmiany w dokumentach były niezbędne w związku z przeprowadzonymi w ostatnich latach kilkoma nowelizacjami ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

PRZYKŁADY

1 Za podanie błędnych informacji wnioskodawcy grozi odpowiedzialność karna

Rodzic wychowujący dwójkę dzieci chce złożyć formularz o przyznanie na nie zasiłku. Dowiedział się, że swoje dochody może wpisać w oświadczeniu, nie ma jednak pewności, czy będzie to prawidłowa kwota. Czy za popełnienie błędu przy obliczaniu będą mu grozić określone konsekwencje?

Każde oświadczenie, składane przy ubieganiu się o świadczenia rodzinne, niezależnie od tego, czy dotyczy dochodu czy uczęszczania do szkoły, zawiera dodatkową klauzulę o następującej treści: "jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Gminy nie mają wprawdzie obowiązku weryfikowania prawdziwości każdego oświadczenia, mogą jednak je sprawdzać wyrywkowo lub w przypadku powzięcia wątpliwości co do podanych w nim danych. W przypadku wykrycia nieprawdziwych informacji, które miały wpływ na przyznanie świadczeń, gmina złoży zawiadomienie do prokuratury. Będzie też dochodzić zwrotu wypłaconych pieniędzy jako nienależnie przyznanych. Takie sankcje zostaną zastosowane również w sytuacji, gdy rodzic popełnił błąd nieświadomie. Może się tak zdarzyć, szczególnie w oświadczeniu o dochodzie, w którym trzeba też podać dane o wysokości składek na ubezpieczenia społeczne oraz odprowadzonym podatku.

2 Liczbę przepracowanych miesięcy w roku można podać w oświadczeniu

Matka składa wniosek o świadczenia rodzinne na trójkę dzieci. Chce dołączyć do niego zaświadczenia z urzędu skarbowego o osiągniętych przez nią oraz męża dochodach w tzw. roku bazowym. Nie jest jednak w nich wskazane, w ciągu ilu miesięcy dochód ten został wypracowany. Tymczasem taka informacja też jest potrzebna gminie. Czy rodzic może ją podać w oświadczeniu?

W związku z tym, że dochód musi być dzielony przez faktyczną liczbę miesięcy w roku, w których był uzyskiwany, to rodzic, który np. rozpoczął pracę dopiero pod jego koniec, musi dołączyć dokument wskazujący tę liczbę. Jak wyjaśnia Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, składający wniosek może dołączyć do niego oświadczenie lub zaświadczenie od pracodawcy, które wskaże datę rozpoczęcia pracy.

3 Nie tylko zaświadczenie od pracodawcy potwierdzi urlop wychowawczy

Matka rocznego dziecka w związku z rozpoczęciem od 1 lutego urlopu wychowawczego, na czas jego trwania, będzie składać wniosek o dodatek do zasiłku z tytułu opieki nad potomkiem. Czy musi dołączyć do niego dokumenty tylko w formie zaświadczeń?

W przypadku ubiegania się o ten dodatek rodzic, przy dokumentowaniu, ma możliwość wyboru przy ustalaniu trzech stanów faktycznych. Po pierwsze, może dołączyć zaświadczenie od pracodawcy o terminie oraz okresie, na jaki został udzielony urlop wychowawczy lub wskazać to w oświadczeniu. Jego wzór został określony w załączniku nr 10 do rozporządzenia. Kolejno, może złożyć albo zaświadczenie ZUS, albo oświadczenie potwierdzające zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych. Jeżeli matka zdecyduje się na tę drugą możliwość, powinna wykorzystać druk - załącznik nr 11. Dodatkowo, w tym przypadku trzeba też dołączyć imienny raport miesięczny potwierdzający opłacanie składek z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Wreszcie w sytuacji, gdy dziecko przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę, np. specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, wymagane jest zaświadczenie tej instytucji informujące o liczbie dni w tygodniu, w których dziecko w nich przebywa, lub oświadczenie o niekorzystaniu z takiej opieki przez nie więcej niż 5 dni w tygodniu. Tu z kolei wypełniany jest formularz z załącznika nr 12 do rozporządznia. Natomiast w żadnym z tych przypadków nie są określone wzory zaświadczeń.

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Podstawa prawna

Par. 2 - 4 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 298 poz. 1769).