Reforma pomocy społecznej zagrożona

Ministerstwo Finansów negatywnie oceniło propozycje dotyczące wprowadzenia minimalnego dochodu socjalnego oraz zwiększenia wydatków budżetu na wsparcie domów pomocy społecznej.

Kompleksowe zmiany dotyczące ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.) przewiduje projekt założeń jej nowelizacji, który przeszedł właśnie etap konsultacji społecznych i uzgodnień resortowych. Najważniejsze zastrzeżenia zgłaszane przez MF wynikają z tego, że przedstawione przez resort pracy propozycje spowodują zwiększenie wydatków sektora finansów publicznych. Według szacunków mają one wynieść 460 mln zł. Tymczasem Polska jest objęta procedurą nadmiernego deficytu, co znacznie ogranicza możliwości budżetowe.

Koszty są związane m.in. z wprowadzeniem zasiłku socjalnego, do którego będzie mógł przysługiwać dodatek motywacyjny, w miejsce obecnego zasiłku stałego. Wydatki wynikają także z proponowanej zamiany kryteriów dochodowych, od których zależy przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, na minimalny dochód socjalny. W przeciwieństwie do obecnych przepisów wartości te miałyby podlegać corocznej waloryzacji.

- Zasadne jest pozostawienie obecnego rozwiązania, czyli kryteriów dochodowych podlegających weryfikacji co trzy lata - wskazuje Hanna Majszczyk, wiceminister finansów.

Dodaje też, że w projekcie nie został podany sposób obliczania minimalnego dochodu socjalnego, poza wskazaniem, że będzie wyliczany w zależności od liczebności rodziny. Na problem ten zwraca też uwagę w swojej opinii NSZZ "Solidarność".

- W projekcie nie został określony sposób ani narzędzia szacowania kwoty minimalnego dochodu socjalnego dla poszczególnych typów rodzin - wytyka Henryk Nakonieczny z Solidarności.

Ponadto zmiana zasad uzyskiwania świadczeń z pomocy społecznej miałaby przełożenie na liczbę uczniów uprawnionych do stypendiów szkolnych. Dotyczyłaby też, jak podkreśla w swoim stanowisku Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, pomocy socjalnej kierowanej do studentów. W obydwu przypadkach jako kryterium, od którego uzależnione jest uzyskanie pomocy materialnej, wskazywane jest to obowiązujące w pomocy społecznej.

Według MF nie do przyjęcia są też propozycje związane z funkcjonowaniem domów pomocy społecznej (DPS). Resort negatywnie ocenia możliwość wyrównania deficytów finansowych dla tych placówek, w których przebywają osoby na tzw. starych zasadach, czyli przyjęte do nich przed 2004 r. Na takich pensjonariuszy przekazywana jest budżetowa dotacja, ale jej kwota, łącznie z opłatą pobieraną od mieszkańca, nie pokrywa pełnego kosztu utrzymania.

Resort nie zgadza się też na umożliwienie DPS pozyskiwania pieniędzy z zewnątrz, poprzez prowadzenie wyodrębnionego rachunku dochodów własnych. W tym przypadku, jak zwraca uwagę Hanna Majszczyk, likwidacja takich rachunków nastąpiła już kilka lat temu.

Z kolei Ministerstwo Sprawiedliwości, Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa oraz Rządowe Centrum Legislacji mają wątpliwości dotyczące konstytucyjności rozwiązania polegającego na pokrywaniu odpłatności za pobyt w DPS z majątku mieszkańca, w tym w szczególności zobowiązywania go do sprzedaży nieruchomości, która jest jego własnością.

Swoje zastrzeżenia do propozycji nowej struktury organizacyjnej pomocy społecznej na szczeblu gmin i powiatów mają natomiast organizacje zrzeszające te instytucje.

135,2 mln zł ma wynosić wzrost wydatków budżetowych związanych z wprowadzeniem zasiłków celowych

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Projekt założeń po konsultacjach społecznych